محرومیتهای فرهنگی؛ عامل افزایش شایعه/ شایعهسازان مبتلا به اپیدمی جهل هستند
گروه اندیشه:وجود فقر و محرومیتهای فرهنگی در جامعه یکی از عمدهترین عوامل افزایش شایعه و شایعهپردازی است و بخش قابل توجهی از شایعات بهواسطه افزایش این معضل در جامعه ساخته و پرداخته میشود.
عباس امامجمعه، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اراک در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، در بررسی معضل شایعهپردازی و علل شایعهپراکنی از دیدگاه جامعهشناسی فرهنگی، گفت: یکی از آسیبهایی که امروز در جامعه ما وجود دارد و بسیار هم مشهود است و در اکثریت موارد سبب ایجاد ناامنی و بحرانهایی در سطوح مختلف جامعه اعم از فرهنگی، اجتماعی و سیاسی شده است، مسئله شایعهپردازی و شایعهپراکنی است که بهعنوان یک آسیب اجتماعی در جامعه امروزی رواج یافته است.
سهم بسیار قابل توجه مردم در شایعهسازی
وی با بیان اینکه مردم سهم بسیار قابل توجهی در شایعهسازی بر عهده دارند، افزود: وجود فقر و محرومیتهای فرهنگی در جامعه یکی از عمدهترین عامل افزایش شایعه و شایعهپردازی است و بخش قابل توجهی از شایعات بهواسطه افزایش این معضل در جامعه ساخته و پرداخته میشود.
امام جمعه ادامه داد: زمانی که مردم یک جامعه از بزرگان تعلیم و تربیت دور و به نوعی با آنان بیگانه باشند، خواسته و ناخواسته بر شایعات دامن زده و باعث ترویج و انتقال آن از فردی به فرد دیگر میشوند؛ لذا مجاورت با عالمان دینی، کسب معرفت و بهرهگیری از تخصص آنها در حوزههای مختلف، باعث افزایش علم افراد میشود و فقر فرهنگی که از عوامل مستقیم و تأثیرگذار در انتقال شایعه است را کاهش خواهد داد.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اراک، اظهار کرد: علمآموزی و کسب معرفت فراتر از القاب و صفات، انسان را هر لحظه موظف به جستوجوی حقیقت میکند و ضمن داشتن روحیه تربیتی پاکیزگی روح و دل را برای بشریت به ارمغان میآورد و افراد در سایه علمآموزی است که بر جهل و نادانی چیره میشوند.
وی تصریح کرد: جامعهای که طعم علم، معرفت و مجاورت با عالمان راستین و حقیقی را ندیده و نچشیده باشد، جاهل است و چون جهل از مهمترین زمینههای ایجاد شایعه و شایعهپردازی است، خیلی سریع تحت تأثیر هر حرفی قرار میگیرد و شایعه را ایجاد و به آن دامن میزند.
امام جمعه اظهار کرد: بسیاری از شایعات بیهدف ساخته و منتشر میشوند؛ اما بعضاً بسیاری از شایعات نیز هدفدار بوده و در جهت تضعیف روحیه، ایجاد تنش، تفرقه و ... ساخته و پخش میشوند و مردم نیزبیخبر از اهداف آن شایعات را باور کرده و منتقل میکنند؛ لذا با توجه به این مهم میتوان گفت هم شایعهسازان و شایعهپردازان مبتلا به اپیدمی جهل هستند.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اراک بیان کرد: محور سوم زمینههای اصلی شایعه پراکنی بروز فرهنگ تودهای در جوامع مدنی است و زمانی که جامعه درگیر فرهنگ تودهای که در آن قانون، عقلانیت و خِرد جایگاهی ندارد و صداقت، امانت و انجام وظیفه نقش اصلی رد اجتماعی نداشته باشد، هرج و مرج ایجاد شده و شایعه بروز و ظهور خواهد داشت.
وی ادامه داد: فرهنگ تودهای فرهنگی کاملاً شایعهساز است و شایعهپراکنی را پشتیبانی میکند؛ لذا لازم است تا در فرهنگ جوامع مدنی، بحث فرهنگ تودهای شناسایی و بازشناسی شود.
لزوم مدیریت شایعه در جامعه
امام جمعه با تأکید بر لزوم مدیریت شایعه از سکوی صاحبان خِرد و رسانه، ادامه داد: بسیاری از شایعات در راستای ابهامات بروز میکنند و از آنجا که ما پایهها و شالودههای شایعه را میشناسیم؛ پس نباید چندان نگران این مهم بود و با صبر و تحمل میتوان جلوی بروز بسیاری از شایعات را گرفت.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اراک در پایان خاطرنشان کرد: رسانهها و صاحبان فکر و اندیشه میتوانند با فعالیتهای کارشناسی شده در واقع ماهیت شایعه و شایعهسازی را تحلیل، تبیین و معرفی کنند و زمانی که در راستای ریشه و دامنه شایعه آگاهیرسانی علمی صورت گیرد؛ قطعاً جوسازیهای کاذبی که رسانههای مستخدم شایعهسازی میکنند، نیز شکسته خواهد شد.
