حفظ حريم بيماران و مناسبسازی محيطهای درمانی بر اساس اعتقادات دينی
حفظ قلمرو و حريم بيماران بر اساس اعتقادات دينی و مذهبی، نيازی است كه بستر ارتقای سلامت آنان را فراهم میكند و بايد با رعايت آن توسط كادر درمان و مناسب سازی محيطهای درمانی برای آن تلاش شود.
پزشكان و پرستاران به دليل مشغله كاری و يا عادت كردن به معاينات هر روزه بيماران و مراجعان از توجه به نيازهايی چون حفظ حريم و قلمرو بيماران غفلت میكنند و به علاوه بسياری از محيطهای درمانی نيز به دليل محدوديت در امكانات و تجهيزات، ويژگیهای لازم برای رعايت اين مهم را ندارند در حالیكه اين مسئله نيازی است كه بستر ارتقای سلامت را فراهم میكند و بايد نسبت به آن اهتمام و بسترهای لازم برای آن در محيطهای درمانی فراهم شود.
اختلال در تعادل روانی بيمار به دليل تعدی به حريم آنان
بيماران به دليل بيماری و بستری شدن، از طريق كادر درمان در معرض نقض استقلال قرار گرفته و مستعد اضطراب میشوند كه اين امر موجب اختلال و بینظمی در تعادل روانی میشود(1) و افراد برای حفظ اين محدوده كه استرس ناشی از رعايت نشدن حريم آنان را كاهش میدهد، عكسالعملهايی چون دفاع از قلمرو و حريم، اجازه ورود به قلمرو، كنارهگيری و انزوا طلبی، توسعه قلمرو و تعامل مسالمتآميز نشان میدهند.
بيماران نياز دارند كه در موقع معاينه و طول بستری در بيمارستان قلمرو و حريمشان حفظ شود و بيماری كه در تمام طول زندگی خود به اصولی معتقد بوده و آنها را به كار برده حالا با موقعيتی روبهرو است كه برايش نامطلوب و تنشزاست(2) و پزشكان و پيراپزشكان بايد با اطلاع از جو فرهنگی جامعه خود و نيز با آشنايی با دين و فرهنگ و اعتقادات مردم جامعه خود، آداب ورود به قلمرو افراد را بشناساند و دريابند كه در بسياری از موارد در ورود به اين قلمرو محرم نيستند و بايد امر معاينه و درمان را به همكار ديگری كه همجنس بيمار است واگذار كنند(3)
تعيين حريم و قلمرو بيماران بر اساس عقايد، ارزشها و هنجارهای حاكم بر جامعه
عقايد، ارزشها و هنجارهای حاكم بر جامعه بر عكسالعمل افراد نسبت به تهاجم به محدوده قلمرو اثر میگذارد(4) و پرستار بايد به صورت مكرر نيازهای محدوده قلمرو را با سوال كردن از بيمار، مشاهده نمودن محيط و فضای پيرامون وی بررسی كند؛ البته موقعی كه بيمار هوشيار نيست و قادر به حفظ قلمرو شخصی نيست رفتارهای تهاجمی را بر عليه او افزايش میيابد كه اين وضع در مورد بيمار بیهوش و عقبمانده ذهنی نيز ديده میشود.
