انتقاد در فرهنگ قرآن نباید باعث حاشیهسازی شود
گروه فعالیتهای قرآنی: باید عیوب دیگران را به نحوی منتقل کنیم که موجب تضعیف آنها و زمینهساز شایعات نشود؛ اساساً انگیزه برای تذکر و توصیه دیگران به حق و صبر باید موجبات رشد آنها را فراهم کند و اگر نتیجه عکس شود، ضد قرآن است.
محمود لطفینیا، استاد قرآن در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا)، با اشاره به آیه سه سوره مبارکه «عصر» که خداوند میفرماید: «إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ؛ مگر کسانى که گرویده و کارهاى شایسته کرده و همدیگر را به حق سفارش و به شکیبایى توصیه کردهاند»، گفت: فرهنگ قرآن در ارتباط با نقد، فرهنگ توصیه است و همان گونه که در سوره «عصر» آمده، اهل ایمان باید همدیگر را ستایش به حق و صبر توصیه کنند.
انتقاد و انتقادپذیری در فرهنگ قرآن عکس حاشیهسازی است
وی با بیان اینکه بحث انتقاد و انتقادپذیری در فرهنگ قرآن دقیقاً عکس حاشیهسازی است، افزود: البته نباید در جامعه، عیوب دیگران را به نحوی منتقل کنیم که موجب تضعیف آنها و زمینهساز شایعات شود، بلکه اساساً انگیزه برای تذکر دیگران و توصیه آنها به حق و صبر باید برای این باشد که موجبات رشد آنها را فراهم کنیم و اگر نتیجه عکس شود، ضد قرآن است.
لطفینیا ادامه داد: خداوند در قرآن کریم میفرماید که اگر عمل بد و زشتی اتفاق افتاد، نباید این را بلند و به صورت رسانهای و آشکار منتقل کنیم، مگر اینکه ظلم آشکاری صورت گرفته باشد که البته تعریف آن ظلم آشکار هم باز در قرآن آمده است و کسی که انتقاد میکند، ابتدا در فرهنگ قرآنی، دینی و ایمانی باید با خود آن کسی که مورد انتقاد است، مطرح کند و اگر به نتیجه نرسید باید بتواند از مسیرهایی که به صورت قانونی وجود دارد، موجبات اصلاح را فراهم کند.
وی با بیان اینکه گاهی اوقات مشاهده میکنیم که برخی از فرهنگهای رسانهای که بر رسانههای جهان حاکم هستند، در باب به اصطلاح مسائل اجتماعی کم کم به برخی حوزههای دیگر رسوخ میکنند، افزود: این بحث کم کم به فضای قرآنی نیز دارد رسوخ میکند، البته برای فضای قرآنی درست نمیبینیم که کسی علیه کسی یا جریانی علیه جریانی با عنوان انتقاد، حاشیهسازی کند و این کار در شأن جامعه قرآنی نیست.
بر طبق توصیه قرآن باید در برابر برخی ناملایمات صبر کنیم
این داور مسابقات بینالمللی قرآن یادآور شد: اگر فرهنگ صبر و حق را بر طبق توصیه قرآن عمل کنیم و در برابر برخی ناملایمات صبر کنیم و در عین حال با زبان حق و شایسته تذکرات لازم را به اهل آن بدهیم و در صورتی که مدیری سوء تدبیر دارد به خود او منتقل کنیم، موجبات اصلاح فراهم خواهد شد.
کسی که نقد میکند باید خود عالم به موضوع باشد
وی با عنوان این مطلب که کسی که نقد میکند باید خود عالم به موضوع باشد، افزود: فرد ناقد باید در همان اندازه که تجزیه و تحلیل میکند، علم نیز داشته و به وجوه مختلف آن در عرصه تئوری و اجرا نیز آشنا باشد و اینکه از روی احساسات به انتقاد بپردازد و نکتهای را مطرح کند در صورتی که از مشکلات آن مطلع نیست، این نقد بیجا است؛ به این دلیل که افکار را تهدید میکند و شخص ناقد باید بتواند راهکارهای عملی را نیز ارائه کند.
لطفینیا ادامه داد: گاهی اوقات در اینترنت میبینیم افرادی نسبت به یک موضوع عالمانه نقد میکنند و در عین اینکه با اصطلاحات لفاظی میکنند، خارج از موضوع بسیاری از نکات را نیز مطرح میکنند که ربطی به موضوع ندارد؛ البته پردازش احساسی نسبت به یک موضوع موجب میشود تا موضوع به حاشیه برود؛ اما اگر ناقد عاقل باشد نکتهای را مطرح میکند که باعث روشنگری شود و البته تمام نکات را با دقت و ظرافت مطرح کند.
انتقاد باید اثرگذار باشد
این استاد قرآن اظهار کرد: زمانی که من به عنوان یک فعال عرصه قرآنی و بر حسب تجربه بیش از 30 سالهای که دارم به خودم جرئت دهم که یک مسئول را در یک جایی نقد کنم و این انتقاد را به خودش مطرح کنم، وی میتواند در اعمالش اصلاحاتی داشته باشد؛ اما اگر در معرض افکار عمومی این نقد را مطرح کنم، آن طرف هم تحریک میشود و باید انتقاد را به گونهای مطرح کنم که اثرگذار باشد.
وی با بیان اینکه جامعه قرآنی باید شایستهترین حرکت را با عمل صالح انجام دهد، عنوان کرد: انتقاداتی که نسبت به افراد و برنامهها مطرح میشود، باید برای خدا و سازنده، تأثیرگذار و عالمانه باشد و به زوایای موضوع به خوبی بپردازد و فرد منتقد نباید فقط به احساسش تکیه کرده باشد و انتقاد خود را باید به نحوی مطرح کند که باعث تضعیف کسی نشود.
نقش رسانه، ایجاد سوال است و ایجاد سوال هم خوب است
لطفینیا درباره نقش رسانه در حوزه فعالیتهای قرآنی گفت: به طور کلی نقش رسانه، ایجاد سوال است؛ ایجاد سوال چیز خوبی است و موجبات پیشرفت را فراهم میکند و اگر سوالی مطرح شود و این سوال، سوال خوبی باشد؛ چه آنهایی که به اصطلاح در کادر مدیریتی نظام هستند و چه افکار عمومی نسبت به سوال مطرح شده واکنش عالمانه نشان دهند و با مطالعه و تحقیق، فضای فعلی را بررسی کنند و در صدد پاسخگویی برآیند، چیز خوبی است.
وی یادآور شد: اگر قرار است که در بحث انتقاد، نقد از چند سو به یک شخص باشد و حرفهای کسی که مورد انتقاد است به صورت کامل مطرح نشود، اما حرف ناقدان منتشر شود؛ نقد خوبی نخواهد بود و باعث تخریب افکار عمومی میشود.
وی در پایان عنوان کرد: توصیهای که در زمینه نقد دارم این است که براساس فرهنگ قرآن، توصیه به حق و توصیه به صبر باشد و البته در این حوزه باید نسبت به فرآیندهای اجتماعی بردبار باشیم و اگر قرار است حرکتی کنیم، براساس حق باشد.
