نبود یک نظام تربیتی واحد؛ مهمترین مشکل در مسیر تربیت قرآنی نوجوانان

مجتبی محمدیان، مدیرعامل بنیاد نشر قرآن و عترت استان سمنان در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از سمنان، با بیان اینکه اسلام مکتب تربیت است و والدین را به تربیت نیکو فرزندانشان ترغیب و تشویق کرده است، گفت: خداوند متعال در سوره تحریم آیه 6 ‌فرموده: «قُوا أَنفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا ...؛ ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید، خود و خانواده خود را از آتش نگاه دارید» که در این راستا مولا امیرالمؤمنین(ع) در تفسیر این آیه می‌فرمایند: «علموا انفسکم و اهلیکم الخیر و ادبوهم»(میزان الحکمه ، ج1 ، ص 103) یعنی به خود و خانواده خود خوبی بیاموزید و آنان را تربیت کنید.

به گفته وی پیامبر(ص) نیز در این خصوص می‌فرمایند: «اکرموا اولادکم و احسنوا آدابهم یغفر لکم»(میزان الحکمه ،ج1 ،ص 103)؛ فرزند خود را گرامی بدارید و آنان را خوب تربیت کنید تا آمرزیده شوید و نیز در حدیث دیگری می‌فرمایند: «کل مولود یولد علی الفطره حتی یکون ابواه یهودیه أو نصرانیه؛ هر کودکی با فطرت توحید متولد می‌شود، لیکن این والدین او هستند که کودک را یهودی یا مسیحی تربیت می‌کنند.»

والدین از افراط و تفریط در تربیت فرزندانشان پرهیز کنند

محمدیان با اشاره به اینکه پدر و مادرها نباید در تربیت فرزندانشان دچار افراط و تفریط شوند، متذکر شد: والدین قبل از هر چیزی باید اعتماد و علاقه جوانان را به خود جلب کنند تا به آنچه آموزش می‌دهند‌، اقبال داشته باشند و محبت خود را به آنها صادقانه ثابت کنند و در اجرای دستورات دینی، سخت‌گیری نکنند و توجه داشته باشند که آنها به اندازه خودشان مکلف هستند.

این پژوهشگر علوم قرآنی شروع تربیت دینی را از دوران نونهالی عنوان کرد و افزود: در این دوران فطرت خداجوی کودک هنوز دست‌نخورده که در این راستا پیش شرط تأثیر امر و نهی والدین این است که خود آنها عامل به مسائل و احکام دینی باشند و پیش‌شرط عامل بودن والدین، باور قلبی آنها به آموزه‌های الهی است.

محمدیان متذکر شد: باید زمینه‌ای فراهم گردد که فرزند به راحتی و با اشتیاق، مشکلات و سؤالات خود را با والدین مطرح کند زیرا نصیحت‌گویی بیش از حد برای جوانان، آن هم در حضور دیگران می‌تواند شخصیت آنان را سرکوب و خدشه‌دار نماید.

جامعیت؛‌ مهترین شاخصه تربیت قرآنی

وی تصریح کرد: فرق تربیت با قرآن با تربیت سایر کتب آسمانی در این است که تربیت قرآنی جامع است در حالی‌که تربیت با سایر کتب آسمانی به دیگر ابعاد زندگی اشاره می‌کند برای مثال در دین یهود به سیاست، حکومت و زندگی دنیوی اشاره شده و در مسیحیت به معنویت گوشه‌گیرانه و فرد گیرانه اشاره دارد و در آئین بودایی به سیر و سلوک باطنی اشاره شده اما در قرآن به تمام اهداف اعم از اهداف اجتماعی، سیاسی، دنیوی و اخروی اشاره شده است‌.

این حافظ کل قرآن با تأکید بر اینکه براساس یافته‌های پژوهشی، مجموعه شاخص‌‌ها و معیارهای تربیت اسلامی که از آیات قرآن استنباط می‌شود را می‌توان تحت سه مؤلفه فرآیند ذهنی، رفتار و تمایلات دسته‌بندی کرد، گفت: شاخص‌های ذیل هر مؤلفه عبارتند از؛ مؤلفه فرآیند ذهنی شامل شاخص‌های‌علم و دانش، تفکر و تعقل، معرفت و بصیرت، نقد و ارزیابی، مؤلفه رفتار شامل شاخص‌های تعهد و مسئولیت‌شناسی اجتماعی، عمل‌گرایی، عفت و پاکدامنی، امر به معروف و نهی از منکر، عبادت‌، نگاه خدامحورانه به انسان و جهان است.

وی مؤلفه تمایلات را شامل شاخصه‌های حب الهی، ولایت‌پذیری برشمرد و افزود: تربیت و پرورش کودکان با استفاده از آموزه‌های قرآنی می‌تواند در مورد یاد شده تأثیرگذار باشد.

مدیر عامل بنیاد نشر قرآن و عترت استان سمنان کم‌رنگ بودن برنامه‌های قرآنی و دینی و معرفی شخصیت‌های فرهنگی و قرآنی ویژه کودکان و نوجوانان از سوی صدا و سیما و نبود یک نظام تربیتی واحد میان دستگاه‌ها را مشکلی عدیده در مسیر تربیت قرآنی خواند و گفت: نبود تعامل میان خانواده‌ها با مدارس‌، آموزش و پرورش و سایر سازمان‌های تربیتی و فرهنگی الگو‌پذیری از غرب‌، تبلیغات منفی دشمنان، جنگ نرم، گسترش فضای مجازی و ماهواره‌ای ، بی‌توجهی به تولید آثار ادبی و هنری با محوریت قرآنی و دینی از دیگر معضلات در مسیر امور قرآنی است.

محمدیان لزوم تربیت فرزندان پیش از تولد و انتخاب همسر، تربیت قرآنی والدین، تبیین آیات تربیتی با محوریت قرآنی برای کودکان و نوجوانان و خانواده‌ها توسط دستگاه‌های مربوط خصوصاً رسانه‌ها را در تربیت قرآنی جوانان مؤثر دانست و یادآور شد: قرآن کتابی است که از همه کتب آسمانی کامل‌تر و جامع‌تر است؛ لذا همه ابعاد را در‌نظر گرفته است و اصولی را بیان فرموده که برای همه زمان‌ها‌، مکان‌ها و نژادها مناسب است.