چگونگی رفتار طی دوران بيماری بر اساس روايات
رفتار مناسب و شايسته بيمار، او را برای بدست آوردن بهبودی سريع ياری میكند و جامعه نيز از نتايج آن متاثر میشود كه بر اساس آيات قرآن، احاديث پيامبر و ائمه، توصيههايی به بيماران در رابطه با چگونگی رفتار در طی دوران بيماری ارائه شده است.
گروه سلامت: رفتار مناسب و شايسته بيمار، او را برای بدست آوردن بهبودی سريع ياری میكند و جامعه نيز از نتايج آن متاثر میشود كه بر اساس آيات قرآن، احاديث پيامبر و ائمه، توصيههايی به بيماران در رابطه با چگونگی رفتار در طی دوران بيماری ارائه شده است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) رفتار مناسب و شايسته بيمار او را برای بدست آوردن بهبودی سريع ياری میكند و جامعه نيز از نتايج آن متأثر میشود؛ در همين رابطه توصيههايی به بيماران در رابطه با چگونگی رفتار در طی دوران بيماری از جمله: صبر بر بيماری، تكليف به قدر توان بر اساس احكام اسلامی، پنهان داشتن بيماری و عدم شكايت از آن، ضرورت درمان و عدم كتمان بيماری از پزشك و مراجعه به نيروهای پزشكی متخصص بر اساس آيات قرآن، احاديث پيامبر(ص) و ائمه(ع) تخليص شده است.
سلامتی تن و روان شرط اول سعادت و خوشبختی انسان است كه در روايات اسلامی از آن به عنوان نعمتی مخفی ياد شده كه تا انسان آن را از دست ندهد ارزش آن را نمیداند و بيماری نيز يكی از همراهان هميشگی انسان بوده كه از آغاز زندگی وجود داشته و تا پايان عمر بشر در اين دنيا ادامه خواهد داشت(1).
انسان در دوران بيماری به دلايلی مختلف مانند درد، ضعف جسمانی، ترس از مرگ يا روشهای تشخيصی و درمانی، بستری شدن در بيمارستان و جدايی از خانواده، ترس از دست دادن شغل و موقعيت اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب، خشم و عصبانيت، نوميدی و گوشهگيری و انزوا دچار اختلال میشود و حتی ممكن است ناراحتی فرد به حدی شديد باشد كه فرد را در جستجوی درمان و ياد ادامه آن باز دارد به طوری كه در مواردی امتناع از درمان، سلامت ساير افراد جامعه را نيز در معرض خطر جدی قرار میدهد.
اين مسايل میتواند نيتجه درمان را تحت تاثير قرار داده و سير بهبودی بيماری را دچار اختلال كند حتی ممكن است ناراحتی فردی به حدی شديد باشد كه وی را از جستجوی درمان و يا ادامه آن باز دارد و در مواردی امتناع از درمان، سلامت ساير افراد را در معرض خطر جدی قرار میدهد.(2)
تكليف به قدر توان بر اساس احكام اسلامی
روايات مختلف، وظايفی را برای بيمار برشمردهاند تا وی بتواند برای بدست آوردن بهبودی سريع رفتار مناسب و شايستهای داشته باشد و از سوی ديگر در احكام اسلامی از بيماران به اندازه توان، تكليف خواسته شده است تا كمكی به بهودی آنها باشد.(3)
هر مسلمانی بايد بيماری و تحمل آنرا تجربه نمايد بسياری از اوليای دين كه در سلامت كامل بودهاند گاه در اين انديشه فرو میرفتند كه با عدم تجربه درد مبادا از عنايت خاص پروردگار محروم شدهاند لذا علاوه بر شركت در جهاد و خدمت به خلق كه متضمن ناراحتی و گرسنگی بود از بعضی بيماریهای اتفاقی كه عليرغم تمام پيشگيریها رخ میداد استقبال میكردند(4)
در حديث 211 از نهجالفصاحه از قول رسول اكرم(ص) چنين نقل شده است كه هر گاه فقر و بيماری بر بندهای روی آورد بدانيد كه خداوند میخواهد او را امتحان كند.
