مقاومت فعال و دیپلماسی هوشمندانه؛ گزینه قرآنی در مواجهه با دشمن

به گزارش خبرنگار ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین سید احمد خاتمی، در خطبه اول نماز عبادی ـ سیاسی جمعه این هفته 23 مردادماه تهران ضمن توصیه خویشتن و دیگران به آراستگی تقوا، با اشاره به نام‌ها و اوصاف قیامت در قرآن کریم گفت: قرآن کریم قیامت را با هفت اسم و وصف ستوده و معرفی کرده است که یکی از این اسامی «یوم‌الفصل» به معنای روز جدایی است.

بنابراین گزارش، حجت‌الاسلام والمسلمین سیداحمد خاتمی، در خطبه دوم نماز عبادی ـ سیاسی جمعه این هفته تهران، ضمن توصیه نمازگزاران به تقوای الهی، با اشاره به یکی دیگر از نام‌های قیامت گفت: یکی از نام‌های قیامت «یوم‌الحق» است. آنچه در دنیا می‌بینید، مجازی و حقیقت‌نماست و حقیقت، همان ابدیت و جاودانگی است. خداوند در آیه ۳۹ سوره نبأ می‌فرماید: «ذَٰلِکَ الْیَوْمُ الْحَقُّ»؛ آن روز، روز حق است.
 
وی افزود: باید زندگی واقعی خود را برای آن زندگی ابدی آماده کنیم؛ زندگی ابدی که چه بخواهیم و چه نخواهیم، خواهد رسید. خداوند در قرآن خطاب به پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: «إِنَّکَ مَیِّتٌ وَإِنَّهُم مَیِّتُونَ»؛ تو می‌میری و آنان نیز می‌میرند. همچنین در آیه ۶۴ سوره عنکبوت می‌فرماید: «وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوَانُ»؛ و به‌راستی سرای آخرت همان زندگی واقعی است. بنابراین باید خودمان را برای سرای ماندگار و ابدی آماده کنیم.

وی با اشاره به جایگاه لیلة‌المبیت در تاریخ اسلام اظهار کرد: لیلة‌المبیت افتخار مولا علی(ع) است؛ شبی که امیرالمؤمنین(ع) در جای پیامبر اکرم(ص) خوابید تا جان خود را فدای جان پیامبر کند. در آن شب در عالم بالا میان فرشتگان غوغایی برپا شد و جبرئیل نزد مولا علی(ع) آمد و به ایشان گفت: «بَخٍّ بَخٍّ لَکَ یَا ابْنَ أَبِی طَالِبٍ، وَاللَّهُ یُبَاهِی بِکَ الْمَلَائِکَةَ»؛ آفرین بر تو ای فرزند ابوطالب، خداوند به واسطه تو بر فرشتگان مباهات می‌کند.
 
امام جمعه موقت تهران ادامه داد: ما خدا را شکر می‌کنیم که امامی همچون علی(ع) به ما عطا کرد و شکرگزاریم که امامانی به ما داد که همه یکپارچه نور هستند.
 
خاتمی در ادامه به سومین موضوع خطبه دوم اشاره کرد و گفت: امروز روز پیروزی جریان مقاومت و حزب‌الله در جنگ ۳۳ روزه در سال 2006(۱۳۸۵ ) است و این روز در تقویم‌ به عنوان «روز مقاومت» ثبت شده است.
 
وی اظهار کرد: راز و رمز پیروزی، مقاومت است. فلسطین ۷۰ سال است که اشغال شده و در این ۷۰ سال، از مذاکرات آبی گرم نشد اما آنچه برای فلسطین عزت آفرید، مقاومت بود.
 
امام جمعه موقت تهران با اشاره به جنگ ۳۳ روزه لبنان گفت: در جنگ ۳۳ روزه، همین اسرائیل که به اصطلاح خودش یک کشور قدرتمند بود و پیش از آن با سه کشور مصر، سوریه و اردن درگیر شده بود و به تعبیر خودش آنها را سرکوب کرده بود اما یک جریان به نام حزب‌الله، اسرائیل را به روز ذلت نشاند؛ آنچنان که باز هم آن را به روز ذلت خواهد نشاند.
 
