قرآن در دنیای مجازی؛ از فرصتهای دیدهنشده تا حمایت از «انسانرسانهها» + فیلم
فعالان قرآنی فضای مجازی با انتقاد از کمتوجهی به ظرفیت پیامرسانها و شبکههای اجتماعی داخلی، بر ضرورت حمایت زیرساختی از مجموعههای موفق این حوزه تأکید کردند و گفتند: بسیاری از استادان و حافظان قرآن ظرفیت تبدیل شدن به چهرههای اثرگذار رسانهای را دارند، اما برای ورود حرفهای به این عرصه به آموزش، تیم رسانهای و حمایت نیازمندند.
به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست «بررسی تجربه زیسته بلاگرهای دینی در ترویج قرآن با توجه به مقوله حفظ قرآن» سهشنبه، ۲۷ مردادماه از ساعت ۱۴ تا ۱۶ با همکاری ستاد راهبری طرح ملی حفظ قرآن به میزبانی ایکنا و با حضور محمدمهدی بحرالعلوم دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن، جواد نصیری اوانکی سرپرست سازمان قرآنی دانشجویان کشور و مدیرعامل ایکنا، حسین تقیپور، مسئول هماهنگی و نظارت ستاد راهبری حفظ قرآن و جمعی از فعالان حوزه آموزش حفظ قرآن در شبکههای اجتماعی برگزار شد.
جواد نصیری، سرپرست سازمان قرآنی دانشجویان کشور و مدیرعامل ایکنا، در این نشست ضمن خیرمقدم به حاضران به ظرفیتهای موجود در این سازمان و خبرگزاری ایکنا برای حمایت از فعالیتهای قرآنی، اشاره و اظهار کرد: سازمان قرآنی دانشجویان کشور و خبرگزاری ایکنا از بخشهای مختلفی برخوردار هستند که بخشی از این ظرفیتها میتواند بهصورت مستقیم در اختیار فعالان قرآنی قرار گیرد. برای نمونه، ما در همین ساختمان یک استودیوی مجهز داریم که امکانات مناسبی برای تولید محتوای تصویری در اختیار قرار میدهد و میتوان از آن برای تولید انواع محتوای رسانهای و آموزشی استفاده کرد.
نصیری تصریح کرد: نکته مهم این است که خدماتی که سازمان و خبرگزاری در این حوزه میتوانند ارائه دهند، با هدف حمایت از فعالیتهای قرآنی و توسعه همکاریها، برای مجموعههای مرتبط هزینهای نخواهد داشت و میتوان از این ظرفیتها بهصورت رایگان و در قالب همکاریهای مشترک استفاده کرد.
ضرورت بازنگری در شیوههای توسعه حفظ قرآن متناسب با نسل جدید
نصیری در بخش دیگری از صحبتهای خود گفت: در حوزه فضای مجازی، بهویژه در ارتباط با نوجوانان و نسل جدید، با تغییرات مهمی در سبک زندگی، ارتباطات و الگوهای جذب مخاطب مواجه هستیم. لازم است در برخی از رویکردهای سنتی نسبت به حفظ قرآن نیز بازنگری کنیم.
وی ادامه داد: باید توجه کنیم که امروز چه تعداد از افراد جامعه این امکان را دارند که با فراغ بال و بدون دغدغههای اقتصادی، زمان قابل توجهی را صرف کنند تا حافظ قرآن شوند؟ طبیعتاً بسیاری از افراد چنین شرایطی ندارند؛ بنابراین اگر قرار است حفظ قرآن توسعه پیدا کند، باید در کنار آموزش و تربیت، به اقتضائات زندگی امروز، شرایط اقتصادی و اجتماعی مخاطبان و شیوههای جدید ارتباط با نوجوانان و جوانان نیز توجه کنیم.
در ادامه این نشست محمدمهدی بحرالعلوم، دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن، بر ضرورت تعامل و همکاری میان ستاد حفظ قرآن و فعالان فضای مجازی تأکید کرد و گفت: هدف ما این است که از ظرفیت بلاگرهای دینی و فعالان محتوایی برای توسعه فرهنگ حفظ قرآن استفاده کنیم و در این مسیر، به یک اقدام مشترک برسیم.
بلاگرهای دینی، میدانداری جریان حفظ قرآن را بر عهده بگیرند
دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن، با تأکید بر ضرورت شکلگیری شبکهای از فعالان مردمی در حوزه حفظ قرآن، گفت: اگر چنین شبکهای شکل بگیرد، حداقل اعتبارات و حمایتهایی که دستگاهها و نهادهای حاکمیتی در عرصه حفظ قرآن اختصاص میدهند، میتواند به جریانهای واقعی و فعال این حوزه برسد. برای نمونه، اگر مؤسسهای بتواند حافظ قرآن تربیت کند و این حافظان در آزمونهای تخصصی مورد تأیید قرار گیرند و مدرک دریافت کنند، این ظرفیت باید به رسمیت شناخته شده و مورد حمایت قرار گیرد.
