دانشجويان به دنبال كنش واقعی در ميان رمانهای جنگ هستند
در پاياننامه يك كارشناس علوم اجتماعی درباره رمانهای جنگ به اين موضوع پرداخته شده كه دانشجويان در رمان جنگ، پرداختن به معنويت را لازم نمیبينند و به تمام ابعاد جنگ واقعگرايانه مینگرند؛ در حالی كه طلاب به دنبال معنويت در جنگ، اين رمانها را میخوانند.
رمان موضوع جالب توجهی است. انسانهای مختلف با نگاههای متفاوت خود برداشتهای متفاوتی از يك متن واحد دارند. میتوان با توجه به اين برداشتها به شخصيت و هويت انسانهای مختلف پی برد. در واقع انسانها با توجه به گروههايی كه در آن زندگی میكنند، مخاطب اثرهای مختلف هستند.
سيدمحمدعلی صحفی، كارشناس ارشد رشته علوم اجتماعی و گرايش مطالعات جوانان كه پاياننامه خود را درباره نحوه خوانش رمانهای جنگ در ميان دانشجويان و طلاب نگاشته است، معتقد است كه جنگ ايران و عراق هم به عنوان تجربه زيسته نسل پيشين ما، موضوع مهمی در بين آثار ادبی معاصر است. چون اين متون سعی در برقراری ارتباط با نسل بعد از خود دارند؛ نسلی كه شناختی غيرمستقيم و با واسطه از جنگ دارد.
دانشجویان تقدس جنگ را نمیبينند و به نويسنده كاملاً باور ندارند
از ميان اين آثار ادبی، رمانهای دفاع مقدس تلاش بيشتری دارند تا ارتباط بيشتری با نسل جوان برقرار كنند، وی در تحقيقاتش، فاصله بين آن پيامی كه اين رمانها میخواستند منتقل كنند و خوانشی كه نسل بعد از جنگ از اين رمانها دارد را بررسی كرده است.
با توجه به نظريههای هرمنوتيكی و خوانندهمحور، نحوه فهم دو قشر جوان، دانشجويان و طلاب، از رمانهای جنگ بررسی شده است. در اين راستا دو رمان «سفر به گرای ۲۷۰ درجه» و «شطرنج با ماشين قيامت» كه پرفروشترين رمانهای جنگ محسوب میشوند، به عنوان نمونه پژوهش انتخاب كرديم و از روش تحليل محتوای كيفی و تكنيك مصاحبه عميق در آنها استفاده شده است.
نسل جوان امروز، خوانشی متفاوت از منظور نويسنده را در پيش گرفته است
نتايج پژوهش نشان میدهد كه نسل جوان امروز، خوانشی متفاوت از منظور نويسنده را در پيش گرفته است؛ از سويی هر قشر، برداشت متفاوتی از رمان دارند و در جستجوی تكميل ساختههای ذهنی خود از جنگ، به خوانش اين رمانها دست میزنند. از سوی ديگر ما دو نوع نگاه به اين عرصه داريم. يك سری به مثابه امر مقدس به جنگ و متن ادبی مرتبط با جنگ نگاه میكنند.
اينها با متون ادبی جنگ هم به عنوان متنی مقدس رفتار میكنند. متن را قبول دارند و باور میكنند، ولی دانشجويان بيشتر سعی دارند به عنوان فعاليت واقعی به جنگ نگاه كنند. آنها امر مقدس را نمیبينند و از سويی كاملاً به نويسنده باور ندارند. از اين نظر آنها نگاه خوبی به خيلی از اين آثار ندارند.
برای مثال طلاب بيش از دانشجويان به دنبال مطالعه آثار جنگ هستند. آنان با علاقه اين رمانها را دنبال میكنند و ضعفشان را ناديده میگيرند. در صورتی كه دانشجويان به علت همين ضعف از خواندن رمانهای جنگ دوری كرده و تنها به يك يا حداكثر دو مورد از اين رمانها مراجعه میكنند.
انتظار طلاب از رمان دفاع مقدس معنويت است
بيشتر طلاب از رمان دفاع مقدس انتظار دارند تا معنويت را در خود جای دهد. برای آنان مهم است كه معنويت فضای جنگ در رمان پررنگ باشد. اما دانشجويان به دنبال واقعيتهای جنگ هستند. آنان دوست دارند تا رمان واقعيت افراد را بيان كند.
حتی دوست دارند كه شخصيتهای منفی بيشتری در رمان حاضر بوده يا شخصيتهای مثبت دارای وجهی خاكستری باشند. دانشجويان در رمان جنگ، پرداختن به معنويت را لازم نمیبينند و به تمام ابعاد جنگ واقعگرايانه مینگرند؛ در حالی كه طلاب به دنبال معنويت ذهنی خود از جنگ، اين رمانها را میكاوند.
و بالاخره در تفاسير اضافی آنان از شخصيتهای رمان، میتوان همراهی طلاب را با نويسنده ملاحظه كرد. طلاب يا به تفسير شخصيتهای رمان نمیپردازند و يا بيشتر آن را در سمت و سوی نظر راوی دنبال میكنند.
اما دانشجويان شخصيتها را آنگونه میبينند كه راوی نديده است. اين شخصيتها، گاه بيش از آنكه نويسنده انتظار دارد، در نظر آنان منفی جلوه میكند. به هر رو، آنان به دنبال شخصيتهای خود هستند و شخصيتهای راوی را در همه موارد بسط نمیدهند.
