تفاوت نمايش و ادبيات كودك و نوجوان، در بيان غيرمستقيم مسائل دينی است

گروه هنر: ذات نمايش بيانی غيرمستقيم برای طرح مسائل مختلف است كه طرح مستقيم آن ممكن است واكنش منفی به دنبال داشته باشد، لذا استفاده از بيان غيرمستقيم برای طرح موضوعات دينی و اعتقادی تأثيری عميق و متفاوت بر اين قشر دارد وگرنه كه اين تـأثير مستقيم را ادبيات داستانی بر آن‌ها می‌گذارد.

رضا آشفته، نويسنده و منتقد تئاتر در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) گفت: تفكيك سنی گروه‌های خردسال، كودك و نوجوان كه به ابتكار جشنواره بين‌المللی تئاتر كودك و نوجوان در حال انجام است مقوله‌ای ايده‌آل است كه از سال‌های قبل مورد مطالبه جامعه تئاتری بوده و خوشبختانه چند‌سالی است كه به اين قضيه توجه شده است.

وی ادامه داد: به هر حال هر يك از اين گروه‌های سنی برای خود به واسطه دريافت‌های حسی و عقلانی دنيای خاصی دارند و بايد متناسب با اين ديدگاه برای آنها محصول فرهنگی و هنری توليد كرد كه نمايش نيز از اين امر مستثنی نيست و براين اساس در دوران خردسالی فضای نمايشی بايد به فانتزی و سرگرمی بيشتر نزديك باشد و در دوران كودكی و همزمان با ورود بچه‌ها به مدرسه از آنجا كه پرسش‌ها و كنجكاوی متعددی را شاهد هستيم اين كاركرد مقداری از سرگرمی و شادی صرف فاصله گرفته و جنبه آموزشی نيز پيدا می‌كند.

نوجوان سن پاسخی قانع كننده به همه ابهامات و پرسش‌های اين سن است

آشفته تصريح كرد: نوجوانی سنی است كه بايد به همه ابهامات و پرسش‌های بچه‌های اين سن پاسخ داده شود؛ پاسخی كه بايد جامع باشد و هيچ نقطه تاريك و مبهمی را در ذهن نوجوان باقی نگذارد و در نتيجه مشاهده می‌شود كه توليد يك اثر هنری همچون تئاتر برای اين گروه سنی از حساسيت‌های ويژه‌ای برخوردار است كه شايد به دليل اين حساسيت كمتر نمايشگری است كه به دنبال توليد تئاتر ويژه نوجوانان باشد.

اين نويسنده و پژوهشگر تئاتر ادامه داد: تفكيك سنی در توليد تئاتر ويژه كودك و نوجوان يعنی تقسيم موضوع برای توليد محتوا با توجه به ساختارهای نمايشی رايج در كشور كه براين اساس والدين با طيب خاطر و مطمئن از اين مسئله كه نمايشی توليد شده است برای كودك و يا نوجوان آنها مناسب است پای به سالن‌های نمايشی بگذارند كه متأسفانه به دليل كمبود فضای نمايشی مناسب و عدم برنامه مشخص به منظور توليد محتوا و نگارش نمايشنامه‌های ويژه شاهد هستيم كه هر آنچه برای اين حيطه سنی توليد می‌شود همه مخاطبان زير 15 سال را در برمی‌گيرد.

در زمينه توليد محتوا مناسب با ساختار نمايشی بايد كارشناسی صورت گيرد

وی تأكيد كرد: اين در حاليست كه به ويژه در زمينه توليد محتوا بايد كار كارشناسی صورت گرفته و روانشناسانی آشنا به دنيای ذهنی كودكان در كنار نمايشنامه‌نويس و توليدكننده نمايش كودك و نوجوان هر آن به ذكر مسائلی كه ممكن است بيشتر برای مخاطب كودك و نوجوان مفيد باشد بپردازند.

آشفته افزود: ذات نمايش بيانی غيرمستقيم و در لفافه برای طرح مسائل مختلف است كه ممكن است طرح مستقيم آن نه تنها برای كودك و نوجوان كه حتی برای بزرگسالان نيز واكنش منفی به دنبال داشته و با دافعه همراه باشد و لذا استفاده از بيان غيرمستقيم و بهره‌گيری از بستر دراماتيك برای طرح موضوعات دينی و اعتقادی بر كودك و نوجوان تأثيری عميق و متفاوت دارد وگرنه كه اين تـأثير مستقيم را ادبيات داستانی و مدرسه روی كودك و نوجوان می‌گذارد.

كاربرد اغلب آثار نمايشی كودك و نوجوان در رسانه ملی سرگرمی است

وی با انتقاد از ساختار برنامه‌های نمايشی كودك و نوجوان در تلويزيون گفت: به هر حال همه كودكان و نوجوانان دسترسی به فضاهای نمايشی برای تماشای نمايش زنده ندارند و لذا رسانه ملی بايد به اين مهم بپردازد؛ البته پخش مجموعه‌های نمايشی كه معمولاً هم اجرای زنده آيتم‌های نمايشی در قالب يك برنامه تركيبی است حركت مؤثر و خوبی است اما بايد توجه داشت كه كاربرد اغلب اين برنامه‌ها سرگرمی است.

آشفته در پايان گفت: بهتر است توليدكنندگان اين برنامه‌ها به جای پرداختن به موضوعات دم دستی كه پيام‌ها و مفاهيم دينی و اخلاقی را به شكل شعاری منتقل می‌كنند به فكر توليد نمايش براساس ادبيات غنی ايرانی و نقل بسياری از داستان‌های كهن ايرانی باشند كه علاوه بر سرشار بودن از مفاهيم ارزشی، بيانی لطيف و غيرمستقيم را اختيار كرده‌اند.