هنر اسلامی همه عالم را نشانهای برای رسیدن به حقایق برتر میپندارد
گروه هنر: دبیرعلمی پروژه جهانی جایگاه قرآن کریم در هنر ایران گفت: در هنر اسلامی، هرچیزی در این عالم آیه و نشانهای است برای رسیدن به حقایق برتر، بنابراین تفکر در باب هنر اسلامی نیازمند شمول اندیشه بر تمامی حوزههای معرفتی اسلامی است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، نمایشگاه بزرگ جایگاه قرآن در هنر ایرانی متشکل از 100 اثر هنری از بیش از 20 هنرمند برجسته و استاد تراز اول رشتههای مختلف هنرهای سنتی ایران در قالب نمایشگاهی با عنوان «جایگاه قرآن کریم در هنر ایران» در گالری هنری قصرالامارات شهر ابوظبی در کشور امارات متحده عربی به همت و مدیریت بخش خصوصی دایر شده است.
حسن بلخاری، استاد فلسفه هنر دانشگاه تهران و دبیرعلمی پروژه جهانی جایگاه قرآن کریم در هنر ایران در این باره گفت: این نمایشگاه تصویری از حکمت، معرفت و ارادت هنرمندان به ساحت مقدس قرآن است. زیبایی نقوش و کلمات در این آثار صرفا بیانی بر تعالی فرم نیستند، گرچه فرمهایی متعالیاند.
بلخاری آثار نمایشگاه را راوی صادقِ جلال و جمال حضرت معنا دانست و گفت: هنرمندان در صورتهایی جمیل از حُسن و زیبایی حقایق روایت میکنند تا گواهی باشد بر این اصلِ اصیل و رکنِ رکین در اندیشه اسلامی که ماده به تبع معنا مکانت مییابد و فرم به تبع ایده، شرافت.
وی افزود: در هنر اسلامی، هرچیزی در این عالم آیه و نشانهای است برای رسیدن به حقایق برتر است، بنابراین تفکر در باب هنر اسلامی نیازمند شمول اندیشه بر تمامی حوزههای معرفتی اسلامی است. به عبارت دیگر، هنر در اسلام به عنوان مقولهای جدا و منفک هرگز تحقق نداشته است. بنابراین، عناصر و مؤلفههای زیبایی شناختی آثار هنری اسلامی از ویژگیهایی برخوردار است که کاملا با ملاکهای علم استاتیک غربی متفاوت است، از این رو، در اندیشه اسلامی بحث از زیبایی شناسی نیز با آنچه مد نظر غرب است، تفاوت میکند.
دبیر علمی پروژه جهانی جایگاه قرآن بیان کرد: برخلاف مذاهب و مشارب دیگر که با پذیرش اصل تجسد، امر مجرد و مطلق را در قالب و کالبد بشر صورت نمایی کردند و لاجرم در شمایل و پیکره، هنر خویش را به اوج رسانیدند، اندیشه اسلامی، تمامی هستی را آیات و نشانههای حق تعالی محسوب کرد و از هریک واسطهایی ساخته در ادراک آن حقیقت مجرد و مطلق.
این مدرس دانشگاه در ادامه گفت: تنها یادگار عظیم خدا در میان مسلمین، قرآن بود و صورت محسوس این کتاب آسمانی کلمه بود و کلمات؛ پس مسلمین خوشنویسی و خوشنگاری را در تقدیس حضرت قرآن به اوجی بیهمتا رسانیدند تا صورت محسوس آن جلوهای باشد از زیبایی و جمال بیحد صورت معقول آن، که هنر در تمدن اسلامی چیزی جز ارائه صورت معقول در جمال محسوس نیست.
وی نمادها در هنر اسلامی را همچون آیات در قرآن توصیف کرد و گفت: آیات، ظهور حقایق در صورت کلمهاند و به یک عبارت تجلیات آن حقیقت. همچون نمادها در هنر اسلامی که خود تصاویری هستند از معانی لطیفه و مجردی که جز در کسوت نماد، اذن و امکان ظهور و پیدایی ندارند و این بدان معناست که در متن دینی امر مطلق خود را نمینمایاند، بلکه تجلی میکند، هنر این دین نیز لزوما میل تجرید و تفرید در صورت نُمود و نماد میکند و این سِر کمال و جمال هنرهایی چون خوشنویسی و تذهیب و تمامی هنرهای وابسته به آنها در تمدن اسلامی است.
دبیر علمی پروژه جایگاه قرآن کریم در هنر ایرانی در پایان گفت: قراراست در جشنوارههای بعدی در کنار ارائه آثار و برگزاری اکسپو نشستهای علمی هم داشته باشیم و طی آن فراخوان مقاله و نشستهای پژوهشی برگزار کنیم و فرصت خوبی است که در کنار ارائه آثار وجه نظری هنر ایرانی اسلامی را برجسته کنیم.
