شبههشناسی از الزامات رفع شبهات اعتقادی است
گروه اجتماعی: در بحث اندیشههای کلامی شیعی باید ابتدا به شبههشناسی و شبههزدایی پرداخت؛ زیرا ابتدا شبهه بهوجود میآید؛ در اکثر موارد در شبهات حالت انفعال داریم و سپس پاسخگو هستیم در حالیکه در بحث شبهه باید فعال باشیم نه منفعل.
حجتالاسلام والمسلمین عبدالرضا خوشنویس، مدیر اجرایی ستاد زکات فارس در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، با اشاره به حوزههای مغفولمانده دین که باید در این برهه از زمان بدان توجه داشت، گفت: در گام نخست باید ابتدا این حوزهها را در بخشهای مختلف تعریف کنیم.
اخلاق، تاریخ، احکام، اندیشههای کلامی شیعی؛ اهم حوزههای دینی
وی افزود: بخش نخست، بخش اخلاق دینی و علمی است که باید بررسی کرد در این حوزه چه باید و نبایدهایی در عملکرد وجود دارد.
حجتالاسلام خوشنویس اظهار کرد: در بخش تاریخ اسلام نیز باید به دقت بررسی کرد که کدام یک از سرفصلهای دینی کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
معاون مرکز رسیدگی به امور مساجد فارس عنوان کرد: در بخش احکام باید به احکامی توجه کرد که مورد غفلت واقع شدهاند و بخش بعد نیز، بحث عقاید و اندیشههای کلامی شیعی است که باید درباره آن بحث کرد.
وی ابراز کرد: جهت فعالیت و سوژهیابی خبرگزاری تخصصی چون ایکنا بهعنوان مثال در بخش اخلاق، میتوان به مباحثی که کمتر مورد توجه قرار گرفته است، پرداخت؛ یکی از این موارد عرفان اهل بیت(ع) است که بسیار مورد غفلت واقع شده است و به همین دلیل عرفانهای کاذب وارد جامعه اسلامی شده است.
تشریح صحیفه سجادیه، گامی جهت از میان بردن عرفانهای کاذب
حجتالاسلام خوشنویس ادامه داد: این بدان معناست که اگر عرفان صحیفه سجادیه و مناجات شعبانیه را بهخوبی برای مردم تشریح کنیم، دیگر جایی برای ظهور بروز عرفانهای کاذب دراویش، تصوف و... نیست.
مدیر اجرایی ستاد زکات فارس تأکید کرد: جهت تحقق این امر باید ابتدا بررسی کرد مبادی این عرفان کجاست و ایکنا میتواند ادعیه منثوری که از ائمه اطهار(ع) باقی مانده و همچنین پندها و نصایح آنها را گردآوری و به بحث و تبیین آنها بهوسیله اندیشمندان اسلامی بپردازد.
وی خاطرنشان کرد: در بحث احکام، میتوان از احکام دینی که توجه کمتری بدان شده است و افراد بسیاری با آن آشنایی ندارد، استخراج و به بحث پرداخت بهعنوان مثال احکام رضاع، بسیاری از مردم احکام شیر دادن را نمیدانند و اگر کسی به فرزند دیگری شیر دهد، چه احکامی بر او مترتب است و نمیدانند که در این صورت تمام ارقاب آن بر او محرمند؛ اینها مسائلی است که میان اقشار مختلف مردم کمتر کسی از آنها اطلاع دارد و اگر این بحث را از زبان علمی به زبان معمولی و رایج بکشانیم، مسلماً گام بسیار مؤثری را برداشتهایم.
لزوم تبیین چراهای وقایع اسلامی
حجتالاسلام خوشنویس به بخش تاریخ اسلام اشاره کرد و گفت: در این بخش میتوان وقایع اسلامی و دلایل آن را بهخوبی برای مردم تبیین کرد مثلاً 25 سال خانهنشینی امیرالمؤمنین(ع) که یک سوم عمر امامت ایشان بود، مورد غفلت تاریخ قرار گرفته است و باید در این مدت روش و سیره امام و سبک ایشان در برخورد با حاکمان را استخراج کرد زیرا این مسائل برای شرایط امروزی ما و وجود تحریمها بر کشورمان، بسیار میتواند کارساز باشد.
این استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: این در حالی است که مبادی تحقیق درباره وقایع تاریخ فراهم است و این مباحث اصلاً تحلیل نشده است یا شاید چگونگی آنها بیان شده اما چرایی آنها بیان نشده است.
وی خاطرنشان کرد: بهعنوان مثال دیگری در این زمینه میتوان این سؤال را مطرح کرد که چرا امیرالمؤمنین(ع) مشورت عمر را پاسخ داد که در این زمینه چگونگی آن بیان و نقل شده است اما تعقل نشده است که چرا امام علی(ع) دست به چنین کاری زد.
شبههشناسی و شبههزدایی الزامات رفع شبهات اعتقادی است
حجتالاسلام خوشنویس با اشاره به مباحث اندیشههای کلامی شیعی عنوان کرد: در این بحث باید ابتدا به شبههشناسی و شبههزدایی پرداخت؛ زیرا ابتدا شبهه بهوجود میآید؛ در اکثر موارد در شبهات حالت انفعال داریم و سپس پاسخگو هستیم در حالیکه در بحث شبهه باید فعال باشیم نه منفعل.
معاون مرکز رسیدگی به امور مساجد فارس اضافه کرد: انفعال یعنی کاری صورت میگیرد بعد پدافندی برای آن انجام میشود ولی اگر خود ما در بحث شبههشناسی فعال باشیم یعنی خود ما شبهه را ایجاد، کشف و تولید کنیم و بعد پاسخ آن را دهیم، بسیار موفق خواهیم بود.
وی بیان کرد: در این بحث یکی از شبهاتی که فوقالعاده پررنگ و فعال است، شبهات بحث مهدویت است و اکنون کاری که باید انجام دهیم این است که باید شبهات آن را استخراج کنیم.
حجتالاسلام خوشنویس خاطرنشان کرد: نخستین شبهه درباره بحث مهدویت، بر روی شخصیت جعفر کذاب است که خود یک امامزاده و فرزند امام هادی(ع) است اما منکر امامت امام زمان(عج) شد؛ مگر میشود امامزادهای بهحدی پیش رود که خود ادعای امامت زمان را کند؟
مدیر اجرایی ستاد زکات فارس، بحث امامزادگان منحرف را یکی از مباحث مهمی دانست که باید در مباحث شبههشناسی و شبههزدایی و اندیشههای کلامی شیعی بدان پرداخت.
وی تصریح کرد: بحث دیگری که میتوان بدان پرداخت، بحث فرقهشناسی شیعی است؛ برخی از فرق شیعی توسط امامزادگان بدون واسطه پدید آمده است مثلاً عبدالله صادق، مذهب فتحیه را عمدً ایجاد کرد و شیعیان فتحی پیروان ایشان هستند؛ محمد نوه حضرت امام صادق(ع) مذهب اسماعیلیه را بهوجود آورد؛ سؤالی که مطرح میشود این است که چرا چنین چیزی رخ داده است، مگر اینها تربیتشدگان خانههای وحی نیستند؟ اگر این مباحث به دقت مورد بحث قرار گیرند، گامهای مؤثری در زمینه اندیشههای کلامی شیعی برداشتهایم.
حجتالاسلام خوشنویس تأکید کرد: ایکنا میتواند عرفانهای کاذب و معنویتهای نوگرا را شناسایی کرده و با کمک و همفکری اندیشمندان اسلامی پاسخهای محکم، قاطع، علمی و عقلی را بدان دهد و از سوی دیگر با معرفی و تشریح و تبیین دلایلی عقلی، علمی و نقلی عرفان اهل بیت(ع)، این عرفان را جایگزین عرفانهای کاذب کند.
