وقف و ابتداهای ساده، قدرت و قوت طنين؛ مهمترين ويژگیهای تلاوت شيخ منشاوی
كارشناس قرائت و حافظ كل قرآن كريم حبس صدا و وقف و ابتداهای بسيار ساده و راحت را از جمله ويژگیهای تلاوت استاد منشاوی ذكر و تاكيد كرد همچنين قدرت و قوت طنين از ديگر ويژگیهای تلاوت ايشان است.
حجتالاسلام والمسلمين رضا محمدی پرچوی، كارشناس قرائت و حافظ كل قرآن كريم در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه قم، در بخش سوم تحليل خود در مورد بررسی قرائت ترتيل قاريان مشهور جهان اسلام با اشاره به ويژگیهای تلاوت شيخ محمد صديق منشاوی، گفت: شايد بتوان ادعا كرد كه پس از شيخ محمود خليل الحصری، متقنترين تجويد در قرائت ترتيل از آن شيخ منشاوی است. خصوصا در برخی از جزءها كه دور و سرعت تلاوت ايشان با تأنی و طمأنينه همراه است و برای يادگيری و تمرين قواعد تجويد جزءهای 4 و 29 مناسب است.
وی ابراز كرد: شيخ منشاوی در روش ترتيل به مدّ منفصل و با چهار حركت كشش تلاوت میكند. همچنين طبق روشی كه اتخاذ كرده مدّ لازم در كلماتی مثل «ءاذكرين ـ ءالان و ءالله» را به قصير و تسهيل همزه میآورد؛ مانند آيه 143 و 144 سوره مباركه انعام و نيز كلمه ضَعف را به ضم ضاد يعنی ضُعف میآورد. شيخ منشاوی حرف قاف را مجهور ادا میكند و برخلاف شيخ حصری كه حرف قاف و حرف طاء را مهموس ادا میكند، اما وی در سوره قاف آيه 13 هنگام وقف بر كلمه «لوط» حرف طاء را مهموس ادا كرده است و نيز نوع اداء حروف ايشان ادائی بسيار ممتاز و قوی است و تلاوت ايشان از فصاحت بالايی برخوردار است.
شيخ منشاوی وقف و ابتداءهای بسيار ساده و راحتی در تلاوت دارد
اين كارشناس قرآن با اشاره به نحوه وقف و ابتدا در شيوه منشاوی بيان كرد: شيخ منشاوی وقف و ابتداءهای بسيار ساده و راحت دارند برخلاف شيخ حصری كه در اين مقوله بسيار سختگيرانه عمل كردند، اما منشاوی خود را به تكلّف نمیاندازد و محل وقف و ابتداهای ايشان به همديگر نزديك است؛ البته در برخی موارد ابتداهای شيخ منشاوی جای تأمل بسياری دارد و اصولا پس از وقف، ملاك ايشان برای ابتدا نزديكترين محل امكان ابتدا بوده نه صحيحترين و يا برخی ديگر از موارد از مابعد محل وقف، ابتدا كردند؛ لذا قاريان و حافظانی كه از ايشان تقليد میكنند بايد به مطلب فوق توجه كنند.
پرچوی ادامه داد: به عنوان مثال در آيه 41 سوره مباركه انعام بر كلمه «إن شآءَ» وقف كرده و سپس از مابعد «و تنسون» شروع میكند. در آيه 12 سوره مباركه طلاق بر كلمه «مثلهنّ» وقف كرده و از مابعد يعنی «يتنزّل» ابتدا نموده است؛ در سوره مباركه مزمل آيه 4 وقف بر «أَوْ زِدْ عَلَیْهِ» و ابتدا از مابعد البته در بعضی موارد میبينيم كه تقريبا دو خط و نيم را در يك نفس تلاوت كرده، مانند آيه 161 سوره مباركه اعراف در حالی در آيه 163 همين سوره اين كار را نمیكند بلكه در نفس اول بر كلمه «شرّعا» وقف میكند در حالی كه میتوانست تا كلمه «لا تأتيهم» برساند اما اين كار را نمیكند و در نفس دوم از «إذ تأتيهم» شروع كرده و بر «لا تأتيهم» وقف میكند.
وی اظهار كرد: منشاوی به عنوان مثال آيه 36 سوره مباركه انبياء را نيز با يك نفس تلاوت كرده است، اما اين موارد در تلاوت شيخ منشاوی غالب نيست بلكه نگاه ايشان در تلاوت به وقف و ابتدا نگاهی آسان و بدون تكلف است و از همين روست كه معمولا بر علامت «صلی» وقف میكند، بر خلاف شيخ حصری كه از آن عبور میكردند؛ البته روشهای خاص ديگری نيز در وقف و ابتداء داشتند، بطور مثال در آيه 30 و 32 سوره مباركه حج وقف بر «ذلك» و ابتدا از مابعد و يا در آيه 44 سوره مباركه حج وقف بر «و اصحاب مدين» و ابتدا از مابعد يعنی «وَكُذِّبَ مُوسَى».
