تعجيل در آموزش حفظ قرآن به خردسالان آسيبزا است
استاد حفظ قرآن با بيان اينكه گاهی مشاهده میكنيم كه والدين به دليل علاقهمندی كه خودشان به حفظ قرآن دارند، خردسالان را وادار به حفظ قرآن در مدت زمان كوتاه میكنند، گفت تعجيل در آموزش حفظ قرآن به خردسالان آسيبزا است.
محمدمهدی بحرالعلوم، استاد حفظ قرآن كريم، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با بيان اينكه همه روشهای حفظ قرآن مبتنی بر تكرار است، اظهار كرد: برخی از روشهای موجود برای حفظ قرآن مبتنی بر روشهای ديداری بوده كه كتابت و خط قرآن در واقع محور اصلی اين روشها است و برخی از روشها نيز مبتنی بر روشهای شنيداری است كه حافظ با شنيدن تلاوتهايی از قاريان، قرآن را حفظ میكند، البته در كنار اين روشها، روشهای ابداعی نيز وجود دارد كه از سوی برخی موسسات دنبال میشود.
اين استاد حفظ قرآن در ادامه عنوان كرد: به اين دليل كه حفظ قرآن بيشتر با آموزش سمعی و شفاهی كاربرد داشته است و همچنين از صدر اسلام نيز كتابت قرآن رايج نبوده است و در آن زمان حفظ قرآن به طريق سمعی و شفاهی انجام میشد، بهتر است كه حفظ قرآن به صورت سمعی و شفاهی انجام شود، البته اين روش، فراگير بوده و كمهزينه است و تمامی افراد نيز میتوانند به راحتی از اين روش برای حفظ قرآن استفاده كنند.
وی در ادامه با اشاره به شرايط خاص خردسالان كه سواد خواندن و نوشتن ندارند، گفت: در مورد خردسالان كه نمیتوانند مفاهيم انتزاعی را برداشت كنند، به نظر میرسد بايد حفظ قرآن با رعايت ضوابط و ملاحظات خاصی انجام شود.
خواندن و نوشتن در آموزش حفظ به خردسالان توصیه نمیشود
بحرالعلوم با يادآوری اينكه حفظ قرآن برای خردسالان بايد بر اساس روش شفاهی و سمعی باشد، ادامه داد: در حفظ خردسالان به هيچ عنوان زبان آموزشی و خواندن و نوشتن آيات توصيه نمیشود، زيرا اگر خواندن و نوشتن در سن پايين قابل قبول بود، بايد آموزش و پرورش نيز آموزشهای رسمی را از سن سه يا چهار سالگی آغاز میكرد، اما اين گونه نيست و به همين دليل نيز توصيه نمیشود كه از روشهای روخوانی و روانخوانی قرآن برای حفظ خردسالان استفاده شود.
اين استاد حفظ قرآن ادامه داد: همچنين به دليل عدم امكان دريافت مفاهيم انتزاعی از سوی خردسالان و ارتباط برقرار نكردن خردسالان با بعضی از مفاهيم بهتر است با بچهها گزينشی كار كنيم و به اين دليل كه ممكن است، بچهها بسياری از مفاهيم را متوجه نشوند از آيات و رواياتی استفاده كنيم كه بچهها به راحتی با آنها ارتباط برقرار میكنند و معنی و مفهوم آيات را متوجه میشوند.
حفظ قرآن خردسالان همراه با حفظ آیات موضوعی باشد
وی با يادآوری اينكه حفظ آيات موضوعی بهتر است برای خردسالان مورد استفاده قرار گيرد، افزود: آياتی با مضامين احترام به والدين، نيكی به پدر و مادر و ... كه بچهها با معنی و مفهوم آن آشنايی دارند، آيات مناسبی برای حفظ خردسالان هستند، البته بهتر است قبل از ورود بچهها به دبستان و خواندن و نوشتن، بر روی اين آيات موضوعی كار شود و حفظ سورههای بزرگتر و جزءهای بيشتر پس از يادگيری خواندن و نوشتن انجام شود.
بحرالعلوم با عنوان اين مطلب كه برای خردسالان سه، چهار يا پنج سال كه هنوز وارد دبستان نشدهاند، آموزشهای پيوسته كلاسيك و سطح بالا توصيه نمیشود، گفت: آموزش حفظ در اين سنين بايد تدريجی و پيوسته باشد و اين آموزشها نبايد همراه با تعجيل باشد و لازم است كه حفظ قرآن با احراز علاقهمندی از سمت كودك انجام شود و خانوادهها در اين زمينه هيچ فشاری را به فرزندان خود تحميل نكنند، زيرا در اين صورت ممكن است فرزندان خود را برای هميشه از قرآن زده كنند.
وی با بيان اينكه تعجيل در آموزش حفظ خردسالان و به طور مثال حفظ كل قرآن در طول يك يا دو سال بسيار آسيبزا خواهد بود، ادامه داد: همچنين گاهی اوقات مشاهده میكنيم كه پدران و مادران به دليل علاقهمندی كه خودشان به حفظ قرآن دارند، خردسالان را نيز وادار به آموزش میكنند به ويژه به حفظ پيوسته آيات و سورههای قرآن و تلاش میكنند تا رقابتهايی نيز در اين زمينه ايجاد كنند، البته جلوی اين كارها بايد گرفته شود.
اين حافظ كل قرآن در ادامه با يادآوری اينكه اگر به بچهها آموزش ندهيم، خوب نيست، اما اگر بد آموزش دهيم نيز ضربات جبرانناپذيری به آنها وارد خواهيم كرد، گفت: حفظ خردسالان بايد با ابراز علاقه از سوی خردسالان انجام شود و نبايد هيچ اجباری در اين كار وجود داشته باشد.
روش ایما و اشاره روش ماندگاری در آموزش قرآن به خردسالان نیست
وی با اشاره به روشهای ابداعی حفظ قرآن كه ايما و اشاره از جمله اين روشها است، افزود: روش ايما و اشاره روش ماندگاری نيست و بنا نيست كه اين روش به عنوان يك روش مستقل مورد توجه قرار گيرد و اين روش يك دوران گذار ابتدايی است كه برای مدت زمان بسيار كوتاهی میتوان از اين روش استفاده كرد و به همين دليل نبايد اين روش را يك روش عنوانمند معرفی كنيم، اما برای شروع حفظ و چند ماهه اول خوب است و استمرار آن خوب نيست.
بحرالعلوم با بيان اينكه استفاده از روش ايما و اشاره برای مقطع دبستان اشتباه است، گفت: بچهها زمانی كه وارد دبستان میشوند و خواندن و نوشتن را ياد میگيرند، ديگر نيازی نيست كه قرآن را با استفاده از ايما و اشاره فرا بگيرند و از اين پس بايد از روشهای علمی و اصولی برای حفظ قرآن استفاده شود.
اين استاد حفظ قرآن در بخش پايانی سخنان خود با عنوان اين مطلب كه مهمترين كاستی در بحث حفظ خردسالان، كمبود معلمان و مربيان قرآنی است، افزود: معلم قرآن خردسال ضمن اينكه بايد با قرآن آشنايی داشته باشد، بايد با روانشناسی كودك و نحوه ارتباط با كودك نيز آشنايی داشته باشد، البته در اين حوزه يك ضعف بزرگ داريم و بيشتر مربيان ما به صورت تجربی عمل میكنند تا علمی و بهتر است كه تدابيری برای تربيت مربيان قرآن خردسالان انديشيده شود كه علاوه بر تسلط بر قرآن به روانشناسی كودك نيز مسلط باشند.