خاتمی در ادامه خطبه دوم نماز جمعه تهران، با اشاره به موضوع جنگ و صلح و بیان گزینه‌های مختلف در این زمینه اظهار کرد: در این رابطه سه گزینه مطرح است؛ گزینه نخست این است که گفته شود فقط بزنید و دشمن را از بین ببرید و دیگر هیچ.
 
وی افزود: ۲۵ آیه قرآن دستور به قتال داده است؛ از جمله خداوند در آیه ۷۴ سوره نساء می‌فرماید: «فَلْیُقَاتِلْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یَشْرُونَ الْحَیَاةَ الدُّنْیَا بِالْآخِرَةِ»؛ کسانی که زندگی دنیا را به آخرت می‌فروشند، باید در راه خدا بجنگند. همچنین در آیه ۱۹۰ سوره بقره آمده است: «وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ» و در آیه ۴ سوره صف نیز می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفًّا کَأَنَّهُمْ بُنْیَانٌ مَرْصُوصٌ»؛ همانا خداوند کسانی را دوست دارد که در راه او در صفی استوار، چنان‌که گویی بنایی به‌هم پیوسته‌اند، می‌جنگند.
 
امام جمعه موقت تهران ادامه داد: همچنین یک سوره قرآن به نام «سوره قتال» نیز نامیده شده که همان سوره محمد(ص) است. بنابراین به طرفداران این گزینه عرض می‌کنم که پیامبر اکرم(ص) حدود ۸۰ جنگ داشت اما صلح هم داشت.
 
وی با اشاره به صلح حدیبیه گفت: خداوند در آیه نخست سوره فتح می‌فرماید: «إِنَّا فَتَحْنَا لَکَ فَتْحًا مُّبِینًا»؛ ما برای تو پیروزی آشکاری فراهم کردیم. سؤال این است که این «فتح مبین» چیست؟ بیشتر مفسران شیعه و اهل سنت تصریح کرده‌اند که منظور از این فتح مبین، همان صلح حدیبیه است.
 
خاتمی افزود: از میان مفسران شیعه، مرحوم فیض کاشانی و مرحوم علامه طباطبایی و از میان مفسران اهل سنت، فخر رازی و بغدادی، این دیدگاه را مطرح کرده‌اند که فتح مبین همان صلح حدیبیه است. بنابراین، این گزینه که فقط جنگ و لاغیر باشد، از نظر من در کلمه «فقط» محل اشکال است و چنین گزینه‌ای قرآنی نیست.
 
وی در ادامه به گزینه دوم درباره جنگ و صلح اشاره کرد و گفت: گزینه دوم این است که گفته شود فقط صلح و لاغیر. این روزها این تعبیر به مذاق بعضی‌ها خیلی خوش آمده است؛ مرتب در سخنرانی‌ها از صلح می‌گویند و پیام صلح می‌دهند و تأکید می‌کنند که فقط صلح. حتی می‌گویند هرکس غیر از این را بگوید، در مسیر اسرائیلی‌هاست.
 
امام جمعه موقت تهران خطاب به طرفداران این دیدگاه اظهار کرد: از خدا نمی‌ترسید که با این ادبیات سخن می‌گویید؟ بگویید گزینه ما صلح است اما برای این گزینه گاهی استفاده ابزاری از قرآن و روایات می‌کنند؛ همان کسانی که می‌گویند از قرآن و روایات استفاده ابزاری نکنید، خودشان در حد اعلای استفاده ابزاری هستند.
 
خاتمی ادامه داد: برای این دیدگاه به آیه ۱۲۸ سوره نساء استناد می‌کنند و می‌گویند: «وَالصُّلْحُ خَیْرٌ»؛ در حالی که باید اول آیه و آخر آن را ببینید. موضوع این آیه یک مسئله خانوادگی است؛ زمانی که میان زن و شوهر اختلاف و بگومگو ایجاد می‌شود، قرآن راهکار صلح را مطرح می‌کند.
 
وی افزود: ممکن است گفته شود چون طلبه هستم و چه‌بسا مخاطبان ما نیز از طلاب باشند، این آیه اطلاق دارد، اما پاسخ روشن است؛ اساساً موضوع این آیه مسائل خانوادگی است و موضوع آن مسائل جنگی نیست که شما بخواهید به آن برای مسائل جنگ و صلح استناد کنید.
 
