یافته‌های اجتماعی، از جمله مباحث مغفول در پژوهش‌های قرآنی است

قاسم جعفری، کارشناس علوم قرآنی و منابع اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از زنجان، با تأکید بر این‌که برداشت‌های مختلفی از سوی کارشناسان در خصوص پژوهش‌های قرآنی وجود دارد، گفت: یکی از این برداشت‌ها، نگاه علمی و با محوریت علوم پایه به پژوهش‌های قرآنی است که بر اساس این برداشت‌ها، پژوهش‌های قرآنی به‌صورت تجربی مطرح می‌شود.

وی با تأکید بر این‌که یافته‌های اجتماعی، از جمله مباحث مغفول در پژوهش‌های قرآنی است، تأکید کرد: متأسفانه با وجود برداشت‌ها و پژوهش‌های علمی مختلف از قرآن کریم، هنوز در حوزه پژوهش‌های اجتماعی قرآن با اید‌ه‌آل‌های خود فاصله داریم؛ چراکه به‌طور قطع این پژوهش‌ها می‌توانند گره‌های مشکلات اجتماعی مردم را باز کنند.

جعفری افزود: این نوع نگاه و برداشت نسبت به پژوهش‌های قرآنی، نگایه بنیادی و کاربردی بوده و بر اساس آن، آیاتی از قرآن ملاک عمل قرار گرفته و علوم پایه همچون فیزیک، شیمی، مکانیک و ریاضی را با این آیات تطبیق می‌دهند.

این کارشناس علوم قرآنی و منابع اسلامی برداشت دوم از پژوهش‌های قرآنی را بر مبنای نوعی نگاه توصیفی دانست و ابراز کرد: این نوع برداشت از پژوهش‌های قرآنی به علوم انسانی مربوط بوده و بر اساس آن منابع گذشته قرآنی و مباحث تفسیری از زمان بعثت پیامبر اکرم(ص) به بعد مورد بررسی قرار می‌گیرد و در نهایت نتیجه‌ای خاص به‌دست می‌آید.

پژوهش‌های توصیفی قرآنی در 15 سال اخیر در حال جان گرفتن است

جعفری با بیان این‌که برداشت‌های توصیفی از پژوهش‌های قرآنی در 15 سال اخیر در حال جان گرفتن است، اظهار کرد: این نوع پژوهش‌ها در گذشته چندان مدون نبوده و هر فردی برای ورود به عرصه پژوهش‌های توصیفی از قرآن کریم، به‌دنبال نقل قول از گذشتگان بوده است.

وی تصریح کرد: از زمان ظهور پیامبر اکرم(ص) تا قرن چهارم که دوره طلایی تمدن اسلامی محسوب می‌شود، وضعیت پژوهش‌های قرآنی که بر مبنای یافتن مطالب علمی جدید در قرآن شکل می‌گرفته است، مطلوب بوده و از قرن چهارم و یا هفتم به بعد، این پژوهش‌ها حال توصیفی محض به خود گرفته و کمتر کسی به‌دنبال یافتن مطالب جدید در حوزه پژوهش‌های قرآنی بوده است.

این مدرس علوم قرآنی دانشگاه‌های زنجان با اشاره به این‌که یافته‌های جدید در پژوهش‌های قرآنی در ایران، پس از پیروزی انقلاب اسلامی، رنگ بیشتری به خود گرفته است، عنوان کرد: با نگاهی به کتب تفسیری عظیمی همچون تفسیر المیزان و نمونه، بر این نکته واقف خواهیم بود که مطالب جدیدی در این کتب بیان شده است.

فاصله زیادی با نقطه اوج فعالیت‌های پژوهشی قرآنی داریم

این کارشناس علوم قرآنی و منابع اسلامی ادامه داد: با وجود نگاشته شدن کتب تفسیری غنی همچون تفسیر المیزان و همچنین آغاز به‌کار پایگاه‌های اینترنتی قرآنی که با محوریت پژوهش‌های قرآنی فعالیت می‌کنند، فاصله زیادی با نقطه اوج فعالیت‌های پژوهشی قرآنی داریم و می‌توان گفت که پژوهش‌های قرآنی حتی در میان محققان تراز اول کشور نیز مظلوم واقع شده است.

وی در پایان یادآور شد: همان‌گونه که امام صادق(ع) نیز بارها با جاری بودن مفاهیم قرآن کریم در مجرای زمان تأکید داشته است؛ قرآن کریم برای هر نسل و برهه‌ای موضوعات جدیدی دارد که هرچه پژوهش‌های عمیق‌تری در این زمینه انجام شود، باز هم لایه‌هایی برای کشف شدن دارد.