راز پاكشدن برخی ثوابها از كارنامه اعمال در آخرت
روز قيامت پرونده بسياری از افراد پُر است از ثواب كارهای نكرده؛ ثواب كارهايی كه ديگران كردهاند اما به سبب غيبت وارد پرونده فرد غيبت شونده شده است؛ اما برخی از غيبتها جايز هستند از جمله كسی كه بدون حيا و آشكارا گناه میكند، غيبت ندارد.
غيبت يعنی در نبود كسی چيزی بگوييد كه مردم از آن خبر نداشته باشند و اگر آن شخص بشنود، ناراحت شود. اين حكم در مورد افرادی كه فوت كردهاند نيز به نحوی صادق است؛ حضرت رسول(ص) فرمودند: «دست از سر مردهها برداريد و بدی آنان را بازگو نكنيد، كسی كه مرد خوبیهايش را بگوييد».
امام صادق(ع) نيز فرمودهاند: «غيبت كننده اگر توبه كند، آخرين كسی است كه وارد بهشت میشود و اگر توبه نكند اولين كسی است كه به دوزخ برده میشود»؛ همچنين در روايات نام غيبتكننده در كنار كسانی آمده است كه دائماً شراب میخورند.
روايت ارزشمند ديگری از حضرت رسول(ص) در خصوص غيبت وجود دارد كه در آن آمده است: «در قيامت هنگامی كه نامه اعمال انسان را به دست او میدهند عدهای میگويند چرا كارهای خوب ما در آن ثبت نشده است؟ به آنها گفته میشود خداوند نه چيزی را كم و نه چيزی را فراموش میكند، بلكه كارهای خوب شما به خاطر غيبتی كه كردهايد از بين رفته است. در مقابل افرادی كارهای نيك فراوان در نامه عمل خود میبينند و گمان میكنند كه اين پرونده متعلق به آنها نيست، اما به آنها گفته میشود كه به واسطه مورد غيبت قرار گرفتن نيكیهای غيبت كنندگان برای شما ثبت شده است.
| غيبتهای جايز: |
| اگر كسی مدعی شد دكتر است، سيد است، مهندس است و ... برای رد ادعای پوچ چنين افرادی نيز غيبت مانعی ندارد البته اگر ما يقيناً بدانيم كه اهل اين ويژگیها و صفات نيست، جايز است كه به مردم آگاهی دهيم |
جبران غيبت ممکن است
برای جبران غيبت، اگر غيبت شونده از دنيا رفته بايد توبه كرده از درگاه خدا عذرخواهی كنيم و البته كه خدا توبهپذير است. اما اگر زنده بود، بر اساس نظر بعضی مراجع تقليد نبايد به او گفت چرا كه ناراحت میشود اما بايد بين خود و خدا توبه كرده اگر دسترسی به شنوندگان غيبت را داشتيم با ذكر خير و تكريم آن فرد، تحقير گذشته را جبران كنيم و اگر غيبت شونده ناراحت نمیشود بايد به او گفت و حلاليت طلبيد.
برخی غیبتها جایز هستند
اما مواردی وجود دارد كه میتوان غيبت كرد. مثلاً در مقام مشورت در كارهای مهم؛ يعنی اگر شخصی در مورد ديگری مشورت خواست ما میتوانيم عيبهای آن فرد را به مشورت كننده بگوييم؛ همچنين برای ردّ سخن و عقيده باطل اشخاصی كه دارای چنين اعتقاداتی هستند، نقل سخن و عيب سخن آنها جايز است تا مبادا مردم دنبالهرو آنها شوند.
همچنين برای گواهی دادن نزد قاضی بايد حقيقت را گفت اگر چه غيبت محصوب شود؛ برای اظهار مظلوميت بيان كردن ظلم ظالم هم مانعی ندارد و كسی هم كه بدون حيا و آشكارا گناه میكند، غيبت ندارد.
و اما اگر كسی مدعی شد دكتر است، سيد است، مهندس است و ... برای رد ادعای پوچ چنين افرادی نيز غيبت مانعی ندارد البته اگر ما يقيناً بدانيم كه اهل اين ويژگیها و صفات نيست، جايز است كه به مردم آگاهی دهيم.
گوشهایم مرا شریک جرم میکند
و اما وظيفه شنونده، گوش ندادن به غيبت و دفاع از مؤمن است. در حديث داريم كه كسی كه غيبت را بشنود و سكوت كند، شريك جرم گوينده است. در روايتی ديگر غيبت كردن، كفر و شنيدن و راضی بودن به آن شرك دانسته شده است چرا كه در قيامت هر يك از گوش و چشم و اعضای بدن ما مورد بازخواست قرار میگيرند بنابراين ما حق شنيدن هر حرفی را نداريم.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
برگرفته از كتاب دقايقی با قرآن حجتالاسلام والمسلمين قرائتی
