دستيابی به تقوای الهی؛ راز مهم قربانی كردن

حجت‌الاسلام والمسلمين هادی عباسی، از اساتيد سطح عالی حوزه علميه قم در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‎المللی قرآن(ايكنا) با اشاره به فرارسيدن عيد سعيد قربان، گفت: عيد به معنی بازگشت به فطرت است؛ به تعبير امام علی(ع) در نهج‎البلاغه كه بيان كردند «و كل يوم لايعصی الله فيه فهو عيد»؛ كه هر روزی كه در آن معصيت خدا نشود عيد است، اين روز ممكن است هر روزی از روزهای زندگی انسان باشد.

وی افزود: قربان از ماده قرب كه تقرب به خداوند است صادر شده است كه البته از واجبات تعبدی است؛ كه در واجب تعبدی بايد قصد قربت داشت كه از آن جمله می‎توان به نماز و قربانی كردن و انجام مناسك حج اشاره كرد.

عيد قربان يك واقعه تاريخی انسانی و اسلامی است

اين استاد سطح عالی حوزه تصريح كرد: عيد قربان يك واقعه تاريخی انسانی و اسلامی است؛ آدم ابوالبشر با خلقت خاص خود پس از ورود در زمين و آغاز ماموريتش در كره زمين، مامور به بنای بيت‏‎الله شد و بعد هم در عيد قربان حادثه فداكاری و جهاد نفس ابراهيم خليل‎‏الله و خليل‎الرحمن ابدی گشت.

عباسی تصريح كرد: عيد قربان عيدی است كه می‎تواند بيانگر رجعت انسان به فطرت خود كه همان تقواست، باشد؛ سوره حج، نيز در اين‌باره به فلسفه عيد قربان اشاره كرده است.

ايام عيد قربان مطابق با ايام اربعين حضرت موسی كليم‎الله است

وی گفت: از ديگر سوی ايام عيد قربان مطابق با ايام اربعين حضرت موسی كليم‎الله است؛ يعنی با توجه به اينكه معتقديم هر آيه قرآن آيه ديگر را تفسير می‏‎كند و قرآن خود، مفسر خود است، آيه «وَوَاعَدْنَا مُوسَى ثَلاَثِينَ لَیْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَیْلَةً» كه در سوره اعراف آمده و در دهه اول ذی‌الحجه در بين نماز مغرب و عشا قرائت می‏كنند، بيانگر حكايت و كلمات حضرت موسی كليم الله است، به همين مطلب اشاره دارد.

عباسی يادآور شد: در اين ايام بود كه حضرت موسی(ع) به كوه طور رفتند و بحث امامت هارون هم در همان موقع انجام شد؛ ده روز بر اين سی روز اضافه شد كه همين دهه مباركه ذی‌الحجه است كه دهه سرنوشت ساز است.

وی ادامه داد: در اين ده روز امت ديندار يهودی پيرو حضرت موسی(ع) امتحان شدند و ماجرای تبعيت از ولايت هارون و بحث گوساله پرستی آنان شكل گرفت و يكی از تجربه‎های بزرگ دين‏داری در طول تاريخ بشر را به وجود آورد.

اين استاد سطح عالی حوزه تصريح كرد: تاريخچه اصلی عيد قربان در حادثه معراج عرفانی حضرت ابراهيم خلاصه می‏شود كه ايام حج است و قرآن به همين ده شبانه روز قسم خورده است كه والفجر وليال العشر... كه اين ده شبانه روز كه امام صادق(ع) فرموده‎‏اند مربوط به ده شبانه روز ذی‌الحجه است.

عباسی تصريح كرد: خداوند در سوره حج بيان می‎دارد كه «لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنسَكًا هُمْ نَاسِكُوهُ فَلَا یُنَازِعُنَّكَ فِی الْأَمْرِ وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلَى هُدًى مُّسْتَقِيمٍ»؛ يعنی برای هر امتی مناسكی در نظر گرفته شده است كه ياد خدا با آن هميشه جريان داشته باشد.