| حضرت علی(ع): |
| برای اينكه مردم ايمن باشند با غرورت، جوشش خشمت، تجاوز دستت، تندی زبانت را در اختيار خود گير و با پرهيز از شتابزدگی و فرو بردن خشم، خود را آرامش ده تا خشم فرو نشيند و اختيار نفست در دست تو باشد |
پرستار بايد در صورت نياز به بستری شدن فرد نه تنها به محدوده قلمرو وی تعدی نكند بلكه در حفظ آن به بيمار كمك كند و در اين صورت نيازهای ايشان تامين و بستر ارتقای سلامت فراهم میشود(5)
پزشكان و پيراپزشكان كه با استفاده از اندوختههای علمی و تجربی خود سعی در رفع نيازهای بيماران دارند و با تمام توان خود تلاش میكنند سلامت را به بيمار برگردانند بايد برای نيل به آن ضمن توجه كافی به اعتقادات و ارزشهای آنان حتی الامكان محيطی را فراهم كنند كه بيمار بتواند فرايض مذهبی خود را انجام دهد و توجه داشته باشد كه انجام احكام شرعی راهگشای سلامت و آساش روحی اجتماعی و در نتيجه بهبود وضع جسمی بيماران بوده و بیتوجهی به آن احساس عدم امنيتی را به دنبال خواهد داشت(6)
عادی شدن تعدی به حريم بيمار توسط كادر درمان
بيماران به دليل بيماری و بستری شدن به كرات از طريق كادر درمان در معرض تعدی به قلمرو انسانی و فضای شخصی قرار میگيرند هويت استقلال و امنيت آنها در خطر میافتد و مستعد اضطراب میشوند و البته گاه تجاوز به اين محدوده اجتنابناپذير است اما گاهی اين اعمال به اندازهای عادی شده كه پرسنل درمانی آن را يك تعرض به حريم و محدوده قلمرو بيمار محسوب نمیكند مثلا بيمار را با شماره تخت صدا میزنند خودشان را معرفی نمیكنند در را نمیبندند و اسرار بيمار را پيش ديگران بازگو میكنند.
شناسايی متعلقات بيمار، اجازه به او برای استفاده از حقوق خود، واگذاری تصميمگيری در مورد فضاهای شخصی فرد به عهده خود او، توضيح اقدامات انجام شده به فرد، پرهيز از بدون پوشش رها كردن بيمار به مدت طولانی، حفظ خلوت بيمار، در نظر داشتن افرادی كه حساستر هستند در مراقبات، اجازه گرفتن از بيمار برای انجام كارها، تسريع در انجام كارهايی كه نيازمند تماس بدنی با بيمار است، توجه به عكسالعمل بيمار، انجام امور بر اساس فرهنگ جامعه از جمله تدابير پرستاری در مورد حفظ محدوده قلمرو بيمار است.
پزشكان و پرستاران با انسان و ابعاد مختلف وجودی جسم، روان، اجتماعی و معنويت ايشان سر و كار دارند و بايد از هر آنچه احساسات و دركهای غير موثر و غير ضروری را در آنان تقويت میكند خودداری و پيشگيری كنند و آنچه لازمه رشد و ترقی و تسريع در بهبود و ارتقای سلامت و زندگی است را افزايش دهند كه لازمه و پيش نياز اين موارد ايمنی و آسايش مددجو و بيمار است كه با روابط مبتنی بر اعتماد و اعتبار حاصل میشود.
حضرت علی(ع) در رابطه با ايمنی رعايت حقوق و تعامل ديگران میفرمايند: برای اينكه مردم ايمن باشند با غرورت، جوشش خشمت، تجاوز دستت، تندی زبانت را در اختيار خود گير و با پرهيز از شتابزدگی و فرو بردن خشم، خود را آرامش ده تا خشم فرو نشيند و اختيار نفست در دست تو باشد(7)
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع:
(1)Berry akohhns,Operating room teching ed Boston. Mosby 2003
(2)سالمی، صديقه، رعايت قلمرو انسانی بيمار سازمان نظام پرستاری جمهوری اسلامی ايران معاونت فنی 1385
(3)توكلی، جواد انطباق ضرورتها و موانع، مجموعه مقالات اولين كنگره سراسری انطباق امور پزشكی با موازين شرع مقدس جلد اول انتشارات تيمورزاده 1377 ص 17-8
(4)سالمی، صديقه، رعايت قلمرو انسانی بيمار سازمان نظام پرستاری جمهوری اسلامی ايران معاونت فنی 1385
(5)Hayeter jEAN et Territoriality as a universal need Jan BlackweII2008
(6) دادخواه، بهروز، محمدی علی مظفری ناصر، بررسی ميزان احترام به محدود قلمرو و حقوق بيماران در بيمارستانهای شهر اردبيل مجله تحقيقات پرستاری مامايی شماره 213 سال 1383 ص 43-37
(7)نهج البلاغه
