خلط گستره علوم و روش آنها از مسائل پژوهشهای حوزوی
عابدينی خلط گستره علوم و روش آنها را از ديگر مسائل پژوهشهای حوزوی ياد و تأكيد كرد با روش و چارچوب يك علم، نمیتوان مسايل علم ديگر را حل كرد. روش عقلی در فلسفه و منطق به كار میرود؛ روش تجربی در علوم تجربی و روش نقلی در حديث؛ هيچ كدام هم جای ديگری را نمیگيرد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، اولين نشست علمی- تخصصی نقشه راه پژوهش در حوزه پايان نامهنويسی، به همت پژوهشكده باقرالعلوم(ع)، با حضور جمعی از طلاب و دانشجويان، در سالن همايشهای پژوهشكده برگزار شد.
عظيم عابدينی، مدير گروه ارزيابی آثار پژوهشی پژوهشكده باقرالعلوم(ع) با اعلام اين خبر گفت: اولين نشست علمی تخصصی نقشه راه پژوهش در حوزه پاياننامه نويسی توسط گروه ارزيابی آثار پژوهشی و با ارائه رحمتالله رضايی برگزار شد.
وی با اشاره به دبيری علمی خود در اين نشست افزود: در اين نشست تخصصی حسن رهنمايی و محمد رحمانی نيز به عنوان ناظران علمی اين نشست، حضور داشتند.
عابدينی توضيحاتی در مورد عمدهترين مباحث مطروحه در اين نشست داد و گفت: موضوع يابی با توجه به خلأهای علمی پژوهشی كشور، تدوين طرح پژوهشی همگن، بررسی و نقد علمی طرح پژوهشی(پروپوزال) در شورای تخصصی گروه به صورتی كه اعضا پيش از جلسه، مطالعات گسترده و دقيقی درباره موضوع پيشنهادی پاياننامه انجام داده باشند از مباحث مطرح شده در اين نشست بود.
مدير گروه ارزيابی آثار پژوهشی پژوهشكده در ادامه گفت: در اين نشست الزام دانشجويان به امانتداری در نگارش پايان نامهها و آموزش اصول پاياننامهنويسی در فرم و محتوا از سوی گروههای آموزشی دانشكدههای مربوطه بيان شد.
وی ايجاد تغييرات ساختاری در جلسات دفاع از پاياننامهها را از مطالب مهم مطرح شده در اين نشست دانست و تصريح كرد: عدم آگاهی از روش تحقيق يكی از مشكلات مهم دانشجويان در مواجهه با پاياننامهنويسی است. هر پژوهشگر و نويسنده نيازمند روش تحقيق، و بازآموزی و نوسازی روش تحقيق خود، در طول زمان است. برخی از پژوهشگران از اين نياز اساسی غافل میشوند و در نتيجه زحمات آنان راه به جايی نمیبرد؛ شكل و سامان خوبی نمیيابد و از تحقيق آنها استفاده ی بهينه نمیشود.
اين مدير پژوهشی در مورد آگاهی از روش تحقيق و عدم اطلاع از روش شناسی تحقيق توضيحاتی داد و گفت: رهنمايی در اين نشست تأكيد كرد: گاهی محققان، روش تحقيق عمومی را میدانند، ولی از اقسام روشهای تحقيق، به ويژه روشهای تخصصی هر حوزه و روش پژوهش ميان رشتهای، آگاهی ندارند. از اين رو، در انتخاب روش مناسب تحقيق، با مشكل مواجه میشوند. از اين رو لازم است كه پژوهشگران، علا وه بر آگاهی از روش تحقيق، از روش شناسی روشهای تحقيق نيز مطلع باشند.
