رسيدن به سينمای مدنظر شهيد آوينی با تقليد و تكرار آثار وی ممكن نيست

«مسعود تكاور»

مسعود تكاور، كارگردان سينما و تلويزيون در گفت‌‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) درباره ويژگی‌های سينمای شهيد آوينی اظهار كرد: تفكرات شهيد آوينی را می‌توان يكی از عميق‌ترين انديشه‌هايی نام برد كه در جهان امروز وجود دارد. اين تفكر نيز سرمنشأ خود را از باورهای بومی و دينی وام گرفته، البته اين نوع از انديشه هم به مدد انقلاب اسلامی فرصت خودنمايی پيدا كرد. در اين ميان اين شهيد توانست عشق و ايدئولوژی خود را با زبان سينما مطرح و آن را به ديگران منتقل كند.

وی افزود: يكی ديگر از امتيازات تفكر شهيد آوينی را بايد در مؤلف بودن انديشه‌های اين شهيد بزرگوار دانست، چون نوع نگاه آوينی تنها نشئت گرفته از ايدئولوژی و اعتقاداتش است، پس طبيعی است در چنين وضعيتی آن چيزی كه خلق می‌شود مهر و امضای مشخص خود را داشته باشد. برای همين وقتی در آثار اين شهيد دقيق می‌شويم قادريم به خوبی اعتقادات و باورهای فيلمساز را هم مشاهده كنيم.

اين كارگردان با بيان اينكه سينمای آوينی محدود به سبكی خاص نبود، گفت: من اين تصور كه نگاه اشراقی تنها به باورهای دينی و اسلامی می‌شود را قبول ندارم، بلكه معتقدم كه هر آنچه كه مربوط به اخلاق می‌شود، جزو اين دسته از سينماست. در كلامی ديگر سينمای مد نظر آوينی محدود به سينمای بخش خاصی نبود، بلكه آنجايی كه لازم بود آوينی در آثارش هر سبك سينمايی بهره می‌برد.

تكاور در پاسخ به اين سؤال كه الگوهای مستند در كارهای آوينی بر چه مبنای استوار شده بود؟ توضيح داد: در مستندسازی آنچه مهم است خلاقيت فيلمساز است، چون اگر اين امتياز را يك كار مستند نداشته باشد، قادر نيست تماشاگر را جذب خود كند، زيرا بر خلاف سينمايی داستان اهرم‌هايی وجود ندارد تا به واسطه آن بتوان بر جذابيت‌های ظاهری كار افزود. آوينی هم در كارهای مستند خود از تيزهوشی ذاتيش استفاده می‌كرد تا با اهرم‌هايی چون كلام بر جذابيت كارش بيفزايد. درضمن وی به واسطه سوژه‌يابی خوبی كه در كارهايش لحاظ می‌كرد بر جذابيت كارش تا حد بسياری می‌افزود.

وی در پاسخ به اين سؤال كه در زمان حال هم می‌توان الگوهای شهيد آوينی را در سينما جاری كرد، گفت: تفكرات ارزشی هيچ‌گاه تاريخ مصرف ندارند، چون هميشه ذات انسان در پی رسيدن به كمال و زيبايی است. برای مثال از كتابی نام می‌برم كه تاريخ بشريت تاز زمانی كه زندگی جاريست از ان الهام می‌گيرد آن نيز قرآن است؛ كتابی كه هيچ‌گاه نمی‌توان تاريخ مصرفی برای آن مشخص است، البته نمی‌خواهيم آثار آوينی را با عظمت قرآن مقايسه كنيم، بلكه منظور اين است كه انديشه يك مسلمان واقعی، هيچ‌گاه كهنه نخواهد شد.

ادامه راه به معنای تقلید نیست

وی راه رسيدن به سينمای آوينی را مسئوليت‌پذيری عنوان كرد و افزود: اينكه تصور كنيم با تقليد از آثار چون «روايت فتح» می‌توانيم به سينما شهيد آوينی نزديك شويم اشتباه محض است، چون در ابتدای راه برای رسيدن به آموزه‌های مد نظر آوينی بايد هنرمندی مسئوليت‌پذير بود تا خواسته مورد نظر محقق شود. گفته خود را اين‌گونه تكميل می‌كنم كه فيلمساز بايد برای كارش رسالت و تكليف قائل شود، چون در اينچنين شرايطی حرف‌هايی كسانی كه دائما در پی انگ زدن هستند بی ارزش می‌شود.

وی در پايان خاطرنشان كرد: از نگاه من در سايه توليد انبوه بود كه سينمای شهيد آوينی متبلور شد، اما آيا ما بعد از شهادت وی، هنوز توانسته‌ايم به لحاظ كمی به اندازه نيمی از سينمای شهيد آوينی دست پيدا كنيم. در ضمن اين نكته كه فيلم‌هايی دفاع مقدسی مخاطب ندارد را به هيچ وجه قبول ندارم، زيرا چگونه است هنوز كاری چون «نجات سرباز رايان» برای تمام دنيا مخاطب دارد، اما دفاع مقدس ما كه هم در آن واقعيت وجود دارد و هم اعتقاد در آن جذابيت وجود ندارد؟ پس ضروريست كه خودمان اين حصار را بشكنيم و در ابتدا هم لازم است انبوه‌سازی را الگوی كار خود كنيم.