توجه ‏دادن انسان‏ها به فطرت خداجويشان؛ هدف امام سجاد‌(ع) از طرح مفهوم خداخواهی

گروه اجتماعی: حجت‏الاسلام عباسی گفت: هدف امام(ع) در صحیفه سجادیه از طرح مفهوم خداخواهی كه از مبانی تربيتی در اسلام به‌حساب می‏آيد، توجه‏دادن انسان‏ها به فطرت خداجويشان است.

حجت‏الاسلام مهدی عباسی، رئيس اداره اوقاف و امور خيريه قائن در گفت‏وگو با خبرگزاری بين‏المللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان جنوبی، با اشاره به اينكه صحيفه سجاديه ميراث گرانبهای بر‌جای مانده از چهارمين پيشوای معصوم شيعيان است، گفت: اين كتاب شريف، گنجينه‏ای بديع و ثروتی تمام‏ناشدنی است، حقيقت آن تحفه‏ای است الهی كه بر قلب عزيزترين انسان‏ها جاری شده است، جامع و كامل است و از منبعی سر‌چشمه می‏گيرد كه مصون از هرگونه اشتباه و خطا است، زبان اين كتاب شريف زبان نيايش است و به‌گونه‏ای عرضه شده كه هر خواننده به فراخور فهم و دانش خود از آن بهره می‏گيرد.

وی ادامه داد: انديشمندان شيعی درباره صحيفه سجاديه تحقيقات زيادی در قالب شرح و ترجمه نگاشته‏اند و ميراث علمی گرانبهايی به يادگار گذاشته‏اند كه با اين تلاش‏ها مقداری از راه را هموار كرده‏اند، ولی اكثر اين مطالعات بر اساس دقت‏های ادبی و شرح و توضيح واژه‏ها در عرصه‏های مختلف صورت گرفته است،

صحيفه سجاديه به روشنی ويژگی انسان را تبيين و مبنای اصول تربيتی را ارائه می‏دهد

رئيس اداره اوقاف و امور خيريه خراسان جنوبی درباره مبانی تربيتی در صحيفه سجاديه اظهار كرد: با مروری بر صحيفه سجاديه به نكاتی بر‌می‏خوريم كه گرچه به شكل دعا از سوی امام بزرگوار به ما رسيده، ولی به روشنی ويژگی انسان را تبيين کرده و اساس و مبنای اصول تربيتی را ارائه می‏دهد.

حجت‏الاسلام عباسی درباره خود دوستی و حب ذات كه در صحيفه سجاديه آمده، گفت: بر اساس اين ويژگی مهم، انسان قبل از هر چيز و هر كس، بيش‏تر به خود علاقه‌مند بوده و فطرتاً عاشق خود می‏باشد و تمام محبت‏ها و عشق و علاقه‏هايش به ديگران از محبت به خودش سرچشمه می‏گيرد، حتی گرايش و محبتی كه به خدا دارد از خود دوستی مايه می‏گيرد. حب ذات اگر كنترل نشود و در جهت صحيح و درستی هدايت نشود، انسان را به نابودی می‏كشاند.

وی با بيان اينكه عنوان دقيق حب ذات يا خود دوستی مستقيماً در صحيفه سجاديه نيامده، عنوان كرد: ولی جلوه‎هايی از آن به‌صورت‏های مختلف در بعضی از دعاها مشاهده می‏شود. از جمله دعای هفتم صحيفه است كه حضرت به هنگام كار دشوار و دل آزار يا پيشامدهای سخت يا غم و اندوه، آن را چنين می‏خواند؛ «ای آن‌كه گره‏های ناگوارايی‏ها به‌وسيله او باز‌می‏گردد، و ای آن‌‌كه تندی سختی‌ها به او شكسته می‏شود، و ای آنكه رهايی يافتن از گرفتاری‏ها و رفتن به‌سوی آسايش فراخی، از او درخواست می‏شود».

رئيس اداره اوقاف و امور خيريه قائن ادامه داد: همچنين دعاهايی كه امام(ع) در آن درخواست رفع فقر و تنگدستی و در مواردی درخواست‏هايی در مورد سعادت، كمال، قدرت، نعمت‌ از خداوند دارد، همه ناشی از خود‌دوستی است و اين‌كه انسان هميشه به‌دنبال خوبی‏هاست و از ناراحتی‏ها و سختی‏ها گريزان است، پس اين ويژگی امری فطری است و به خودی خود، مطلوب است.

يكی از مهم‎ترين ويژگی‏های انسان كه منشأ بروز رفتارهای او می‏شود، خود دوستی است

حجت‏الاسلام عباسی تصريح كرد: يكی از مهم‎ترين ويژگی‏های انسان كه منشأ بروز رفتارهای او می‏شود، خود‌دوستی است، عنوان كرد: خود‌دوستی غريزه‏ای است كه اگر به آن توجه شود و در مسير صحيحی قرار داده شود، منشأ عزت‌خواهی، كمال‌خواهی و سعادت می‏شود، اما اگر غريزه خوددوستی به انحراف كشانده شود، روح استكبار و طغيان و سركشی بر انسان چيره و منشأ رفتارهای ناپسندی از قبيل خودپرستی، عجب و غرور، حرص می‏شود.

وی درباره روحيه خداخواهی و خداجويی كه در صحيفه سجاديه به آن اشاره شده گفت: حضرت امام سجاد(ع) در صحيفه سجاديه در نخستين دعا بيانی دارد كه به فطرت خداجوی انسان اشاره می‌كند؛ «به قدرت و توانايی خود آفريدگان را آفريد، و آنان را به اراده و خواست خويش به‌وجود آورد بی اين كه از روی مثال و نمونه‏ای باشد، سپس آنان را در راه اراده و خواست خويشتن روان گردانيد، و در راه محبت و دوستی به خود بر‌انگيخت.»

رئيس اداره اوقاف و امور خيريه قائن ادامه داد: امام(ع) در دعاهای بيست، بيست و يك، بيست و هشت، پنجاه و دعاهای بسيار ديگر، بياناتی دارند كه اشاره به خداخواهی و خداجويی انسان به هنگام اضطرار و تنگناها دارد، ايشان در يكی از اين دعاها به خداوند عرضه می‌دارد؛ «بار خدايا مرا چنان قرار ده كه هنگام اضطرار به‌(كمك و ياری) تو‌(بر دشمن) حمله آورم، و هنگام نيازمندی از تو بخواهم، و هنگام درويشی‌(يا ذلت و خواری) به درگاه تو زاری كنم، و مرا چون بيچاره شوم به ياری خواستن از غير خود و چون فقير گردم به فروتنی برای درخواست از غير‌خويش و چون بترسم به زاری كردن پيش غير خود آزمايش مفرما.»

هدف امام(ع) از طرح مفهوم خداخواهی، توجه‏دادن انسان‏ها به فطرت خداجويشان است

حجت‏الاسلام عباسی با اشاره به اينكه هدف امام(ع) از طرح مفهوم خداخواهی كه از مبانی تربيتی در اسلام به‌حساب می‏آيد، توجه‏دادن انسان‏ها به فطرت خداجويشان است، يادآور شد: اين گرايش، از طريق توجه دادن انسان به خدا، در اصلاح رفتارهای وی تأثيرگذار است، انسان خداجو به‌خاطر فطرت خداخواهی‏اش هميشه خدا را در‌نظر دارد و در اثر همين توجه، آلوده به گناه و معصيت خدا نمی‏شود و رفتارهايش با نيت خالص و در جهت تقرب به خدا انجام می‏پذيرد.