انتصاب محسن رضایی پیام آمادگی ایران برای جنگ احتمالی است

علیرضا تقوی‌نیا، کارشناس مسائل بین‌الملل، با اشاره به آخرین وضعیت مذاکرات ایران و عمان گفت: توافق میان ایران و عمان حدود ۹۹ درصد پیش رفته و متن توافق نیز آماده شده است؛ بر اساس اطلاعات موجود، آمریکا این متن را پذیرفته و مفاد آن نیز کاملاً به سود ایران است، اما تصمیم‌گیری نهایی درباره آن بر عهده ایران خواهد بود.

وی اظهار کرد: متن توافق در حال حاضر در یک کمیته شش‌نفره در داخل کشور در حال بررسی است و پس از پایان بررسی‌ها، برای تصمیم‌گیری به شورای عالی امنیت ملی ارائه خواهد شد.

تقوی‌نیا با اشاره به قانون راهبردی مجلس درباره مدیریت تنگه هرمز افزود: همزمان با این تحولات، قانون راهبردی مجلس درباره مدیریت تنگه هرمز نیز تصویب شده که به اعتقاد من قانون بسیار خوبی است و می‌تواند موضع ایران را در مذاکرات و تحولات منطقه‌ای تقویت کند.

وی ادامه داد: ایران توافق عمان را یک پیروزی برای خود می‌داند، اما بازگشایی تنگه هرمز را به این توافق منوط نکرده است، بلکه بازگشایی تنگه به مجموعه‌ای از شروط وابسته است که پیش‌تر از سوی سردار ذوالقدر، دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی، مطرح شده بود.

این کارشناس مسائل بین‌الملل تصریح کرد: از جمله این شروط، پایان جنگ در همه جبهه‌ها، از جمله لبنان، رفع تحریم‌ها و آزادسازی پول‌های بلوکه‌شده ایران و همچنین تحقق مجموعه‌ای دیگر از مطالبات است. بنابراین، ایران در شرایط فعلی قصد بازگشایی تنگه هرمز را ندارد و معتقد است در آستانه انتخابات آمریکا می‌تواند فشار جدی بر دولت ترامپ وارد کرده و او را به عقب‌نشینی وادار کند.

تقوی‌نیا با بیان اینکه ایران خود را در موضع برتر می‌بیند، گفت: به اعتقاد من این ارزیابی نیز درست است؛ ایران در موضع برتر قرار دارد و آمریکایی‌ها در موضع ضعف هستند. آمریکا در شرایط فعلی با بحران‌های جدیدی از جمله در حوزه تسلیحات مواجه است و ایران نیز دست خود را در شرایط جنگی باز می‌بیند.

انتصاب محسن رضایی متناسب با شرایط جنگی است

وی در ادامه با اشاره به تغییر دبیر شورای عالی امنیت ملی اظهار کرد: برخلاف برخی تحلیل‌ها که این تغییر را به مسائل واهی نسبت می‌دهند، به اعتقاد من این تصمیم در راستای مدیریت شرایط حساس فعلی و احتمال وقوع جنگ جدید اتخاذ شده است. محسن رضایی یکی از فرماندهان بزرگ و موفق جنگ بوده و انتصاب او به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی می‌تواند به مدیریت صحیح پروژه مهم جنگ احتمالی بعدی کمک کند.

تقوی‌نیا با اشاره به سابقه فعالیت محسن رضایی در سپاه گفت: رضایی در مقطعی از سپاه خارج شد، اما زمانی که محمد بن‌سلمان و دونالد ترامپ در منطقه فعال شدند و نشانه‌های احتمال وقوع جنگ افزایش یافت، بار دیگر به سپاه بازگشت. او در حوزه نظامی از نظر من فردی قابل قبول و دارای توانمندی‌های قابل توجه است.

وی افزود: البته من از منتقدان محسن رضایی در حوزه سیاسی بوده‌ام و حتی در سال ۱۳۹۹ نیز در دیداری که با ایشان داشتم، انتقادات جدی سیاسی خود را مطرح کردم، اما میان عملکرد سیاسی و نظامی او باید تفاوت قائل شد. من در حوزه نظامی، محسن رضایی را یکی از بهترین فرماندهان ایران در دوران دفاع مقدس می‌دانم.

این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: رضایی در برخی عملیات‌های مهم دوران دفاع مقدس ابتکارات و سازماندهی‌هایی داشت که نقش مهمی در موفقیت ایران ایفا کرد. برای نمونه، در عملیات فتح‌المبین، در شرایطی که حسین خرازی در یک محور با مشکل مواجه شده بود و برخی فرماندهان معتقد بودند باید عقب‌نشینی صورت گیرد، رضایی پیشنهاد کرد رحیم صفوی از جناح دیگری وارد عمل شود و فشار را از روی نیروهای حسین خرازی بردارد که این تدبیر نیز نتیجه داد.

