استاد حائری طی سالها پيامبرگونه به تلاش پرداخت
رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملی با بيان اينكه پيامبرها برای هدايت جمع كثير(جامعه) مبعوث شدند، اظهار كرد استاد حائری عمر خويش را صرف كارهای بزرگی كردند تا كثير(جامعه) امروزی از آن استفاده كنند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، اسحاق صلاحی، رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملی، امروز 26، شهريورماه در مراسم بزرگداشت عبدالحسين حائری با تبريك ميلاد امام رضا (ع) و تشكر از كتابخانه مجلس به دليل برگزاری اين مراسم گفت: سخن گفتن درباره استاد حائری برای بنده بسيار سخت است چراكه مُعرِف بايد اجلی از معرَف باشد اما من تنها به اندازه خودم به بيان درباره شخصيت ايشان میپردازم.
وی با بيان اينكه بايد برای آينده برنامهريزیهای دقيقی داشته باشيم، به فلسفه ارسال رُسُل اشاره كرد و گفت: پيامبران نه برای درصد ناچيزی از جمعيت جهان كه انسانهای عاقلی هستند و همچنين برای آن درصد قليلی كه اصلاً اهل تفكر نيستند، مبعوث نشدند، آنها وظيفه هدايت جمع كثير(جامعه) را داشتند كه ميان اين دو گروه قرار دارند.
صلاحی ادامه داد: آنچه كه ما در جامعه اسلامی با آن مواجه هستيم، دغدغههای جدی است كه بايد در آينده برای آنها برنامهريزی دقيقتری داشته باشيم. انبياء الهی آمدند تا زنگار را از جان ما بزدايند، شخصيتهايی مثل استاد حائری در اتاقهای كوچك كارهای بزرگی انجام دادند كه نسلهای آينده میتوانند آثار آن را نظاره باشند. اساتيدی مانند استاد حائری عمر خويش را صرف كارهای بزرگی كردند تا كثير(جامعه) امروزی از آن استفاده كنند.
رئيس سازمان اسناد و كتابخانه ملی با تأكيد بر اينكه در عصر حاضر بر ملت ايران ظلمهای آشكاری روا داشته شده است، اظهار كرد: با ظهور اسلام تمدن تاريخی ايرانيان غنا بخشيده شد و انديشمندان ما به واسطه آشنايی با زبان و ادبيات عرب توانستند علم را با استفاده از زبان عربی و طبق سفارش پيامبر اسلام(ص) به قيد درآورند تا به اين واسطه به نسلهای بعدی منتقل شود.
وی افزود: ميراث مكتوب بايد به نسل بعدی منتقل شود اما برخی اين علم و علوم را چه دانسته و چه نادانسته و چه خواسته و چه ناخواسته بردهاند و به نام خود ثبت و مصادره كردهاند. مجموعه نسخ خطی داخل كشور 330هزار جلد كتاب هستند اما در كشور هندوستان آنچه تاكنون شناسايی شده است، 4 يا 5 برابر اين آمار است. البته اين آمار شامل اسنادی كه در بدترين شرايط و با توجه به وضعيت بد آب و هوايی آن منطقه، در حال از بين رفتن هستند، نمیشود.
رئيس كتابخانه ملی با بيان اينكه متأسفانه در حال حاضر وقتی میخواهيم از كتابهای قديمی و نسخ خطی از جمله كتاب قانون ابنسينا استفاده كنيم، نسخه قديمی آن را در خارج از ايران میيابيم، خاطرنشان كرد: كليات سعدی، مثنوی معنوی مولانا و ... همه در بيرون كشور هستند. با همه تلاشهای و پيشرفتهايی كه در صنعت ديجيتال به وجود آمده هنوز نتوانستهايم اين منابع را در اختيار محققان قرار دهيم و اگر شخصيتهايی همچون حائری نبودند شايد نام و نشانی به اين اندازه هم از متون ارزشمند تاريخی خود نداشتيم.
