يادی از مرحوم عبدالمحمد آيتی؛ مترجم كوچ كرده قرآن

مرحوم عبدالمحمد آيتی

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، مرحوم عبدالمحمد آيتی از نويسندگان و مترجمان كشورمان، در سال ۱۳۰۵ در شهرستان بروجرد به دنيا آمد. وی ابتدا در زادگاه خود برای كسب معلومات ابتدايی، وارد مكتب‌خانه سنتی آغاباجی شد، اما پس از چندی والدينش او را به دبستان اعتضاد كه قديمی‌ترين مدرسه مدرن در بروجرد به شمار می‌رفت، فرستادند.

استاد آيتی در سال ۱۳۲۰ وارد دبيرستان و در سال‌های پايانی اين دوره به تحصيل علوم حوزوی علاقه‌مند شد و به مدرسه علميه نوربخش رفت و چند سالی نيز در آنجا علوم اسلامی را فرا گرفت.

وی در سال ۱۳۲۵ وارد دانشكده علوم معقول و منقول دانشگاه تهران شد و پس از به پايان بردن اين دوره، به خدمت وزارت آموزش ‌و پرورش درآمد و برای تدريس به بابل رفت. وی بيش از 30 سال در شهرهای مختلف به‌ عنوان دبير به تدريس پرداخت و در كنار تدريس، سردبيری ماهنامه آموزش ‌و پرورش را نيز برعهده داشت. استاد آيتی همچنين در دانشگاه فارابی و دانشگاه دماوند دروس ادبيات فارسی و عربی را تدريس می‌كرد.

عضویت در فرهنگستان زبان و ادب فارسی

وی با اخذ مدرك ليسانس به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و به تدريس ادبيات در مقطع دبيرستان پرداخت. آيتی پس از بازنشستگی عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی شد و از همان‌ جا به فعاليت‌های خود در اين حوزه ادامه داد.

در ارديبهشت‌ماه سال 1356 ترجمه را شروع كرد، البته چند سال پيش از آغاز به ترجمه در اين فكر بود كه ترجمه‌ای از قرآن مجيد ارائه دهد كه در عين صحت، از شيوايی و فصاحت هم برخوردار باشد.

سخنان خرمشاهی درباره استاد آیتی

بهاءالدين خرمشاهی ترجمه استاد آيتی را يكى از فرخنده‌ترين و مهمترين رويدادهاى تاريخ هزار و صد ساله ترجمه قرآن مجيد به فارسى می‌داند كه نخستين بار در سال 1367 شمسى انتشار يافت و چاپ سوم آن با بازنگرى و اصلاحات بسيار در سال 1371 از سوى انتشارات سروش منتشر شد كه از اقبال عام و خاص برخوردار شد.

آيتی معتقد بود كه «قرآن اقيانوسی است بی‌پايان كه اگر هزاران هزار از آن آب بردارند نقصانی در آن پديد نيايد و همواره تشنگانی باشند كه افزونتر خواهند.»

ترجمه نهج‌البلاغه استاد آيتی از ترجمه‌های بسيار خوب به شمار می‌رود و ايشان از معدود افرادی بودند كه هم بر ادبيات عرب و هم بر ادبيات فارسی تسلط داشتند و ترجمه و آثار او در مراكز علمی و دانشگاهی تأثير ويژه‌ای داشت و آنچه درباره ويژگی ترجمه نهج‌البلاغه وی می‌توان گفت اين است كه اثر وی با متن اصلی تناسب داشت.

درباره ترجمه صحيفه سجاديه استاد آيتی همين بس كه اثری كه ترجمه‌اش نيازمند ذوقی عرفانی است، وی از آن برخوردار بوده و توانست از عهده ترجمه چنين كتابی برآيد.

آثار به جا مانده از استاد

شادروان آيتی پيش از بازنشستگی، كتاب‌های باتلاق، كشتی شكسته، كالسكه زرين، تحرير تاريخ وصاف و ترجمه تقويم‌البلدان را منتشر كرده بود. در دوره بازنشستگی «تاريخ ابن خلدون»(العبر) را در شش جلد ترجمه كرد و كتاب‌هايی نظير «تاريخ دولت اسلامی در اندلس» در پنج جلد و «تاريخ ادبيات زبان عربی» و «تاريخ فلسفه در جهان اسلام» را ترجمه كرد.

وی چندين تأليف و ترجمه در كارنامه علمی خود در زمينه‌های زبان و ادبيات عربی و فلسفه دارد. «ترجمه كتاب تاريخ ادبيات زبان عربی» وی، در دوره دوم كتاب سال جمهوری اسلامی ايران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان كتاب سال، برگزيده شد.

در كنار آثاری چون،‌ «گزيده نثر پارسی»،‌ «گزيده غزليات سعدی»،‌ «شرح خسرو و شيرين نظامی گنجوی»،‌ «ترجمه قرآن كريم» و «صحيفه سجاديه» از برجسته‌ترين آثار اين استاد زبان و ادبيات فارسی است.

درگذشت اين پژوهشگر بزرگ، ضايعه‌ای است كه تنها با همدلی و همراهی شاگردان و علاقه‌مندان او در تداوم راه اين محقق ارزشمند، می‌توان اميد به جبران آن داشت. از خداوند می‌خواهيم كه او را غريق رحمت كرده و با ابرار محشور فرمايد.