امام جمعه موقت تهران در ادامه به استناد دیگری از طرفداران «فقط صلح» اشاره کرد و گفت: استناد دیگری که مطرح می‌کنند، آیه ۶۱ سوره انفال است: «وَإِن جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا»؛ اگر آنان به صلح گرایش یافتند، تو نیز به آن گرایش پیدا کن.
 
وی تصریح کرد: این آیه مربوط به زمانی است که طرف مقابل به صلح گرایش پیدا کند؛ اما اگر میلی به صلح و تسلیم وجود نداشته باشد و دشمن در پی تسلیم کردن شما باشد، مسئله متفاوت است. تسلیمی که دشمن آرزوی آن را دارد، به گور خواهد برد.
 
خاتمی در ادامه سخنان خود درباره گزینه‌های مطرح در موضوع جنگ و صلح، با اشاره به استناد برخی افراد به صلح امام حسن مجتبی(ع) اظهار کرد: برای امام مجتبی(ع) زمینه مقاومت فراهم نبود. در احتجاج طبرسی، جلد دوم از امام مجتبی(ع) نقل شده است: «إِلَّا أَنِّی لَمْ أَجِدْ أَنْصَارًا، وَلَوْ وَجَدْتُ أَنْصَارًا لَقَاتَلْتُهُ لَیْلِی وَنَهَارِی حَتَّى یَحْکُمَ اللَّهُ بَیْنِی وَبَیْنَهُ»؛ یعنی من یار و یاوری نیافتم و اگر یارانی داشتم، شب و روز با او می‌جنگیدم تا خداوند میان من و او حکم کند.
 
وی افزود: همچنین در بحارالانوار، جلد ۴۴، صفحات ۴۴ و ۴۵ آمده است که امام مجتبی(ع) خطاب به معاویه فرمودند: «وَاللَّهِ لَوْ وَجَدْتُ أَعْوَانًا مَا سَلَّمْتُ لَهُ»؛ به خدا سوگند اگر یارانی می‌یافتم، تسلیم او نمی‌شدم.
 
امام جمعه موقت تهران تصریح کرد: بنابراین، گزینه «فقط صلح» را نیز به صراحت عرض می‌کنم و بر کلمه «فقط» تأکید دارم؛ این گزینه هم گزینه قرآنی نیست.
 
خاتمی با بیان اینکه گزینه قرآنی، گزینه سوم است، اظهار کرد: گزینه قرآنی، مقاومت فعال و دیپلماسی هوشمندانه است؛ این دو در کنار یکدیگر قرار دارند. مقاومت فعال و دیپلماسی هوشمندانه باید همزمان دنبال شود.
 
وی ادامه داد: نام این رویکرد در فقه، در کتاب «الجهاد» مرحوم محقق حلی مطرح شده و صاحب جواهر نیز آن را مطرح کرده است. مقام معظم رهبری و امام شهید نیز در «ثلاث و رسائل الجهاد» به این موضوع پرداخته‌اند و در اجماع مسلمین، «مهادنه» به معنای آتش‌بس مطرح شده است که خودش را هم در مقاومت فعال نشان می‌دهد و هم در دیپلماسی هوشیارانه و هوشمندانه.
 
خاتمی در ادامه به آیه ۳۵ سوره محمد(ص) اشاره کرد و گفت: خداوند در این آیه می‌فرماید: «فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَکُمْ وَلَنْ یَتِرَکُمْ أَعْمَالَکُمْ»؛ سستی نکنید و دعوت به صلح نکنید، در حالی که شما برترید و خدا با شماست و هرگز اعمال شما را کم نمی‌کند.
 
وی در ادامه با اشاره به انتصاب فرماندهان ارشد نیروهای مسلح گفت: چهار تن از فرماندهان ارشد نیروهای مسلح را هفته گذشته مقام معظم رهبری و فرماندهی کل قوا منصوب کردند. این انتصابات نشان‌دهنده اقتدار نیروهای مسلح ماست.
 
خاتمی افزود: بحمدالله نیروهای تازه‌نفس وارد میدان شده‌اند، راه فرماندهان شهید را دنبال می‌کنند و دشمن را بیش از پیش به قعر آب‌های خلیج فارس خواهند فرستاد. به این عزیزان تبریک می‌گوییم و برای آنان آرزوی توفیق روزافزون داریم.
 