مجموعه نسخ خطی داخل كشور 330هزار جلد
صلاحی در بخش ديگری از سخنان خود به وجود مشكلات عديده در مسير دريافت نسخههای خطی اشاره كرد و اظهار كرد: در چمبرههای مسائل سياسی و اقتصادی كارهای فرهنگی نيز به بنبست میرسد و روند حركتی آنها قفل میشود و بايد شاكر استاد حائری و افراد نظير او بود كه توانستهاند همين 330 هزار نسخه را برای ما حفظ كنند.
وی بر لزوم شكلگيری سه نهضت در كشور اشاره كرد و ادامه داد: اول معرفی همه متون ما به جهان است، اگر اين امر صورت نگيرد باز هم شاهد مصادره آثارمان خواهيم بود. نام و نشان همه آثار و محتوای آنها بايد به صورت نرمافزار يا با تايپ مجدد به صورت متن قابل جستوجو در دسترس همه قرار گيرد و از سويی برای استفاده همگان ترجمه شود.
جفا به تاریخ علم؛ دغدغه حائری
وی ادامه داد: يكی از دغدغههای استاد حائری آن بود كه به تاريخ علم بسيار جفا شده است و بايد اقدامات سازندهای در اين زمينه صورت گيرد. استاد حائری كتابشناسی را به عنوان راهكار برای اين موضوع پيشنهاد دادند. خوشبختانه امروز در دو رشته فلسفه علم و تاريخ علم فارغالتحصيل داريم.
صلاحی با بيان اينكه آنچه كه به عنوان تئوری قابل طرح در دانشگاه مطرح میشود آن است كه فهرستنگاری بر دو اصل نسخهشناسی و كتابشناسی استوار است، گفت: نسخهشناسی و كتابشناسی برای دانشجويان كتابشناسی وجود ندارد و بايد با همكاری دانشگاهيان و پژوهشگران تغييری در فهرست متون درسی افرادی كه میخواهند كتابدار شوند، صورت گيرد تا به بخشی از اين نيازها پاسخ داده شود. متأسفانه امروز با تعجيلی كه در اعطای مدرك در دانشگاههای ما وجود دارد، از اين مراكز كارشناس خارج نمیشود، البته رشته كتابشناسی در دانشگاه ايجاد شده كه صرف اين عمل پسنديده است.
وی با اشاره به سخن استاد حائری كه گفتهاند«كتابدار بايد با تعقل، تدبر، تأمل، بردباری و شكيبايی كار كند»، اظهار كرد: كتابداران ما بايد اين سخن را بالای سر خود نصب كنند. استاد حائری در جايی ديگر به من گفت كه تا زمانی كه يك كتاب را تورق نكنم دست به قلم نبرده و كار فهرستنگاری آن را آغاز نمیكردم. تأمل، تدبر، بردباری و شكيبايی بايد در ميان كتابداران و فهرستشناسان سرلوحه كار باشد.
حائری عمر خود را صرف صيانت از فرهنگ ايران كرد
در ادامه اين مراسم كاظم جلالی، رئيس مركز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی سخنرانی كرد و گفت: بايد از زندگی و تلاش خالصانه اين استاد بزرگوار برای صيانت از فرهنگ ايرانی اسلامی سرمشق بگيريم. اين استاد علیرغم اينكه مجتهد بود اما در بخش ديگری احساس وظيفه كرد و به كتابخانه مجلس آمد. ايشان حتی در زمانیكه در نجف بود ممكن بود چند روزی غذا نخورد و با هزينه غذای خود كتابی تهيه كند و از مايحتاج خود برای علم و دانش میگذاشت. استاد حائری با توجه به كسب مقامات عاليه در باب فقه و اجتهاد به رفع تكليف خود در كتابخانه همت گمارد كه اين ستودنی است.