وی ادامه داد: پايان نامه دانشجو، مسئله محور است؛ يعنی مشكل و موضوع خود را تحليل كرده؛ به مسائل يا مسئله تبديل میكند؛ به دنبال حل آن میرود و برای آن فرضيهای ارائه میكند. از سوی ديگر، در آموزش و اطلا ع رسانی ترويجی، موضوع محور يا مشكل محور است. از اين رو به مقدمات، حواشی، مصاديق، ابعاد و همسايههای مطلب میپردازد. هدف آن اقناع مخاطب يا پركردن ذهن او از معلومات است نه حل مسئله و نوآوری. ازآن جا كه حوزههای علميه سه وظيفه تبليغ، آموزش و پژوهش را به عهده گرفتهاند، گاهی افراد اين سه مطلب را با هم خلط میكنند و پژوهشهای آنان به اطلاعرسانی آموزشی تبليغی تبديل میشود. از اين رو نتايج لازم را به دنبال نمیآورد.
عابدينی مسئله ديگر ارائه شده در اين نشست را خلط گستره علوم و روش آنها ياد كرد و تأكيد كرد: روشن است كه با روش و چارچوب يك علم، نمیتوان مسايل علم ديگر را حل كرد. روش عقلی در فلسفه و منطق به كار میرود؛ روش تجربی در علوم تجربی و روش نقلی در حديث؛ هيچ كدام هم جای ديگری را نمیگيرد.
اين استاد دانشگاه، خلط يافتهها با اطلاعات را مشكل بعدی دانست و گفت: دانشجو، در جريان تحقيق، نخست به اطلاعاتی خام دست میيابد كه به آنها «دادهها يا يافتهها» گويند. سپس اين يافتهها مورد ارزيابی قرار میگيرند و اطلاعات ارزشمند و معتبر به دست میآيند. اين، اطلاعات معتبر هستند كه برای تحقيق، پردازش می شوند. اطلاعات شايسته و معتبر آنهاست كه مرتبط با موضوع، كامل، صادق، دقيق، واضح، نو و مستند هستند، اما گاهی برخی دانشجويان يافتهها را به جای اطلاعات به كار میگيرند، در حالی كه يافتهها ارزش كاربردی ندارند.
وی افزود: طرح مسايل متعدد در تحقيق واحد تحقيق مسئله، محور است. هرچه مسئله تحقيق،جزيیتر باشد، نتيجه دقيقتر خواهد بود. از اين رو لازم است كه مشكل و موضوع تحقيق به مسايل متعدد تجزيه شود و مسئلهای برای تحقيق انتخاب شود؛ همان طور كه مجتهدان برای حل موضوعات فقهی آنها را به مسايل جزيی تقسيم میكردند؛ هر فرع را، جداگانه، مورد بررسی قرار میدادند و از خلط مسايل به شدت جلوگيری میكردند.
مدير گروه ارزيابی آثار پژوهشی پژوهشكده ادامه داد: خلط مصاديق، آثار، ابعاد و علل محتمل در تحقيق يكی ديگر از مشكلات پژوهش است؛ اگر مسائل تحقيق همان طور كه گفته شد از هم جدا نشود، ممكن است پژوهشگر مصداق را با ابعاد يا آثار را با علل محتمل اشتباه كند و در تحقيق و نتيجه آن به خطا برود. از اين رو لازم است همه اين موارد از هم جدا شوند.
عابدينی الزام دانشجو در ارايه مقالات علمی پژوهشی يا علمی ترويجی، با استفاده از نتايج پاياننامه را يكی از مباحث مطروحه در اين نشست، دانست و گفت: يكی از آسيبهای پايان نامههای دانشجويی، تفسير مسبوق به نظريه است كه پژوهش را به بی راهه میبرد. توضيح اينكه انسان از قبل ديدگاه خود را در مورد موضوع تحقيق انتخاب كرده باشد. سپس به تحميل ديدگاه خود بر متن بپردازد. يعنی پژوهشگر مسئله خود را بر متن عرضه كند و به صورت بیطرفانه نظر ما را بخواهد. در اين صورت مسئله، مقبول متن يا مردود است يا اصلا در متن مطرح نشده است.
