برخورداری از انسجام و تضمين هدف؛ از ويژگیهای هويتساز قرآن
قرآن كلام و برنامه حكيمانهای است كه قطعا در آن تضمينی نسبت به هدف و نتيجه آن وجود دارد كه منتج به نتيجه میشود و عقيم نمیماند و شبهات موجود در حوزه هويتسازی و در حوزه شكلگيری سرشت بشر و در ساير حوزههای فردی و اجتماعی بشر، امروزه انسجام قرآن را هدف گرفتهاند.
حجتالاسلام و المسلمين سيدعلی بنیصدر، پژوهشگر علوم اسلامی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) به بيان نكاتی در باب انسجاممندی و نظام معارف قرآنی پرداخت و در اين رابطه اظهار كرد: يكی از ويژگیهای خاص تعاليم و معارف الهی دين اسلام همان منسجم و نظاممند بودن اين معارف است كه اين انسجام در هيچيك از معارف بشری ابدا وجود ندارد؛ يعنی چنين نظمی را نمیتوان در مكاتب بشری پيدا كرد.
| سيدعلی بنیصدر: |
| آن نظام فكری و مكتب و معرفتی كه بتواند سعادت دنيا و آخرت انسان را تضمين كند بايد دارای يك انسجامی باشد كه اين انسجام و هماهنگی الزاما در قرآن و معارف الهی موجود است و چون اين در قرآن وجود دارد پس میتواند سعادت دنيا و آخرت انسان را تضمين كند. |
عدم تخالف در قرآن
وی افزود: كسی سراغ ندارد كه يك نظام فكری بشری بتواند معارف خود را به گونهای عرضه كند كه در آن انسجام و نظاممندی باشد؛ به اين ترتيب كه هيچيك از حرفهای آن نظام با يكديگر تناقض و تخالفی نداشته باشد. اين ويژگی برتر قرآن نسبت به ساير نظامهای بشری است و البته معارف الهی به طور كلی كه قرآن كريم هم يك بخش از اين معارف است، دارای اين نظم و انسجام است.
بنی صدر خاطرنشان كرد: در نظام معارف الهی قرآنی البته تفاسير و قرائات متفاوت وجود دارد كه اين اختلاف ناشی از نوع نگاه شخص مفسر از قرآن و معارف الهی است. البته بايد دانست كه در قرآن تقابل و تضادی نيست، بلكه اين تعارض ناشی از ديد مفسران آن است، ولی آن حقيقت وحی و حقيقت معرفت معارف الهی كه در آن تقابل و تضادی نيست و هر چه هست نظم و هماهنگی است، اين ويژگی متضمن سعادت بشری و تضمين راه دنيا و آخرت است.
تضمين سعادت در قرآن كريم
اين پژوهشگر عرصه علوم اسلامی افزود: آن نظام فكری و مكتب و معرفتی كه بتواند سعادت دنيا و آخرت انسان را تضمين كند، بايد دارای انسجامی باشد كه اين انسجام و هماهنگی الزاما در قرآن و معارف الهی موجود است و چون اين در قرآن وجود دارد، پس میتواند سعادت دنيا و آخرت انسان را تضمين كند.
| سيدعلی بنیصدر: |
| يكی از ويژگیهای خاص تعاليم و معارف الهی دين اسلام همان منسجم و نظاممند بودن اين معارف است كه اين انسجام در هيچيك از معارف بشری ابدا وجود ندارد يعنی يك چنين نظمی را شما نمیتوانيد در مكاتب بشری پيدا كنيد. |
وی گفت: اگر بخواهيم به دنبال مكتبی بگرديم كه در آن بتوانيم تضمينی را برای سعادت دنيا و آخرت انسان پيدا كنيم، آن چيزی نيست جز مكتبی كه بتواند در آن انسجامی وجود داشته باشد و اين نظام و انسجام درقرآن كريم وجود دارد و لزوما اين مكتب برنامهريزی و هويتسازی هم در قبال برنامههای فردی و اجتماعی میكند.
بنی صدر افزود: اين مكتب الهی برای برنامه عمومی جامعه اسلامی يك شاخص ارائه میكند و اين برنامه و شاخص از اين جهت قابل توجه است كه برای ما برنامهای بیكم و كاستی را ارائه میدهد و اين نظم و انسجام قرآن تضمينكننده برنامهای است كه آن را ارائه میدهد.
وی گفت: شروع وحی الزاما از منبعی است كه در اين منبع چندين خصيصه وجود دارد. اولا حكمی است ثانيا به طور مطلق علمی است. اين حكمت و علم و قدرتی كه در سرچشمه وحی و بيان خداوند متعال است، الزاما دارد به شكلی اين معارف را عرضه میكند كه آن حكمت و علم الهی در اين معارف هم نهفته است؛ يعنی اين معارف هم منطبق بر حكمت الهی است. آن حكمت و علمی كه در آن حرف و حدی نيست.
ويژگیهای يك برنامه بینقص
بنی صدر در پايان گفت: برنامه حكيمانه برنامهای است كه بتواند سالك را با كمترين انرژی و هزينه به بهترين منازل برساند و برنامهای كه قرآن كريم ارائه میكند، باتوجه به اينكه كلام قرآن كلام حكيم علیالاطلاق است، خود قرآن هم میشود كلام و برنامه حكيمانه؛ برنامهای كه حكيمانه و عاقلانه باشد قطعا در آن يك تضمينی نسبت به هدف و نتيجه آن وجود دارد كه منتج به نتيجه میشود و عقيم نمیماند كه در حوزه هويتسازی و در حوزه شكلگيری سرشت بشر و در ساير حوزههای فردی و اجتماعی بشر عاقلانه و حكيمانه بودن اين برنامه خود را نشان میدهد كه امروزه نيز شبهات موجود همين انسجام قرآن را هدف گرفتهاند.