نماينده مردم شاهرود، از استاد حائری به عنوان فردی كه از خانواده بزرگ برخاسته، ياد كرد و گفت: ايشان با اينكه در جوانی به درجه اجتهاد رسيد، احساس تكليف كرد كه در جای ديگری كار كند و به همين خاطر به كتابخانه مجلس آمد و 20 سال را در اينجا فعاليت كرد و عمر پربركت خود را برای فعاليت در عرصه فرهنگ گذاشت.
وی با بيان اينكه حائری از نسخ خطی صيانت كرد، گفت: حائری علاقه خاصی به صيانت از فرهنگ كشور داشته و عمر پربركت خود را نيز صرف صيانت از فرهنگ گرانقدر ايرانی كرد.
جلالی با بيان اينكه در مجموعه پارلمان نيازمند اين هستيم كه به امر پژوهش و دستاوردهای علمی اهتمام بورزيم، اظهار كرد: حضور ما در چنين برنامهای به منظور قدرشناسی و تشكر است و اينكه نسلهای پس از استاد حائری بتوانند از تلاشهای بیشائبه وی استفاده كنند و جوانان الگوبرداری كرده و رهتوشه از اين راه رفته كسب كنند.
كتابشناسان و نسخهشناسان نماد ايثار فرهنگی هستند
در بخش ديگری از اين نشست حجتالاسلام والمسلمين سيدمحمود مرعشی، رئيس كتابخانه آيتالله مرعشی نجفی در اين مراسم به سخنرانی پرداخت و با بيان اينكه كتابشناسان و نسخهشناسان نماد ايثار فرهنگی هستند، عنوان كرد: اين افراد به جای اينكه خود به توليد علم بپردازند و تراوشهای شخصی خود را به قلم آورند، صلاح را در اين میدانند كه به كتابهای ديگران و آثار گذشتگان پرداخته و در حفظ و نگهداری آنها كوشا باشند.
وی افزود: استاد عبدالحسين حائری از علمای اهل ايثار است و اگر نگاهی به كتابشناسی و فهرستنگاری اين استاد ارجمند كنيم، میبينيم كه حائری تلاقی دو فرهنگ سنتی و جديد است.
توجه به تاريخ علم از انحطاط تمدن ايرانی اسلامی جلوگیری میکند
رئيس كتابخانه آيتالله مرعشی نجفی با اشاره به اينكه حائری از نوادگان آيتالله حائری عالم بزرگ ايرانی است، عنوان كرد: اين استاد ارزشمند تحصيلات خود را در حوزه علميه قم گذراند و اگر در همانجا میماند و به تحصيل علم فقه میپرداخت بیترديد وی اكنون يكی از مراجع تقليد بزرگ بود.
وی با بيان اينكه استاد حائری پس از رسيدن به مدارج عالی به تهران عزيمت كرده و به رشته كتابشناسی و نسخهشناسی روی آورد كه حرفهای بسيار پرمشقت بود، عنوان كرد: استاد حائری با بزرگانی مانند آيتالله صافی و آيتالله خوانساری مباحثه كرده است و با اينكه درجه اجتهاد داشته اما هيچگاه از اين نام و سمت استفاده نكرد.
مرعشی با اشاره به اينكه تلاشهای بیوقفه و بیشائبه استاد حائری نظم خاصی به كتابشناسی و فهرستنگاری ايران بخشيد، گفت: همت اين بزرگوار به كاهش دخالت سليقه در تصحيح كتابها و نسخ خطی منجر شد. استاد عبدالحسين حائری تخصص ويژهای در تصحيح متون، همچنين دستور زبان فارسی داشت.
رئيس كتابخانه آيتالله مرعشی نجفی در بخش ديگری از سخنان خود، گفت: توجه به تاريخ علم در ايران و جهان اسلام به چگونگی رشد و جلوگيری از انحطاط تمدن ايرانی اسلامی میانجامد كه البته بايد برای نوشتن تاريخ علم، آثار گذشتگان احيا شود. اين استاد از مفاخر فرهنگی و الگوی دانشدوستی و فرزانگی متون اسلامی استفادههای زيادی كرده است.
