بررسی قاعده نفیغرر در تازهترین شماره فصلنامه «پژوهشهای اقتصادی»
گروه اقتصاد: منصور خلیلیعراقی، الهام نوبهار و آمنه قائمیدیزجی، در مقاله خود که در تازهترین شماره فصلنامه «پژوهشهای اقتصادی» منتشر شده است، سعی کردهاند با استفاده از نظریه بازیها، قائده نفی غرر را مورد بررسی قرار دهند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا)، سومین شماره از فصلنامه «پژوهشهای اقتصادی» به صاحب امتیازی پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس، مدیرمسئولی علیمحمد احمدی و سردبیری یدالله دادگر، منتشر شد. منصور خلیلیعراقی، الهام نوبهار و آمنه قائمیدیزجی، در مقاله خود با عنوان «کاربردی از نظریه بازیها در اقتصاد اسلامی»، سعی کردهاند با استفاده از نظریه بازیها، قاعده نفی غرر را که یکی از مهمترین قواعد اقتصادی اسلام است، مورد بررسی قرار دهند.
براساس این گزارش، سومین شماره از فصلنامه «پژوهشهای اقتصادی» شامل مقالاتی با عناوین، «الگوسازی انتخاب؛ رویکردی نوین برای ارزشگذاری کالاهای زیست محیطی، مطالعه موردی: گنجنامه همدان» به قلم غلامعلی شرزهای و سیدپرویز جلیلیکامجو، «سنجش و ارزشگذاری عوامل مؤثر بر انتخاب مسکن با استفاده از روش انتخاب تجربی از دیدگاه خانوارهای ساکن در بافت فرسوده شهر اصفهان» از نعمتالله اکبری، رحمان خوشاخلاق و سارا مردیها، و «کاربرد اقتصادسنجی فضایی در بررسی عوامل موثر بر صادرات محصولات کشاورزی در کشورهای عضو اکو: رهیافت دادههای تابلویی» نوشته حامد نجفیعلمدارلو، سیدابوالقاسم مرتضوی و کتایون شمشادییزدی، است.
«آزمون تأثیر فناوریهای مهارت محور بر اشتغال نیروی کار ایران» از مصطفی عماد زاده، کریم آذربایجانی، سعید صمدی و مسعود صادقی، «کاربردی از نظریه بازیها در اقتصاد اسلامی» به قلم منصور خلیلی عراقی، الهام نوبهار و آمنه قائمیدیزجی، و «تأثیر درآمدهای نفتی بر سرمایه اجتماعی در ایران» از داود بهبودی، حسین اصغرپور، فرانک باستان و یزدان سیف، دیگر مقالههای این فصلنامه را تشکیل میدهند.
این فصلنامه همچنین شامل مقالاتی با عنوان، «نرخ تعرفه و فرار مالیاتی در واردات ایران از شرکای مهم تجاری: در سطح دادههای 6 رقمی، برمبنای الگوی دادههای تلفیقی» به قلم مجید مداح و سمیه نعمتاللهی، «بررسی اثر سیاستهای تأمین اجتماعی بر دستمزد و اشتغال در اقتصاد ایران» از محمود محمودزاده و سهیلا سبحانی، و «برآورد عوامل مؤثر بر عرضه مسکن ایران: کاربرد مدل رشد تک مرکزی با روش GMM» به قلم سیدمحمدرضا سیدنورانی، است.
براساس این گزارش، منصور خلیلیعراقی، الهام نوبهار و آمنه قائمیدیزجی، در مقاله خود به بررسی قاعده نفی غرر با استفاده از نظریه بازیها میپردازند و مینویسند: شرع مقدس اسلام همواره برای همه انواع معاملات، حدود و ثغوری معین کرده است که با عنوان قواعد و منهیات از آنها یاد میشود که از جمله این منهیات، قاعده نفی غرر است.
طبق این قاعده، انجام هرگونه معاملهای که در آن خطری ناشی از وجود ابهام در اصل وجود مبیع، قدرت بر تسلیم و دریافت مبیع و صفات مؤثر در قیمت و تقاضای مبیع وجود داشته باشد، به طوری که به واسطه این خطر، احتمال بروز زیان وجود داشته باشد، ممنوع شده است.
نویسندگان میافزایند: در این مطالعه، سعی شده است با استفاده از ابزار تئوری بازیها، قاعده نفی غرر که یکی از مهم ترین قواعد اقتصادی اسلام است، مورد بررسی قرار گیرد. هدف اصلی این مقاله، نشان دادن دلایل باطل بودن معاملات غرری در اسلام با استفاده از ابزار تئوری بازیها است.
در بخش دیگری از این مقاله میخوانیم: در این راستا، با مدل سازی یک معامله غرری فرضی در قالب یک بازی با اطلاعات نامتقارن، تبعات وجود چنین معاملاتی در جامعه مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاکی از این است که بیتوجهی به این قاعده مهم و ارزشمند و وجود معاملات غرری در جامعه، مطلوبیت کل افراد جامعه(اعم از خریدار و فروشنده) را کاهش میدهد.
نویسندگان میافزایند: در مورد کاربرد نظریه بازیها در اقتصاد اسلامی، مطالعات بسیار کمی چه در داخل و چه در خارج انجام گرفته است. از طرف دیگر مطالعات مربوط به غرر در ایران، بیشتر متأثر از نگاه فقهی-حقوقی به این بحث است و مقالاتی که با نگاه اقتصادی به این بحث پرداخته باشند، کمتر دیده میشود.
لذا با توجه به تأکیدات شارع مقدس در خصوص عدم انجام معاملات غرری، مناسب آن است که تلاشهای لازم در جهت ارتقاء بینش اسلامی به عمل آید تا با آشنایی هرچه بیشتر مردم با احکام و قوانین اسلام و دلایل و حکمت وجود چنین قوانینی در دین مبین اسلام، پایبندی به این قوانین در جامعه بیشتر شود.
در بخش نتیجهگیری این مقاله آمده است: با رفع مشکل اطلاعات نامتقارن و شفاف کردن اطلاعات در جامعه، احتمال بروز معاملات غرری در جامعه کاهش یافته و سطح رفاه کل جامعه افزایش خواهد یافت. نتایج بهدست آمده نشان میدهد که غرر در معامله، پیامد انتظاری تمام طرفهای مشارکت کننده در معامله را کاهش میدهد و به عبارت دیگر وجود معاملات غرری در جامعه، یک هزینه اضافی را بر جامعه تحمیل میکند.
یادآور میشود، فصلنامه «پژوهشهای اقتصادی» به صاحب امتیازی پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس، مدیرمسئولی علیمحمد احمدی و سردبیری یدالله دادگر، منتشر میشود.
