تحقق منويات قرآنی رهبر معظم انقلاب عامل دستيابی به عدالت و بصيرت

حجت‌الاسلام والمسلمين سيدعلی‌اكبر حسينی، عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، در خصوص سه‌گانه حفظ، قرائت و تدبر در قرآن از منظر رهبر معظم انقلاب، اظهار كرد: افق مقام معظم رهبری با توجه به اينكه ايشان جزء معدود دانشمندانی هستند كه علاوه بر جايگاه رهبری نظام، به عنوان يك محقق قرآنی نيز معروف هستند، افقی علمی و دقيق است.

مدير گروه تفسير ترتيبی و ترجمه در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ادامه داد: امام خمينی(ره) معلم حقيقی همه امت بودند و معلم معنوی همه آزدای‌خواهان شدند و به عقيده بنده بارزترين ويژگی مرحوم امام(ره) و مقام معظم رهبری اهتمام به آموزه‌های قرآنی است.

توصيه‌های مقام معظم رهبری، منبعث از قرآن است

وی افزود: منشأ اين توصيه جديد مقام معظم رهبری كه تاكيد فراوانی بر آن دارند را بايد در قرآن جست‌وجو كنيم؛ قرآن كريم هدف از بعثت پيامبران را احيای قسط و عدل با كمك همه مردم می‌داند؛ «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ؛ به راستى [ما] پيامبران خود را با دلايل آشكار روانه كرديم و با آنها كتاب و ترازو را فرود آورديم تا مردم به انصاف برخيزند».

حجت‌الاسلام حسينی خاطرنشان كرد: قرآن كريم وقتی رسالت پيامبران(ع) را معرفی می‌كند، می‌فرمايد كه ما آنها را فرستاديم تا همه انسان‌ها و نه فقط حاكمان و شبكه مديران فرهنگی و سياسی نظام و حكومت به دنبال تحقق قسط و عدل باشند، بلكه همه مردم بايد در تحقق اين هدف شركت جدی داشه باشند.

وی بيان كرد: يكی از وجوه تمايز بسيار مهم انديشه‌های ليبراليستی و نظام اسلامی، همين مسئله است، زيرا آنها در راهبردها و استراتژی خود اين گونه عمل می‌كنند كه تنها نظام سياسی متكفل تامين امنيت و عدالت و ساير حوزه‌ها است، اما انديشه اسلامی كه كاملا متناسب و منطبق با حقيقت انسان است، مخالف اين نظر است.

پژوهشگر علوم قرآنی گفت: اسلام در اين مسئله معتقد است كه اهداف و رسالت انبياء وقتی در تحقق عدالت و آرمان‌های اسلامی عملی می‌شود كه ما دنيا و آخرت را در يك توازی معنادار و تعالی‌بخش داشته باشيم كه نه‌تنها نظام‌های سياسی، بلكه همه انسان‌ها به آزادی برسند و از رهگذر آنها همه در تحقق عدالت و آرمان‌های انسانی شريك باشند.

نيل همه انسان‌ها به آزادی، عدالت و بصيرت در پرتوی تدبر در قرآن

وی تصريح كرد: بر اين اساس اين دغدغه مقام معظم رهبری يك منشأ قرآنی دارد و آن اين است كه همه انسان‌ها بايد به آگاهی و بصيرت برسند و ما منبعی مهم‌تر، مناسب‌تر، عميق‌‌تر و جذاب‌تر از قرآن نداريم. توصيه به تدبر درقرآن كريم، توصيه به آگاهی فراگيری است كه تضمين‌كننده اهداف متعالی انسان است.

اين مدرس حوزه و دانشگاه يادآور شد: بر اين اساس توصيه مقام معظم رهبری به تدبر در قرآن كريم، توصيه‌ای بسيار راهبردی و دقيق است و ايشان بارها و بارها اين مطلب را تكرار كرده‌اند، با اين نگاه بايد ديد كه جامعه ما عملاً از تدبر در قرآن چه تعريفی دارد و محافل انس با قرآن ما تا چه حد تضمين‌‌كننده اين هدف والاست.

وی اظهار كرد: تدبر فراگير در جامعه نياز به برنامه‌های بسيار جدی‌تر از مراسم امروزه قرآنی جامعه ما دارد، به نظر می‌رسد كه برغم‌ تلاش‌های انجام گرفته و با وجود توصيه‌های فراوان مقام معظم رهبری در امور قرآنی، هنوز ساز و كار لازم برای آن تدبر فراگير، يعنی فهم و بهره‌گرفتن از آموزه‌های قرآنی در سطح عموم هنوز فراهم نشده است.

مدير گروه تفسير ترتيبی و ترجمه در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ادامه داد: كماكان صبغه شكلی، قرائت، تجويد و خوش‌خوانی، صوت و لحن و مانند آنها بر تدبر در قرآن برتری دارد و به نسبت آن بسيار پررنگ‌تر است، البته بخشی زيرساخت‌های ايجاد اين تحول بزرگ، توصيه‌هايی است كه مقام معظم رهبری در بحث تدبر در قرآن كريم دارند.

حجت‌الاسلام حسينی ضمن تشريح مراحل بعدی برای عملياتی شدن بحث تدبر در قرآن در جامعه خاطرنشان كرد: هم‌افق شدن نهادهای فرهنگی با اين نگاه و تلقی عميق و دقيق از آن و تامين هزينه‌ای لازم، مراحلی است كه بايد گام به گام پيموده شود تا ما به آن مقصد والا يعنی فراگير شدن تدبر در قرآن كريم نائل شويم.

وی بيان كرد: در رابطه با مفهوم تدبر در قرآن كريم در لغت و خاستگاه معنايی كه اين واژه دارد با منظور و خواسته مقام معظم رهبری از طرح فراگير شدن انس و تدبر با قرآن كريم اندكی اختلاف نظر است. برخی تدبر را فهم متوسط و نه‌چندان تخصصی می‌دانند كه معظم‌له در توصيه‌های خود همين معنا را مد نظر دارند.

اين پژوهشگر علوم قرآنی تبيين كرد: در نگاهی ديگر برخی تدبر را بالاترين حد ارتباط با قرآن كريم می‌دانند، يعنی انس با قرآن را از روخوانی، روان‌خوانی، قرائت و تلاوت تعريف می‌دانند تا بالاترين مرحله آن كه تدبر در قرآن باشد كه مراحل قبل خود مقدمه‌ای برای ارسيدن به اين مرحله است.

قرائت بدون تدبر قرآن هم مفيد است

اين مدرس حوزه و دانشگاه تشريح كرد: ما با قرائت و خواندن يك متن به درك سطحی از يك متن می‌رسيم، در مورد قرآن به خاطر ارزش و عظمت و نورانيتی كه اين كلام الهی دارد، قرائت بدون توجه به معنا هم دارای ثواب و عملی پسنديده است و روايات فراوانی حتی در زمينه نگاه كردن به خطوط قرآن نيز داريم كه دارای ثواب است.

وی اشاره كرد: نبايد در مورد قرآن بگوييم كه خواندن بدون توجه به معنا در مساجد به صورت فرهنگ شده است و جای تاسف دارد، بلكه اين نشان‌دهنده ميزان اهتمام مردم ما به تلاوت اين كتاب الهی است، اما بايد دقت كرد كه اين نحوه تلاوت ما را به اهداف تدبر در قرآن نمی‌رساند.