وی در ادامه با اشاره به حضور مردم در تجمعات خیابانی گفت: تجمعات خیابانی شما عبادت است؛ بی‌تردید این تجمعات شما کمر دشمن را شکسته است. در گزارش‌های خبری آمده بود که محبوبیت رئیس‌جمهور خبیث و جلاد آمریکا به زیر ۳۰ درصد رسیده است و این یعنی اوج ذلت آمریکا.
 
خاتمی افزود: چه کسی این ذلت را به وجود آورده است؟ همان کسانی که پشت لانچرها نشسته‌اند، با حمایت شما عزیزان. این تجمعات، ملی و مربوط به میهن است؛ متعلق به یک قشر یا سلیقه خاص نیست. همان‌طور که از آغاز همه شما به میدان آمدید، ان‌شاءالله همگان تا زمانی که لازم باشد، در صحنه حضور خواهند داشت.
 
امام جمعه موقت تهران با اشاره به فرارسیدن چهلمین روز خاکسپاری امام شهید و خانواده ایشان، گفت: هفته آینده چهلمین روز خاکسپاری امام شهید و خانواده ایشان در تهران، قم و مشهد برگزار خواهد شد. همان‌طور که در مراسم تشییع سنگ تمام گذاشتید، ان‌شاءالله در این مراسم نیز سنگ تمام خواهید گذاشت.
 
وی در ادامه به سالروز بازگشت آزادگان به میهن اسلامی اشاره کرد و گفت: موضوع هفتم، بازگشت آزادگان است. روز ۲۸ مرداد سال ۱۳۶۹، آغاز بازگشت آزادگان عزیز به کشور بود. وقتی می‌گویم عزیز، از صمیم جانم می‌گویم؛ این عزیزان هشت سال در اسارت بودند و مایه عزت و سربلندی نظام اسلامی شدند.
 
خاتمی افزود: همین‌جا سلام و درود می‌فرستیم بر آزادگانی که در غربت به شهادت رسیدند و همچنین سلام و درود بر «سید آزادگان»، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعلی‌اکبر ابوترابی‌فرد. ایشان حق بزرگی بر گردن آزادگان داشتند و با مدیریت حکیمانه خود جان بسیاری از عزیزان آزاده ما را حفظ کردند. از خداوند می‌خواهیم روح بلند ایشان با شهدا محشور باشد.
 
خطیب جمعه تهران در ادامه با اشاره به ماجرای فرار دونالد ترامپ گفت: موضوع هشتم، قصه فرار ترامپ با کامیون غذاست که واقعاً مایه شرمندگی است؛ او کیش شخصیت دارد و خودش را خیلی بالا می‌برد، اما از ترس پرچم‌های سرخ انتقام شما، خواب راحت ندارد و نباید هم داشته باشد.
 
وی در بخش پایانی خطبه دوم نماز جمعه تهران، با اشاره به شکست و ذلت دشمنان، به آیه‌ای از قرآن کریم استناد کرد و گفت: خداوند در قرآن می‌فرماید: «سَأُلْقِی فِی قُلُوبِ الَّذِینَ کَفَرُوا الرُّعْبَ»؛ در دل کسانی که کفر ورزیدند، ترس و هراس می‌افکنم. خداوند، مسلمانان را با القاى ترس بر قلب دشمن يارى مى‌كند.
 
خاتمی در ادامه با اشاره به کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲ اظهار کرد: با این کودتای آمریکایی، آمریکای جنایتکار ۲۵ سال سیاه را بر ایران تحمیل کرد و از زمان پیروزی انقلاب اسلامی در این ۴۷ سال نیز حتی لحظه‌ای از توطئه علیه ایران اسلامی بازنایستاده است.
 
وی در پایان خطبه دوم نماز جمعه این هفته تهران، افزود: این همان راز نفرت همیشگی ملت ایران از آمریکاست و زیربنای شعار «مرگ بر آمریکا» نیز همین است. آمریکا زبان مذاکره را نمی‌فهمد، بلکه زبان زور را می‌فهمد. بحمدالله ایران اسلامی این زور را دارد و از این اقتدار برخوردار است. با اقتدار ایران اسلامی، شاخ این گاو برای همیشه شکسته خواهد شد، ان‌شاءالله.