حوزه و دانشگاه در تأمين نيازهای دينی ـ قرآنی كوتاهی كردهاند
رئيس پژوهشگاه فرهنگ و معارف قرآن كريم، حوزه و دانشگاه را دو مركز اصلی تأمين نيازهای جامعه دانست و اظهار كرد كمكاری اين دو مركز باعث میشود تا انديشههای انحرافی بتوانند از حوزه وسيع نشر مكتوب برای انتقال انديشههای خود استفاده كنند.
 |
| حجتالاسلام و المسلمين محمدصادق يوسفیمقدم، رئيس پژوهشگاه فرهنگ و معارف قرآن كريم |
حجتالاسلام و المسلمين محمدصادق يوسفیمقدم، رئيس پژوهشگاه فرهنگ و معارف قرآن كريم در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، به بررسی موضوع نيازسنجی پيش از توليد محتوا و ضروتهای انجام آن پرداخت و گفت: تعريف مناسبی از نيازسنجی در حوزه پژوهش در كشور ما وجود ندارد.
وی ادامه داد: برخی از پژوهشهايی كه جنبه بنيادی دارند و به معارف ارتباط پيدا میكنند، مورد نياز میدانم، اما زمانی كه به سراغ برخی انديشمندان میرويم، اظهار میكنند كه اين پژوهشها مورد نياز جامعه نيست. به همين دليل است كه پيش از هر اظهارنظری، لازم است كه اصل نياز و نيازسنجی تعريف شود.
حجتالاسلام يوسفیمقدم در ادامه اظهار كرد: برخی نيازهای حوزه پژوهش به مباحث علمی بازمیگردد كه شايد برخی از آنها از گذشته هم مطرح بوده است. برای مثال میتوان در حوزه تفسير به موضوع متشابهات قرآن اشاره كرد كه در عين حال كه در حوزه تخصصی خود بسيار مورد نياز است اما ضرورتی برای طرح آن در سطح جامعه وجود ندارد.
ضعف در تبيين متون جديد در حوزه علوم انسانی بر مبنای علوم اسلامی
وی ادامه داد: زمانی كه سخن از نيازسنجی به ميان میآيد، بايد مقصود از «نياز» و «انواع نياز» را مشخص كنيم. «نياز» را میتوان فاصله وضع موجود با وضع مطلوب، يا آنچه هست و آنچه بايد باشد، بيان كرد و در بيان انواع نياز، با گروههايی مواجه میشويم كه برخی از آنها شامل نياز هنجاری (نيازی كه با يك استاندارد مشخص مقايسه میشود)، نياز احساس شده (آنچه مردم فكر میكنند نياز دارند)، نياز مورد درخواست (آنچه مردم برای رفع آن اقدام میكنند) و نياز پيشبينی شده يا مورد انتظار (تفاوت وضع موجود با وضع مطلوب در آينده) هستند.
رئيس پژوهشگاه فرهنگ و معارف قرآن كريم گفت: از سوی ديگر در جامعه نيز نيازهايی وجود دارد كه در هر حوزه انديشمندان آن حوزه بايد به مرتفعسازی آن نيازها همت كنند. در دانشگاهها به نحوی و در محيطهای ديگر هم به همين شكل است. آنچه امروز در دانشگاههای ما به عنوان متون درسی مورد توجه قرار میگيرد نه تنها مورد نياز جامعه ما نيست حتی مورد نياز جوامع غربی هم نيست و آنها هم از اين متون عبور كردهاند و امروز انديشههای جديد در آن جوامع مطرح است و نكته جالب، تأكيد ما بر يادگيری اين متون است كه فايدهای برای آنها متصور نيست.
وی در بخش ديگری از سخنان خود به ضرورت تبيين متون جديد در حوزه علوم انسانی بر مبنای علوم اسلامی از سوی صاحبنظران حوزههای علميه و دانشگاه تأكيد كرد و ادامه داد: متأسفانه در اين زمينه ما خيلی ضعف داريم و دانشگاهها و حوزهها كه متوليان اصلی برطرف كردن نيازهای دينی ـ قرآنی جامعه هستند نتوانستهاند به وظيفه اصلی خود عمل كنند.
حجتالاسلام يوسفیمقدم نيازسنجی را معلول كمتوجهی حوزههای علميه و دانشگاهها به وظايف خود دانست و ادامه داد: اين دو مركز اصلی بايد به شكل جدی به اين موضوع نگاه كرده و به حل آن كه مطالبه عمومی جامعه است، اقدام كنند.
وی همچنين به موضوع تبعات فقدان نيازسنجی پرداخت و بيان كرد: يكی از علتهای اصلی كه ما با اين مشكل فكری در جامعه اسلامی مواجه هستيم معلول مديريتهای غيرشايسته است. عدم توجه به اينكه مديران بايد دارای درك صحيحی از نيازها باشند و همچنين توانايی تجميع انديشهها برای يافتن راهكارهای مناسب و با قابليت پاسخگويی را داشته باشند.
تجميع انديشهها بدون دخالت تفكرات سياسی باشد
رئيس پژوهشگاه فرهنگ و معارف قرآن كريم با بيان اينكه با وجود گذر پر شتاب زمان و كمتر شدن فرصت جبران، ما همچنان ايستادهايم و كمترين واكنشی به اين مشكل بزرگ نشان نمیدهيم، گفت: نكته بسيار مهم در اين مسئله اين است كه در تجميع انديشهها برای يافتن راهكارهای مناسب بايد از دخالت دادن هرگونه سليقه و شيوه تفكر سياسی پرهيز جدی صورت بگيرد.
وی ادامه داد: نظر همه انديشمندان مسلمان حتی اگر به هر دليلی در خارج از كشور هستند بايد تجميع شود تا نشر در حوزه دينی ـ قرآنی حركتی رو به تعالی به خود بگيرد و از اين ركود خارج شود. متأسفانه بايد گفت كه نظام جمهوری اسلامی باوجود تمام آمال و شعارهای ارزشمندی كه با آنها سر كار آمده است، اما خروجیهای دانشگاهها و برخی از موارد حوزههای ما همسو با نيازهای جامعه و يا توقعات آن نيستند. طبيعی است كه اينها آثار منفی بسياری برای ما دارد.
حجتالاسلام يوسفیمقدم گفت: وقتی كه نمیتوانيم منابع انسانی مورد نياز برای برطرف كردن مسائل و نيازهای جامعه را تأمين كنيم، خود به خود جريانهای انحرافی از اين ضعف استفاده میكنند و تفكرات خود را با استفاده از حوزه، با ظرفيتی نظير نشر دينی و قرآنی ترويج میكنند.
وی تصريح كرد: بايد هرچه سريعتر متفكران حوزه و دانشگاه به اين مسأله بپردازند و خروجیهای خود را به سمت نيازسنجی و مرتفع كردن توقعات جامعه سوق دهند.
