حداقل‌های زيارت درست امام رضا(ع)/ شناخت صحيح به زيارت درست می‌انجامد

حجت‌الاسلام والمسلمين سيدمحسن دعايی، مديرعامل مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) به تشريح شأن و جايگاهی از امام رضا(ع) پرداخت كه هر شيعه‌ای بايد با آن جايگاه آشنا باشد تا بتواند زيارت درستی انجام دهد و گفت: امام رضا(ع) شخصيتی در طراز امامت و ولايت هستند و اولين نكته‌ای‌ كه در مورد اين شخصيت بايد با علم و يقين به آن آشنا باشيم منصب امامت و ولايت ايشان است.

عضو هيئت علمی جشنواره بين‌المللی امام رضا(ع) با بهره‌گيری از حديثی از امام رضا(ع) در خصوص جايگاه امامت، گفت: امام رضا(ع) در حديثی اوصاف و ويژگی‌های امام را ذكر كرده، می‌فرمايند: «امام يگانه روزگار است، هيچ كس در طراز او مطرح نيست، شخصيت امام بسان ستاره‌ای است كه هر چند دست‌هايت را بلند كنی به او نخواهد رسيد و ... » ايشان بالغ بر 50 ويژگی‌ امام را ذكر می‌كنند.

حجت‌الاسلام دعائی به ترجمه كتاب «عيون و اخبار الرضا» نوشته شيخ صدوق اشاره كرد و افزود: همه روايت‌هايی كه مربوط به امام رضا(ع) هست در دو جلد اين كتاب گردآوری شده و در اختيار عموم است.

وی ادامه داد: امام يك هويت معصوم است؛ فردی كه ويژگی‌هايش وی را واجب‌الاطاعه می‌كند، متصل به مخزن علم و اراده الهی است، منصب او خلافت الهی است و همه عالم هستی در پيش او حاضر و دست او برای تصرف در عالم باز است؛ اين مبحث امام‌شناسی است و همه ما بايد در مبحث امام‌شناسی بيشتر كار كنيم و اين منصب را در عمق بيشتر بكاويم.

اين پژوهشگر و محقق كشورمان امام را انسانی در مقياس يك انسان كامل كه تمام بهره‌های وجودی او بالفعل شده است، تعريف و عنوان كرد: در صفحه وجود مقدس او يك نكته منفی، مبهم و سياه وجود ندارد، ما از اين منصب به نام عصمت ياد می‌كنيم. امام شخصيتی است كه در هيچ بعدی در ابعاد فطری، احساسی و رفتاری دچار نقصان نيست.

وی بعد سوم وجود مقدس امام را «امام» بودن دانست و با اشاره به آيه 124 سوره بقره كه می‌فرمايد: «إِنِّی جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا؛ من تو را پيشواى مردم قرار دادم»، گفت: امام پيشرو پيشروان جامعه بوده منصب اسوه بودن را در جامعه دارد. يعنی شخصيتی كه شايستگی اين را دارد كه ديگران در تمام اعصار، دوران‌ها و مكان‌ها به او اقتدا كنند و ظرفيت اين را دارد كه ظرف انسانيت در تمام زمان‌ها قرار بگيرد.

حجت‌الاسلام دعائی تصريح كرد: همچنان كه وقتی می‌خواهيم لباسی برای خود بدوزيم پارچه‌ای را انتخاب و بر اساس الگو برش می‌زنيم، بايد در تمام نيازمندی‌ها، تصميم‌گيری و انتخاب‌ها و مقطع‌های زندگی به وجود امام اقتدا كنيم و از او الگو‌برداری كنيم.

وی با اشاره به برگزاری جشنواره بين‌الملل امام رضا(ع) گفت: به كمك اين جشنواره سيره و سبك زندگی، حالات و روحيات، نقطه نظرات معرفتی امام، برخوردهای ايشان در موارد متعدد اجتماعی با ياران و اطرافيانشان، اشرافشان بر جريانات فكری زمانه و مناظرات بلند ايشان با صاحبان انديشه و اديان، مديريت فرعونی به نام مأمون كه سياس‌ترين پادشاه بَن‌العباس بود و ساير ابعاد سياسی، فرهنگی، اقتصادی، تربيتی، خانواگی و ... امام رضا(ع) آنچنان مبسوط كاوش شده كه علاقه‌مندان می‌توانند با مراجعه به سايت جشنواره به منابع دسترسی داشته باشند.

