استاد حائری حافظ و ناشر معارف حقۀ الهی است
دبيركل نهاد كتابخانههای عمومی كشور در همايش بزرگداشت استاد عبدالحسين حائری گفت رسالت علما و دانشمندان و اصحاب فكر و قلم و كتابت جز اين نيست كه به نشر معارف الهی همت بگمارند؛ استاد حائری حافظ و ناشر معارف حقۀ الهی است.
 |
| منصور واعظی، دبيركل نهاد كتابخانههای عمومی كشور |
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، همايش بزرگداشت استاد عبدالحسين حائری صبح امروز، سهشنبه، 26 شهريورماه در محل سالن مدرس(مشروطه) كتابخانه، موزه و مركز اسناد مجلس شورای اسلامی برگزار شد.
منصور واعظی، دبيركل نهاد كتابخانههای عمومی كشور در مراسم بزرگداشت عبدالحسين حائری از مقام شامخ اين پيشكسوت عرصه فرهنگ و ادب تجليل كرد و پيام محمد جنتی، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی را در اين مراسم قرائت كرد و در ابتدای سخن سلام ويژه وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی را به استاد عبدالحسين حائری ابلاغ و سپس به سخنرانی درباره اين پيشكسوت عرصه فرهنگ و ادب پرداخت.
وی ادامه داد: خوشحالم كه مراسم نكوداشت استاد معزّز و مكرّم عبدالحسين حائری با اين روز مبارك قرين شده است و البته كه اين امر حاوی نكتههايی میتواند باشد.
واعظی گفت: حضرت امام رضا(ع) در عصری میزيستند كه عصر ترويج و تكثير انواع نحلههای كلامی و فلسفی بود و خلفای عباسی قصد داشتند با ترويج فلسفه از طريق بيتالحِكمهها، نور معارف اهل بيت(ع) را تحت الشعاع قرار دهند. حضرت امام رضا(ع) در اين معركۀ آراء و تشتت عقايد با اتكاء به علم لدنی امامت، اين نحلهها را در جلسات مناظره و بحث و گفتوگو به چالش كشيده، سستی آنها را بر همگان عيان مینمودند.
وی اضافه كرد: در واقع ايشان در عصری خطير كه رواج انواع نحلههای فكری التقاطی، وحدت معرفتی جهان اسلام را تهديد میكرد، حافظ و ناشر معارف حقۀ الهی بودند و اصولاً رسالت علما و دانشمندان و اصحاب فكر و قلم و كتابت جز اين نيست كه به نشر معارف الهی همت بگمارند. امروز نيز در فرخنده زادروز اين امام همام، مجلسی برپا شده است كه هدفش نكوداشت يكی از چنين علمايی است.
دبيركل نهاد كتابخانههای عمومی كشور گفت: استاد حائری، علاوه بر اينكه از گوهر اصيل برخوردارند و در خاندان علم و اجتهاد پرورش يافتهاند، با جد و جهدی مثالزدنی، سالهای متمادی از عمرشان را در راه كسب معارف دينی و آموختن علوم معقول و منقول و دانش كتابشناسی و نسخهپژوهی و فهرستنگاری، سپری كردهاند.
وی ادامه داد: و اينك چونان گنجينهای ارزشمند، سرمشق كمنظيری برای نسل جوان ما هستند؛ و برای اينجانب نيز افتخار بزرگی است كه به عنوان خادم كتابخانههای عمومی كشور در مراسم نكوداشت ايشان كه خود زمانی يكی از اعضای هيئت امنای آن بودهاند، در خدمت شما باشم.
واعظی عنوان كرد: در دوران درخشان تمدن ايرانی - اسلامی كتابت و كتابداری و كتابآرائی نيز رواج گسترده و عظيم يافت و از اينرو میتوان تمدن اسلامی را «تمدن كتاب» ناميد؛ كما اينكه پارهای از مستشرقان آن را به همين نام ناميدهاند. عظمت كتابخانههای اسلامی زبانزد عام و خاص بوده و مغربيانِ قرون وسطايی به ديدۀ اعجاب در آن مینگريستند.
وی اظهار كرد: كتابخانهها در جهان اسلام به عنوان بخشی از نظام آموزشی در كنار دارالعلمها و رَبعها و نظاميهها و رصدخانهها تأسيس میشدند و وظيفۀ توليد و توارث دانش را به عهده داشتند. اين مجموعههای عظيم، حاوی معارف دينی و يا معارفِ دنيايیِ دينمدار بودند؛ و هنوز هم اين ميراث، گنجينههای گهرباری را به نسلهای امروزی هديه میكند.
دبيركل نهاد كتابخانههای عمومی كشور ادامه داد: كليد ورود به اين گنجينههای معرفتی، دانش كتابشناسی و نسخهپژوهی و فهرستنگاری است. نسخههايی كه از آن گنجينههای پرگهر به دست ما رسيده است در حكم اشيائی بیجان و صامتاند كه استنطاق از آنها به مدد كتابشناسی و نسخهپژوهی و فهرستنگاری ميسر میشود. نسخهشناسِ عالم و ماهر و متبحر، طنينِ نهفته در گنجينههای علمی گذشته را به صدا در میآورد و ما را به اين سَماع دعوت میكند.
