مباحثه در حوزه‌های علميه بيانگر آزادی انديشه است

آيت‌الله مقتدايی، مدير سابق حوزه‌های علميه كشور، در حاشيه افتتاح حوزه علميه اهل بيت(ع) شهرستان آستانه اشرفيه در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه گيلان، با بيان اينكه حوزه‌های علميه يكی از كانون‌های توليد علم محسوب می‌شوند، اظهار كرد: حوزه‌های علميه در طول تاريخ هم برای توليد علم و هم برای تبليغ علوم اسلامی مورد عنايت مردم بوده‌اند و اين از وظايف حوزه‌هاست؛ بدين معنی كه علوم فقهی را تعليم و تعلم ببينند و بعد به ديگران بياموزند.

وی با بيان اينكه كيفيت تحصيل در حوزه‌های علميه با دانشگاه‌ها تفاوت فراوانی دارد، افزود: در حوزه‌های علميه تعلم دارای ويژگی مطلوبيت ذاتی است يعنی طلاب برای بدست آوردن شغل درس نمی‌خوانند، اما در مواردی فضلا و طلاب كه سمت اجرايی در نهادهای نظام دارد، احساس وظيفه می‌كنند و به دنبال ارتقای سطح می‌روند؛ لذا اساس كار در حوزه‌ها مدرك‌گرايی نيست، البته مدرك حوزوی تمام ارزش با مدرك دانشگاهی است؛ طلاب برای علم ارزش ذاتی قائل هستند و اين يكی از امتيازات حوزه‌های علميه است.

طلاب در كلاس‌های درس استاد، تنها مستمع نيستند

عضو جامعه مدرسين حوزه علميه قم با بيان اينكه طلاب در كلاس‌های درس استاد، تنها مستمع نيستند و با استدلال‌های منطقی كلام استاد را نقد می‌كنند، گفت: مباحثه، يكی از موضوعات رايج در حوزه‌های علميه است و اين نشان‌دهنده آزادی انديشه در حوزه‌هاست.

آيت‌الله مقتدايی با بيان اينكه شاكله حوزه‌های علميه به واسطه قدمت و سابقه آن، سنتی است به فرايند به‌روزرسانی حوزه‌ها اشاره كرد و متذكر شد: همين طور كه از جهات مختلف كشور ما پيشرفت‌هايی داشته و در اثر ارتباطاتی كه با جوامع بين‌المللی پيش آمده، رشد بالايی پيدا كرده، حوزه‌های علميه نيز تحت تأثير همين ارتباطات قرار گرفته و از اين جهت می‌بينيم كه از آن وضع سنتی قبل كه به محدوده درس، فراگيری، تعليم و تعلم اكتفا می‌كردند، گسترش يافته است.

مدير سابق حوزه‌های علميه كشور به ميزان سياسی‌بودن طلاب در حوزه‌ها اشاره و عنوان كرد: امام راحل تأكيد داشتند كه دشمنان می‌خواهند حوزه‌های علميه را از سياست جدا كنند؛ لذا بعد از پيروزی انقلاب، سياست و دين يكی شدند و در نتيجه حوزه‌ها نيز به مقوله سياست وارد شدند؛ همچنين بزرگان و علمای بسياری بودند كه فراگيری زبان‌های بيگانه را علاوه بر تحصيلات سنتی طلاب تاكيد می‌كردند و امروز جزو برنامه درسی رسمی حوزه‌های علميه شده است؛ زيرا روابط قوی شده و گسترش يافته و اكنون از حوزه‌ها افراد زيادی به عنوان مبلغ دينی به خارج از كشور می‌روند.

طلاب موظف به يادگيری زبان‌های خارجی هستند

وی با اشاره به اينكه كشورهای مختلف دعوت می‌كنند از طلاب حوزه علميه قم برای تبليغ در مجامع، مباحثه و مذاكرات علمی كه به كشورشان بروند؛ لذا اگر اين طلاب مترجم داشته باشند، سخنانشان آن گيرايی لازم را نخواهد داشت؛ بنابراين طلاب موظف هستند كه زبان‌های خارجی را ياد بگيرند تا بتوانند در كشورهای ديگر منشا خير، اثر و بركت باشند.