وی بيان كرد: خداوند در آيه بعدی كه آيات 36 سوره حج به بعد است به بحث قربانی و شعائر الهی اشاره دارد؛ «وَالْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَكُم مِّن شَعَائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيهَا خَیْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَیْهَا صَوَافَّ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ كَذَلِكَ سَخَّرْنَاهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ»؛ خداوند بحث قربانی را مطرح می‎كند و آن را از شعائرالله بر می‎‏شمرد كه در آن خير كثير است و كاهشی از مال نيست بلكه بركت آن باعث ازدياد مال و خير بركت آن می‎شود.

قربانی از شعاير الهی است

عباسی يادآور شد: خداوند بيان می‎دارد كه همان‌گونه نماز يك شعار الهی است قربانی هم از شعاير الهی است و كسانی كه تعظيم شعاير الهی را دارند در واقع تعظيم الله را كرده‎اند.

وی افزود: خداوند در كلامی روحبخش در آيه بعد اشاره می‎كند كه «لَن یَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَكِن یَنَالُهُ التَّقْوَى مِنكُمْ كَذَلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ»؛ يعنی خدا به گوشت و پوست و خون‎هايی كه ريختيد نيازی ندارد بلكه شما با اين كار جزو محسنين قرار می‎گيرد و به اين واسطه محبوب خدا می‎شويد.

اين استاد سطح عالی حوزه اظهار كرد: خداوند در اين آيه به صراحت بيان می‎دارد كه راز مهم قربانی كردن، دستيابی به تقوای الهی است؛ اولين سر قربانی، تقرب الی‎‏الله است و تقرب الی‎الله در رعايت تقواست كه سرچشمه معرفت و اولين گام سير و سلوك است؛ بعد از ايمان بيشترين امری كه در قرآن آمده تقواست.

قربانی كردن هوای نفس؛ از كاركردهای قربانی

وی ادامه داد: امام صادق(ع) فلسفه ديگر قربانی را قربانی كردن هوا و هوس و طمع می‎دانند و می‎فرمايند كه حاجی در زمانی كه كارد را به حنجره قربانی می‎برد در واقع به حنجره هوای نفس و طمعش بايد ببرد و او را قطع كند؛ يكی ديگر از رموز قربانی، تقويت ايثار و از خود گذشتگی و به يادآوردن جريان ابراهيم خليل الله است.

اين استاد سطح عالی حوزه تصريح كرد: اين عيد، يك عيد اسلامی و فرامذهبی است؛ در عين حال عيدی كاملا انسانی است؛ در اين روز حاجيان قربانی می‎‏كنند كه با نقل معتبر از پيامبر(ص) و امام صادق(ع) با اولين قطره خونی كه از قربانی به زمين می‏‎ريزد، قربانی كننده مورد مغفرت الهی قرار می‎گيرد كه شيعه و سنی هم به اين نقل تاكيد كرده‎اند؛ پس همين عامل يكی از محورهای وحدت آفرين است.

وی گفت: عيد قربان عيد اخلاص است كه اين اخلاص در قربانی كردن گوسفند مصداق پيدا می‎كند؛ امام حسين(ع) با قربانی كردن عزيزان خود برای احيای دين اسلام اوج تقرب به خدا را به جهانيان معرفی كرد؛ قربانی عاشورا بالاترين مرتبه اخلاص و قرب به خدا بود كه فلسفه نهايی آن نيز همان دستيابی به تقواست.

اين مدرس عالی حوزه تصريح كرد: حج بزرگترين كنگره اسلامی و شعار اسلامی است و حاجيان از سراسر جهان در اين روز قربانی می‏‎كنند و مردم نيز در سراسر جهان عيد می‎گيرند پس اين روز قطعا می‏تواند محور وحدت امت اسلامی باشد؛ «وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِيعًا وَلاَ تَفَرَّقُواْ وَاذْكُرُواْ نِعْمَتَ اللّهِ عَلَیْكُمْ إِذْ كُنتُمْ أَعْدَاء فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنتُمْ عَلَىَ شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَأَنقَذَكُم مِّنْهَا كَذَلِكَ یُبَیِّنُ اللّهُ لَكُمْ آیَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ»؛ بايد به حبل خدا چنگ انداخت و از هرگونه اختلافی با اعتصام به قرآن و اصول اوليه اسلام دوری كرد.