صبر بر بيماری و اجر بيمار
يكی از مسائلی كه میتواند از بروز حالاتی نظير افسردگی و اضطراب در بيماران جلوگيری كند آگاهی از رواياتی است كه صبر بر بيماری و تحمل آن و همچنين شكايت نكردن از بيماری را توصيه نموده و پاداش بسيار برای آن ذكر كردهاند زيرا وقتی بيمار متوجه آثار ارزنده بيماری خود میشود و در میيابد كه در برابر درد و رنجی كه تحمل میكند خداوند بركات معنوی خود را بر او نازل میكند نور اميد و خشنودی در دلش میدرخشد و تحمل بيماری و درد و رنج برای او آسان میشود(5)
از پيامبر خدا صلی الله عليه و آله نقل شده است كه گناهان شخص بيمار، همچون برگ درخت میريزد و از امام باقر يا امام صادق(ع) نيز چنين روايت شده كه شبی را از بيماری يا درد نخفتن برتر و اجرش بزرگتر از يك سال عبادت است(6)
پنهان داشتن بيماری و عدم شكايت از آن
پيامبر خدا(ص) میفرمايند: خداوند عزوجل فرمود: هر كه سه روز بيمار شود و از آن به هيچ يك از عيادت كنندگانش شكوه نكند گوشت و خونی بهتر از آن گوشت و خونی كه دارد جايگزينش كنم پس اگر او را عافيت بخشم عافيتی بدون گناهش دهم و اگر جانش را بستانم او را به جوار رحمت خود برم.
ضرورت درمان و عدم كتمان بيماری از پزشك
امام علی(ع) میفرمايند: كسی كه بيماری خود را از پزشكان پوشيده بدارد به بدن خود خيانت كرده است و طبيبش را از درمان خويش ناتوان سازد و در حديث ديگر از امام علی(ع) به تحمل سختیهای درمان توصيه شده است: هر كه تلخی دوا را تحمل نكند، درد و بيماريش ادامه يابد.(7)
مراجعه به نيروهای پزشكی متخصص
دين اسلام با ضروری قرار دادن درمان افراد را به مراجعه به نيروهای پزشكی تشويق و بدين سان با دخالت ساير نيروهای غير متخصص در امر درمان مبارزه كرده است در برخی روايات از پيامبر اكرم نقل شده است كه بيمار بايد به بهترين كارشناسان رجوع كند و از رفتن نزد پزشكان جاهل يا مدعيان طبابت خودداری ورزد زيرا نادانی آنان در تشخيص موجب انتخاب روش اشتباه در تجويز دارو و درمان میشود و بيماری بهبودی نمیيابد بلكه ضررهای فراوان ديگری متوجه بيمار میسازد(8)
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع:
(1)قرآن كريم، ترجمه مهدی الهی قمشهای، نشر سبحان
(2)سيف، علی اكبر، روانشناسی پرورشی، روانشناسی يادگيری و آموزش، انتشارات آگاه، تهران 1370
(3)قرآن كريم، ترجمه مهدی الهی قمشهای، نشر سبحان
(4)دوگاس، اصول مراقبت از بيمار، ترجمه اعضای هيئت علمی دانشگاه علوم پزشكی شهيد بهشتی 1383
(5) محمد ری شهری، محمد منتخب ميزان الحكمه با ترجمه فارس، نشر دارالحديث
(6) نور محمدی، غلامرضا، متون اسلامی ويژه رشتههای علوم پزشكی، چاپ دوم، دفتر نشر معارف 1382
(7)نهج البلاغه، سخنان حضرت علی(ع) ترجمه مصطفی زمانی، انشارات يوسف
(8)نهج البلاغه، سخنان حضرت علی(ع) ترجمه مصطفی زمانی، انشارات يوسف