تقوی‌نیا با اشاره به عملیات والفجر ۸ گفت: یکی از مهم‌ترین ابتکارات محسن رضایی، طراحی عملیات والفجر ۸ و استفاده از غواصان برای شکستن خط دشمن بود. این عملیات یکی از بزرگ‌ترین موفقیت‌های ایران در دوران دفاع مقدس بود و بخش مهمی از منطقه فاو در جریان آن به تصرف نیروهای ایرانی درآمد.

وی بیان کرد: در ابتدا برخی فرماندهان ارتش از جمله شهید صیاد شیرازی با این شیوه عملیاتی موافق نبودند. حتی شهید احمد کاظمی و شهید حسین خرازی نیز نسبت به طراحی اولیه عملیات تردید داشتند و در جلسات مربوط به طراحی عملیات شرکت نمی‌کردند، چراکه معتقد بودند چنین عملیاتی از نظر نظامی عقلانی نیست.

این کارشناس مسائل بین‌الملل افزود: با این حال، پس از آغاز عملیات و مشاهده موفقیت طرح، لشکرهای تحت فرماندهی شهید حسین خرازی و شهید احمد کاظمی نیز وارد عملیات شدند و در ادامه نقش مهمی در موفقیت آن ایفا کردند.

تقوی‌نیا تصریح کرد: بنابراین، در ارزیابی محسن رضایی باید عملکرد سیاسی و نظامی او را از یکدیگر تفکیک کرد. من در حوزه سیاسی انتقادات جدی نسبت به ایشان داشته‌ام، اما در حوزه نظامی معتقدم باید به ظرفیت‌های او توجه کرد. حتی معتقدم اگر رضایی در سال ۱۳۷۶ از سپاه خارج نمی‌شد، می‌توانست یکی از گزینه‌های مهم برای مسئولیت‌های عالی نظامی کشور باشد.

احتمال جنگ بعدی نباید نادیده گرفته شود

وی درباره انتصاب محسن رضایی به دبیری شورای عالی امنیت ملی گفت: حضور او در این جایگاه و در شرایط حساس کنونی، به اعتقاد من اتفاق مثبتی است. رضایی به دلیل سابقه نظامی، اشراف بر مسائل امنیتی و نظامی و همچنین اقتداری که در این حوزه دارد، می‌تواند در مدیریت شرایط موجود نقش مؤثری ایفا کند.

تقوی‌نیا افزود: رضایی در دوران دفاع مقدس فردی ریسک‌پذیر و شجاع بود و برخی از تصمیمات پرریسک او نیز به موفقیت منجر شد. البته همه تصمیمات او موفق نبود، اما نمی‌توان مجموعه عملکرد او را به دلیل برخی ناکامی‌ها نادیده گرفت.

وی با اشاره به شرایط کنونی کشور اظهار کرد: ایران اکنون شروطی را برای پایان بحران مطرح کرده است، اما این شروط هنوز از سوی آمریکا پذیرفته نشده‌اند. بر همین اساس، ارزیابی ایران این است که احتمال وقوع جنگ بعدی وجود دارد و حتی این احتمال نیز مطرح است که ایران در صورت تشدید شرایط، دست به عملیات پیش‌دستانه بزند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل ادامه داد: به اعتقاد من، انتصاب محسن رضایی به دبیری شورای عالی امنیت ملی نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ یعنی کشور در حال آماده‌سازی خود برای سناریوهای احتمالی آینده است و تلاش می‌کند در صورت وقوع جنگ، آمادگی لازم برای مدیریت شرایط را داشته باشد.

تقوی‌نیا در پایان با تأکید بر ضرورت حفظ انسجام ملی گفت: امروز مسائل مهم‌تری از اختلافات سیاسی داخلی وجود دارد و اولویت کشور باید حفظ وحدت و انسجام باشد. همان‌طور که برخی مسئولان نیز تأکید کرده‌اند، اکنون زمان پرداختن به اختلافات سیاسی و اتهام‌زنی‌های داخلی نیست.

وی اظهار کرد: همه ما در یک کشتی قرار داریم و باید توجه داشته باشیم که اولویت اصلی کشور در شرایط فعلی، مدیریت بحران و مقابله با تهدیدات خارجی است. پس از عبور از شرایط جنگی و رفع تهدیدها، می‌توان به مسائل سیاسی داخلی پرداخت، اما در مقطع کنونی باید تمرکز اصلی بر حفظ انسجام، تقویت توان کشور و مدیریت شرایط امنیتی باشد.