تقريب و تشكيل امت واحده اسلامی؛ استراتژی برخاسته از شريعت رسول اكرم(ص)
دبيركل مجمع جهانی تقريب مذاهب اسلامی تشكيل مجمع تقريب يا مجمع بيداری اسلامی را امری بر اساس تحليل دانست و گفت نهضت عظيمی كه در جامعه اسلامی رخ داده در حقيقت بازگشت به هويت اسلامی است؛ هويتی كه معيار ارزشهايش تعاليم رسول اكرم(ص) است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، آيتالله محسن اراكی، دبيركل مجمع جهانی تقريب مذاهب اسلامی بعد از ظهر جمعه، 15 شهريورماه در نشست زائران مسلط به زبان عربی مکه مکرمه که در اهواز برگزار شد، با بيان اينكه حج رابطه تنگاتنگی با مقوله بيداری اسلامی دارد، عنوان كرد: اصولاً حج همايش تمدنساز اسلامی است كه نقشی اساسی در شكلگيری امت واحده اسلامی دارد.
وی ادامه داد: اسلام يك مجموعه پراكنده از قوانين و مقررات نيست بلكه طرح جامع و سازمان يافتهای است كه جامعهای بهم پيوسته و سازمان يافته تشكيلاتی میسازد؛ لذا ما جامعه اسلامی غيرمتشكل نداريم؛ در اين ميان اگر جامعهای از انضباط تهی شد قطعاً اين جامعه با اسلام ارتباطی نخواهد داشت. اساس و بنياد شكلگيری جامعه اسلامی نيز سازمانيافتگی است.
جامعه اسلامی، دارای يك ساختار واحد است
آيتالله اراكی با بيان اينكه يك جامعه اسلامی، جامعهای منسجم، بهم پيوسته و دارای يك ساختار واحد است، افزود: كعبه و مسجدالحرام در قرآن از سوی خداوند تبارك به بيت امامت و رهبری تعبير میشود. وظيفه امامت و رهبری نيز تطهيرالناس است.
وی اضافه كرد: اين بيت كه بيتالله و بيت ابراهيم است، بيت رسولالله(ص) است و اهل آن نيز اهل بيت(ع) هستند كه خداوند متعال آنها را بهعنوان محورهای جامعه اسلامی معرفی كرده است.
آيتالله اراكی با بيان اينكه مسجدالحرام مركز اجتماع جامعه اسلامی است، گفت: نمايندگان جوامع اسلامی سالی يك بار در مكه جمع میشوند پس مكه محور شكلگيری امت واحده اسلامی است. با توجه به اينكه اين امت واحده اسلامی دارای رهبری واحدی است و حضور مردم در مكه در حقيقت پيوستن به اين رهبری است؛ لذا آمدن به مكه در واقع تمرين پيوستن به رهبری و ايجاد يك جامعه واحد اسلامی است.
آيتالله اراكی مساجد را بيوتالله و مراكز رهبری عنوان و اظهار كرد: ساختار جامعه اسلامی اين گونه میشود كه مركز جامعه اسلامی مسجدالحرام است و امت اسلامی در آنجا سالانه با هم پيوند میخورند. در هر شهر نيز مسجد مركزی است كه محل اقامه نماز جمعه است و هفتگی تجمع میشود و سپس در هر محل يك مسجد كه مردم هر روز در آنجا حضور پيدا كنند؛ اينگونه است كه يك جامعه بهم پيوسته شكل میگيرد كه اين تلاقیِ جامعهسازی، پيدايش و تكوين آن امت واحده است.
وی با بيان اينكه دو نوع وحدت وجود دارد توضيح داد: يك وحدت اعتباری است كه مرزهای كشورها و قانون آن را میسازد و در هر كشور شكل میگيرد. ديگر وحدت حقيقی به اين معنا كه مجموعهای از انسانها هويت واحد پيدا كنند، است. هويت واحد مبنای امت واحده اسلامی است اين هويت واحد همانی است كه بايد در مسجدالحرام، مساجد نماز جمعه و مساجد محل شكل بگيرد.
رهبری رسولالله(ص) مبنای شكلگيری امت واحده حقيقی است
دبيركل مجمع جهانی تقريب مذاهب اسلامی امت اسلامی را دو نوع امت اسلامی اعتباری و امت واحده اسلامی عنوان كرد و گفت: هر كه شهادتين گويد عضو امت واحده اسلامی میشود لكن امامت واحده به وحدت تشريعی و اعتباری كه مقدمه ساختن امت واحده حقيقی است، ساخته میشود يعنی رهبری رسولالله(ص) مبنای شكلگيری امت واحده حقيقی است؛ لذا در چارچوب تفكر شيعی اين رهبری كه خداوند تسريع كرده رهبری محمد(ص) و آلايشان است و سبب و راز اصلی وجوب مودت آلمحمد(ص) همين است لكن در بحث با اهل سنت به بيان حجت رسولالله(ص) بهعنوان مبنای وحدت و امت واحده كفايت میكنيم.