صدای منحصر به فرد؛ يكی از بهترين ويژگیهای تلاوت شيخ منشاوی
رئيس مركز آموزش راهبردی تربيت مربی حفظ قرآن كريم سازمان اوقاف و امور خيريه با اشاره به نحوه لحاظ صوت استاد منشاوی گفت: يكی از بهترين ويژگیهای تلاوت شيخ منشاوی خصوصيات منحصر به فرد صدای ايشان است؛ هم از لحاظ حزن و هم از لحاظ قدرت و قوت و طنين و زنگ. شيخ منشاوی در درجه سوم صدا (mi) به تلاوت قرآن میپردازد بر خلاف شيخ حصری كه از درجه اول صدا (Do) ترتيل میخواند و همين امر سبب ايجاد شور و هيجان در تلاوت ايشان شده است و البته با توجه به پرده بالای صدای ايشان هنگام شروع تلاوت، افرادی كه قصد تلاوت به اين روش را دارند بايد ابتدا همان پرده را تقليد نمايند كه شايد برای مبتديان كمی سخت باشد.
وی ادامه داد: به همين منظور برای اينگونه افراد جزء 29 كه با تأنّی بيشتری اجرا گرديده و امكان تقليد در آن بيشتر از ساير اجزاء است، پيشنهاد میشود؛ البته يكی ديگر از ويژگیهای صدای ايشان در هنگام تلاوت، تقريبا حبس صدای ايشان است، بر خلاف شيخ حصری كه معمولا با صدايی باز به تلاوت میپردازد.
حافظ كل قرآن كريم افزود: كسانی كه قصد تقليد از شيخ منشاوی را دارند بايد به اين نكته توجه كنند كه از لحاظ لحن شيخ منشاوی در تلاوت خود از مقامهای بيات، رست، سه گاه، چهارگاه، صبا و حجاز استفاده كرده است و در كل 30 جزء از مقام نهاوند استفاده نكرده است و فقط در آيه 44 سوره مباركه غافر در نفس اول در عبارت «فَسَتَذْكُرُونَ مَا أَقُولُ لَكُمْ» كمی به نهاوند متمايل شده است و سپس در نفس بعدی به مقام رست بازمیگردد.
شيخ منشاوی بيشترين تلاوت را در مقام بيات، رست و سهگاه اجرا كرده است
وی اظهار كرد: شيخ منشاوی بيشترين تلاوت را در مقام بيات، رست و سهگاه اجرا كرده است و اگر بخواهيم بهترين اجرای ايشان در مقام بيات كه منشأ تأثيرپذيری زيادی بعد از خودش شده است را بشماريم، میتوانيم به موارد زير اشاره كنيم.
محمدیپرچوی ابراز كرد: در سوره مباركه يوسف آيه 101 نفس اول «رَبِّ قَدْ آتَیْتَنِی مِنَ الْمُلْكِ» اجرا میكند خصوصا لحن عبارت «من الملك» كه بسيار عالی و ماهرانه اجرا شده است و در واقع در كل قرآن ايشان فقط همين قطعه را اينگونه تلاوت كردند؛ همچنين در آيه 105 سوره مباركه يوسف خصوصا لحن سر آيه آن كه بسيار بديع و زيبا اجرا شده است و نيز در آيه 100 سوره مباركه هود كه آهنگی بسيار جذاب و دلنشين دارد. سبك آيه دوم سوره مباركه بقره: «ذَلِكَ الْكِتَابُ لاَ رَیْبَ فِيهِ» سبك آيه 4 سوره مباركه بقره: «الَّذِينَ یُؤْمِنُونَ». خصوصا سبك فرودی كه در پايان اين آيه به كار میگيرد نيز از بهترين اجراهای منشاوی در مقام بيات است.
وی ادامه داد: با توجه به بررسی مجموع تلاوت 30 جزء شيخ منشاوی در مقام بيات، زيباترين قطعات اجرا شده موارد فوق است كه حافظان و مرتلان عزيز با استماع، تمرين و تقليد از 5 قطعه فوق میتوانند از تلاوت زيبايی برخوردار باشند.
گفتنی است، در قسمت بعدی مصاحبه به شرح خصوصيات و تكنيكهای تلاوت شيخ منشاوی از حيث صوت و لحن پرداخته خواهد شد.