مديرعامل مؤسسه مطالعات راهبردی علوم و معارف اسلامی تأكيد كرد: همه در مقياس شيعه و مسلمان وظيفه داريم كه بخشی از زندگی خودمان را به مطالعه آنچه كه پيرامون زندگانی اوليای خدا به ويژه امام رضا(ع) كاوش شده، اختصاص دهيم.

برای زیارت صحیح کتاب «نگرشی ديگر به زيارت» را بخوانیم

وی تصريح كرد: درست است كه شناخت به انجام زيارت درست می‌انجامد؛ بر همين اساس كتابی در موسسه راهبردی علوم و معارف اسلام با عنوان «نگرشی ديگر به زيارت» نوشته و در آن تشريح شده است كه اساساً هنگامی كلمه زيارت برای رفتن به حرم به ما صدق می‌كند كه امام را در مقتصات يك موجود زنده، فعال، مشرف بر خودمان و مرتبط با اندرون همه هستيمان بدانيم و اين ارتباط را عملاً در زمان تشرف با قلب مطهر امام برقرار كنيم تا جريان بی‌نهايت كمال موجود در روح امام به قلب و تمام هستی ما متصل و به جريان بيفتد.

دعائی افزود: كتاب نگرشی ديگر به زيارت سيستم زيارت را از نكته شروع تا محصول نهايی واكاوی می‌كند، آداب زيارت، موانع و مخاطرات زيارت و ... را بحث و در انتهای آن ليستی مطالعاتی را به خوننده ارائه می‌دهد.

حداقل‌های زيارت

وی در پاسخ به اين سؤال كه حداقل‌های زيارت چيست و چگونه می‌توان زيارت درست را برای افرادی كه از نظر سطح سواد و تحصيلات نمی‌توانند كتاب‌ها را مطالعه كنند، عنوان كرد: حداقل‌های لازم در زيارت اين است كه انسان توجه كند كه در حضور يك شخصيت آسمانی به سر می‌برد و توجه داشته باشد كه مورد ديدن و اشراف علمی شخصيت زيارت شونده است، اگر انسان در زمان تشرف به حرم بداند كه اكنون در حضور يك روح قدسی و يك حقيقت آسمانی شرفياب می‌شود كه می‌تواند از بدو تولد تا انتهای زندگی او را ببيند و به همه كاركردهای فكر و ذهن و روح او آشناست، همين توجه باعث می‌شود كه انسان به مسئله ادب زيارت كه از اساسی‌ترين مسائل است توجه كند، وقتی ادب زيارت در رفتار زائر خود را نشان داد، طبيعی است كه آرامش و توجه لازم، خضوع، فروتنی و افتادگی را درپی‌ خواهد‌ داشت.

حقيقت امام عبارت از اين پنجره‌های فولادی و طلايی نيست

عضو هيئت علمی جشنواره بين‌المللی امام رضا(ع) ادامه داد: اينكه افرادی می‌خواهند ضريح را ببوسند ناشی از بی‌توجهی به اين مسئله است كه حقيقت امام عبارت از اين پنجره‌های فولادی و طلايی نيست، حقيقت امام روح بلند امام است كه در همه زمان‌ها و مكان‌ها حاضر است و گرچه بوسيدن حرم و ضريح هم مستحب است، اما نبايد باعث آزار و اذيت و اتلاف وقت انسان شود.

وی افزود: ما وضو می‌گيريم، قدم‌ها را آهسته بر می‌داريم، ذكر حق را بر لب داريم، اذن دخول می‌خواهيم و با ادب و توجه وارد مرقد امام می‌شويم زيارت‌های روايت شده را با توجه می‌خوانيم و بعد از درونمان شروع به نجوا با امام می‌كنيم، چشمانمان را می‌بنديم و با اماممان حرف می‌زنيم و تمركز می‌كنيم روی اندرون امام تا فضائل نور و طهارت امام به درون ما جاری شود.

اين محقق و پژوهشگر گشورمان در انتها عنوان كرد: زائران با هر سطح و سطوحی از علم و سن و ... بايد اين اقل‌ها را رعايت كنند.