وی با بيان اينكه كار نسخهشناس و فهرستنگار از سنخ نشر و ترويج دانش است، ادامه داد: با نسخهشناسی و فهرستنگاری است كه میتوان ميراث ملی و محلی را پاس داشت و آن را از گزند روزگار در امان داشت؛ با چنين معرفتی است كه میتوان دانشهای بومی را گردآوری و ترويج نمود؛ با چنين دانشی است كه میتوان زمينه را برای هرگونه آموزش و پژوهش دربارۀ علوم قديم تسهيل نمود. لذا استاد حائری را میتوان سرمشق توليد و توارث دانش دانست. كار وی و ساير بزرگانی كه همچون او در اين زمينه مشغول فعاليت بوده و هستند، از سنخ نشر دانش و حفظ ميراث فرهنگی است. اگر امثال استاد حائری نبودند، باز هم ما بايد شاهد به تاراجرفتن نسخ خطی خودمان توسط بيگانگان میبوديم و در مقابل كتابخانههايشان صف میكشيديم تا مگر اجازه دهند از نسخ خطی خودمان عكسبرداری كنيم.
واعظی با بيان اينكه كار نسخهپژوهی و فهرستنگاری، كاری فاخر در راستای حفظ و تحكيم هويت دينی و ملی و احياء تمدن ايرانی-اسلامی است، عنوان كرد: روش كار استاد حائری كه مبتنی بر «شناسايی كتاب و مؤلف» است، با اين تلقی سازگار است. استاد حائری به نيكی دريافتهاند كه ما از يك سو بسياری از اشخاص را میشناسيم و میدانيم كه صاحب تأليفات بودهاند، ليكن از تأليفات و كتابهايشان بیخبريم و آنها را نمیشناسيم و بايد سعی كنيم ضمن كار فهرستنگاری، كتابهای اين قبيل اشخاص را نيز شناسايی كنيم.
وی ادامه داد: از سوی ديگر كتابهای بسياری را میشناسيم كه صاحبانشان معلوم نيستند و لذا بايد در كنار كار فهرستنگاری، سعی كنيم صاحبان اين قبيل آثار را مشخص كنيم. لذا استاد حائری خود را ملزم میديدهاند كه نام اشخاص، مؤلفين و كتابهايی كه در كتاب در دست فهرست آمدهاند را نيز استخراج كنند، تا از اين طريق ساير فهرستنويسان ترغيب شوند كار را پيگيری نمايند و اگر به اين نامها برخوردند، كتابها و مؤلفان گمنام را مشخص سازند.
دبيركل نهاد كتابخانههای عمومی كشور گفت: اين ابتكار بزرگ اگر به يك رویّه در بين فهرستنويسان تبديل شود، میتواند كمك كند كه به مرور زمان، بسياری از كتابها و مؤلفان ناشناخته، از گمنامی خارج شوند و تصوير كاملی از تأليفات تمدن ايرانی - اسلامی به دست آيد. اين امر سنگبنای نظریۀ خاص استاد حائری مبنی بر «بازسازی تاريخ علم از طريق بازسازی نسخ خطی» است. متأسفانه عليرغم همۀ كوششهايی كه بهويژه پس از پيروزی انقلاب اسلامی در كشور ما صورت گرفته است، ما هنوز ديد وسيع و جامعی از علوم دورۀ اسلامی، بهويژه علوم مثبت و كاربردی، نداريم و عمدۀ كارها در زمينۀ تاريخ علم در تمدن اسلامی، متكی بر همان پژوهشهايی است كه امثال جورج سارتون انجام دادهاند.
وی عنوان كرد: استاد حائری با هوشمندی تمام بر اين نكته واقف شدهاند كه شناخت و احياء علومِ مختلفِ دائر در تمدن ايرانی - اسلامی، مقدمۀ بيرونآمدن از لاكِ خودفراموشی و زمينهسازِ احياء تمدن ايرانی-اسلامی است. در واقع میتوان ايجاد پيوند بين نسخهشناسی و فهرستنگاری با تاريخنگاری علم را از اهم ابتكارات استاد دانست كه اميد است ساير فضلای حوزه و دانشگاه در تحقق آن و نظريهپردازی بيشتر در مورد آن، بيش از پيش بكوشند.
واعظی با بيان اينكه به باور بنده، استاد حائری از مفاخر زندۀ كشور و از گنجينههای انسانی و معنوی اين مرز و بوماند كه بايد قدرشان را دانست و از محضر ايشان كمال استفاده را برد، اظهار كرد: برای من جای بسی مسرت و خوشحالی است كه چند كلمهای در اين مجلس، در تكريم مقام ايشان سخن گفتم. اميدوارم جامعۀ علمی كشورمان ساليان سال همچنان از نور وجود ايشان بهرهمند باشد و نسلِ جوانِ محققِ كشور، در بهرهگيری از تجربيات ايشان و ادامۀ راه ايشان بكوشد و اين مشعل را همچنان فروزان نگه بدارد.
اين همايش با حضور اسحاق صلاحی، رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملی، محمد رجبی، رئيس كتابخانه، موزه و مركز اسناد مجلس شورای اسلامی، حجتالاسلام والمسلمين دعائی، مدير مسئول روزنامه اطلاعات، حجت الاسلام والمسلمين سيدمحمود مرعشی نجفی، رئيس كتابخانه بزرگ آيتالله العظمی مرعشینجفی، كاظم جلالی، رئيس مركز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، سيدعلی موسویگرمارودی و جمعی از سفرا و نمايندگان فرهنگی كشورها برگزار شد.