دبيركل مجمع جهانی تقريب مذاهب اسلامی خطاب به زائران بيتالله الحرام توصيه كرد: به آيه 24 سوره توبه «قُلْ إِن كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَآؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُم مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُواْ حَتَّى يَأْتِيَ اللّهُ بِأَمْرِهِ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ؛ بگو اگر پدران و پسران و برادران و زنان و خاندان شما و اموالى كه گرد آوردهايد و تجارتى كه از كسادش بيمناكيد و سراهايى را كه خوش ميداريد نزد شما از خدا و پيامبرش و جهاد در راه وى دوست داشتنيتر است پس منتظر باشيد تا خدا فرمانش را [به اجرا در]آورد و خداوند گروه فاسقان را راهنمايى نمیكند» توجه بيشتری كنيد. مواردی كه در اين آيه اشاره شده است برجستهترين نمونههايی است كه عشقآفرين و تعلقآفرين است؛ لذا میفرمايد هر تعلقی اگر برتر از تعلق شما به خدا و رسول(ص) شد شما را از داره دين خارج میكند. پس هويت امت واحده اسلامی به اين وابسته است كه خدا و رسول(ص) محبوبتر باشند از هر چيز.
آيتالله اراكی با تأكيد بر اينكه معيار و مبنای وحدت امت اسلام و گوهر و جوهر امت واحده اسلامی دو اصل حب حضرت محمد(ص) و پيروی اوست، اضافه كرد: در جريان مكتب اسلامی، رهبریِ فرد رسولالله نيست بلكه رهبریِ محمد(ص) و آل اوست لكن از آنجا كه در بحث با برادران اهل سنت مشتركات مورد بحث است رهبری رسولالله(ص) را مبنا میگيريم. حب رسولالله(ص) و تبعيت از ايشان مبنای هويت واحده اسلامی است. اين معنا موجب میشود كه همه مسلمانان در آنچه خوشايند و آنچه ناخوشايندشان است يكسان شوند، همانگونه كه حضرت امير(ع) فرمودهاند.
وی در ادامه به بيان ارتباط هويت واحد اسلامی و بيداری اسلامی پرداخت و گفت: رجعت به هويت اسلامی آن چيزی بود كه در جهان معاصر اتفاق افتاد و فراز برتر آن، انقلاب اسلامی بود. اين رجعت به معنی حيات مجدد امت اسلامی بود. علامت بقای هر امت با هويت اصلیاش دو شاخص اصلی دارد؛ اول اينكه اين امت در برابر هجوم بيگانگان قدرت دفاع دارد. هر امتی كه نتواند از خانه، زمين، ثروت خود دفاع كند اين امت موجوديت خود را از دست میدهد و مشخصه دوم انسجام درونی است؛ لذا آغاز فروپاشی امت واحده اسلامی مطابق منطق مشترك همه مسلمانان میتواند اينگونه بيان شود كه خلافت عثمانی با همه اشكالاتی كه داشت مظهر بهم پيوستگی امت اسلام بود كه با متلاشی شدن اين قدرت بعد از جنگ جهانی دوم، هر دو مشخصه هويت امت واحده اسلامی دچار آسيب شد.
مبنای امت واحد اسلامی با هم بودن و مقاومت است
دبيركل مجمع جهانی تقريب مذاهب اسلامی با بيان اينكه از هم پاشيدگی ملتها در منطقه مورد ديگری بود كه بعد از متلاشی شدن خلافت عثمانی رخ داد، گفت: پس از آن كشورهای كوچك و ضعيف شكل گرفت و انسجام مختل شد؛ لذا انقلاب اسلامی آغاز شكلگيری دوباره امت واحده اسلامی پس از يك دوره شبه مرگ بود. دوباره اين هويت در حال شكلگيری است و مبنای آن دو ركنِ با هم بودن و مقاومت در برابر دشمن است؛ لذا مسئله مقاومت اسلامی يك ركن و اتحاد وحدت ركن ديگر اين هويت اسلامی است.
آيتالله اراكی تصريح كرد: اينكه رهبری معظم انقلاب مجمع تقريب و در جايی مجمع بيداری اسلامی تأسيس میكنند اينها بر مبنای تحليل است؛ اين تحليل میگويد بازسازی امت اسلامی و نهضت عظيمی كه در جامعه اسلامی رخ داده است و فراز برترش شكلگيری انقلاب اسلامی به دست امام راحل بود اين در حقيقت بازگشت به هويت اسلامی است. هويتی كه محورش وجود نبی اكرم(ص) و معيار ارزشهايش آنهايی است كه رسول اكرم(ص) تعليم فرمودند.
آيتالله اراكی در پايان تصريح كرد: برای سخن گفتن با عامه مسلمين بايد با يك منطق مشترك وارد شويم؛ ما بهعنوان شيعيان اهل بيت(ع) تحليلهای عميق و صحيح داريم؛ لذا لازم است با زبان مشترك با اهل سنت وارد بحث شويم تا بتوانيم جامعه اسلامی را با خود همراه كنيم. اينكه از تقريب و امت واحد اسلامی سخن میگوييم يك استراتژی يا تاكتيك سياسی رهبری اسلامی ايران نيست بلكه يك وظيفه شرعی و يك استراتژی دقيقاً برخاسته از شريعت رسول اكرم(ص) است. شيعه بايد آنگونه عمل كند كه از جامعه اسلامی جدا نباشد و جامعه اسلامی را با خود يكی بدانيم؛ لازم است در خصوص مشتركات با جامعه اسلامی معامله شود و منطقمان منطق مشتركات باشد.