مدرس حوزه علميه حضور فعال، اثرگذار و به‌هنگام حوزه‌های علميه در نظام علمی ملی و فراملی را از مطالبات مقام معظم رهبری دانست و ادامه داد: رهبری از حوزه‌های خواستند كه در مورد مطالبی كه نياز امروز نظام اسلامی ماست، بحث كنند و مسائل روز در حوزه‌ها تدريس و تدرس شود؛ به حمدالله اين كار در حوزه‌ها آغاز شده است؛ اكنون نيازهای كشور زياد است و نهادهای نظام خصوصا دستگاه قضايی، نيازمند بحث‌های فقهی روز است؛ همچنين حوزه‌های علميه بحث امر به معروف و نهی از منكر را بررسی كنند و به توسعه مطالبه رهبری بپردازند.

گسترش فضاهای آزادانديشی و نظريه‌‌پردازی در حوزه

آيت‌الله مقتدايی به برنامه حوزه‌های علميه برای گسترش فضاهای آزادانديشی و نظريه‌‌پردازی با رويكرد نظام‌سازی اقتصادی، مديريتی، حقوقی و تربيتی اشاره و ابراز كرد: بحث كرسی‌های آزادانديشی از اهمين فراوانی برخوردار است؛ لذا هم‌اكنون در حوزه علميه قم جلسات متعدد كرسی‌های آزادانديشی و نظريه‌پردازی تشكيل می‌شود كه بسيار مفيد خواهد بود؛ همچنين حوزه‌های علميه خواهران نيز در سراسر كشور برگزاركننده اين كرسی‌ها هستند؛ موضوعات مهم كه ابتلاء روز است هم در داخل و هم در خارج در اين كرسی‌ها به بحث گذاشته می‌شود و مورد استفاده همگان قرار می‌گيرد.

وی سياسی‌بودن دانشجو و دانشگاه را از ديگر مطالبات رهبری خواند و با بيان اينكه حوزه‌‌ها از دانشگاه‌ها جدا نيستند، خاطرنشان كرد: می‌توانيم ادعا كنيم كه حوزه‌های علميه از نظر مهارت تحليل سياسی طلاب و سياسی بودن بر خلاف گذشته، به‌روز هستند؛ به اين دليل كه بعد از پيروزی انقلاب عده زيادی از اساتيد بنام و بزرگان حوزه‌های علميه جذب نهاد‌های نظام مانند شورای نگهبان، دستگاه قضايی، ديوان عالی كشور، مجلس و... شدند؛ لذا افرادی كه از حوزه‌ها به بطن جامعه و سياست آمدند، رابطه خود را با حوزه قطع نكردند و هر كدام از آنها به تدريس در حوزه مشغولند و ضمن بيان مباحث فقهی، مطالب روز را به طلاب منتقل می‌كنند.

مدير سابق حوزه‌های علميه كشور اضافه كرد: علاوه بر اينها برنامه ديگری نيز در حوزه‌های علميه رواج دارد كه هرچند هفته يكبار از مسئولين سياسی نظام كه به سياست روز تسلط كامل دارند، به حوزه‌ها دعوت می‌شوند و در جمع طلاب حضور می‌يابند و مسائل سياسی داخلی و خارجی را توضيح می‌دهند؛ لذا رويكرد سياسی بودن طلاب در حوزه‌های علميه مورد تأكيد است.

حوزه‌های علميه ظرفيت كافی برای پذيرش نيروهای لازم را ندارد

آيت‌الله مقتدايی به كمبود امكانات فيزيكی، فضا و تجهيزات حوزه‌های علميه اشاره كرد و گفت: تحقق مطالبات رهبری در حوزه‌ها مستلزم جذب نيروهای مستعد، علاقه‌مند و مشتاق تعليم و تربيت است؛ متأسفانه حوزه‌های علميه با سوابق ممتد و طولانی كه دارند، ظرفيت كافی برای پذيرش نيروهايی كه اعلام استقبال و آمادگی با انگيزی دينی و الهی می‌كنند را ندارد؛ افرادی هستند كه از نظر علمی، كتبی و شفاهی و تست هوش قبول می‌شوند اما به دليل كمبود فضا وارد حوزه‌ها نمی‌شوند.

وی با بيان اينكه امروز حدود 30هزار مسجد در سراسر كشور خالی از امام جماعت است، وجود طلاب را نياز جامعه دانست و تصريح كرد: برای توسعه در ايجاد و بازسازی حوزه‌های علميه كه بافت قديمی و فرسوده دارند، نيازمند حمايت مومنين و خيرين هستيم؛ حوزه علميه آستانه اشرفيه با همين حمايت‌ها افتتاح شد؛ حوزه علميه رشت نيز بعد از افتتاح، قطعا يكی از بی‌نظيرترين و باشكوه‌ترين حوزه‌های علميه در سراسر كشور خواهد بود.