وی افزود: در ستاد راهبری حفظ قرآن، پروژهها، طرحها و ایدههای مختلفی را دنبال میکنیم که یکی از مهمترین آنها «مردمیسازی حفظ قرآن» است. در کنار آن، موضوع شکلگیری شبکههای متناظر استانی و همچنین کارگروههای علمی و کاربردی را پیگیری میکنیم. در حوزه آموزش نیز طرحهایی مانند آموزش حفظ قرآن در دوره ابتدایی، در تعدادی از مدارس به صورت آزمایشی اجرا شده و پس از ارزیابی نتایج، توسعه آن در پایههای بعدی دنبال خواهد شد.
ضرورت استفاده از ظرفیت فضای مجازی برای ترویج حفظ قرآن
براساس گزارش ایکنا در ادامه این نشست حسین تقیپور، مسئول هماهنگی و نظارت ستاد راهبری حفظ قرآن، در بخش از سخنان خود با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت فضای مجازی برای توسعه فرهنگ حفظ قرآن، اظهار کرد: یکی از مسائلی که در این حوزه وجود دارد، تعارض میان ویژگیهای فضای مجازی، مانند تنوع محتوا، ویدئوهای کوتاه و سرعت انتشار، با ماهیت حفظ قرآن است؛ چراکه حفظ قرآن به استمرار، تمرین و فعالیت طولانیمدت نیاز دارد؛ بنابراین باید بررسی کنیم که چگونه میتوان این تعارض را در فضای اینستاگرام و سایر بسترهای مجازی حل کرد و از ظرفیت این فضا برای ترویج حفظ قرآن بهره گرفت.
وی افزود: اگر مجموعهای بتواند فراتر از گفتمان حفظ و آموزش حافظان قرآن، حافظانی را تربیت کند که مورد تأیید ستاد و برخوردار از استانداردهای ملی باشند، باید این توانمندی را نیز داشته باشد که میان فعالان این عرصه شبکهسازی کند. نباید یکدیگر را رقیب ببینیم؛ بلکه باید همیار، همکار و برادر یکدیگر باشیم و یک شبکه قدرتمند مجازی برای توسعه فرهنگ حفظ قرآن شکل دهیم.
مائده خلیلی: حذف محدودیت زمان و مکان در فضای مجازی
در ادامه این نشست مائده خلیلی، مؤسس مجموعه قرآنی «مائده القرآن»، با اشاره به آغاز فعالیت خود در حوزه آموزش قرآن گفت: فعالیت قرآنی خود را از سال ۱۳۹۴ آغاز کردم و از ۲۱ فروردین ۱۳۹۹، همزمان با گسترش آموزشهای مجازی، ایده برگزاری کلاسهای آنلاین حفظ قرآن را با سبکی متفاوت دنبال کردم؛ بهگونهای که بتوانیم در بستر فضای مجازی حافظان کل قرآن تربیت کنیم.
وی افزود: نخستین گروه قرآنآموزان این مجموعه در سال بعد موفق به حفظ کل قرآن شدند و تاکنون حدود ۹ گروه از قرآنآموزان موفق به حفظ کل قرآن شدهاند. هر سال نیز تلاش میکنیم با برگزاری مراسمی در مشهد مقدس، موفقیت این حافظان را در جوار امام رضا(ع) جشن بگیریم. علاوه بر حافظان کل، حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار نفر نیز در سطوح مختلف حفظ قرآن با مجموعه همراه بودهاند.
خلیلی با اشاره به ظرفیت گسترده اینستاگرام برای آموزش قرآن اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۳۹۰ هزار مخاطب در اینستاگرام داریم، اما یکی از اشتباهات این بود که در سالهای گذشته فضای داخلی کشور را به اندازه کافی جدی نگرفتیم. در سالهای اخیر تلاش کردهایم در پیامرسانها و بسترهای داخلی و همچنین سایت مجموعه فعالتر شویم تا مخاطبان بتوانند بدون وابستگی به یک پلتفرم خاص، به آموزشهای قرآنی دسترسی داشته باشند.
وی ادامه داد: یکی از ویژگیهای فضای مجازی این است که محدود به زمان و مکان نیست. امروز قرآنآموزانی از آمریکا، سوئد و کشورهای مختلف دنیا داریم که از آموزشهای مجموعه استفاده میکنند. حتی برخی از این افراد در خارج از کشور متولد شدهاند و فارسی صحبت نمیکنند، اما به واسطه ایرانی بودن والدینشان با مجموعه ارتباط گرفتهاند.
این فعال قرآنی با اشاره به شیوه تولید محتوای آموزشی مجموعه گفت: تلاش کردهایم مفاهیم قرآنی را با استفاده از مثالهای ساده و قابل فهم برای مخاطب ارائه کنیم. برای نمونه، هنگام آموزش برخی مفاهیم تجویدی، از اتفاقات روزمره زندگی مثال میزنیم تا مخاطب بتواند مفهوم را بهتر درک کند. یکی از همین محتواها حدود چهار میلیون بازدید داشت و نزدیک به ۳۰ هزار نفر که به دنبال یادگیری آن موضوع بودند، وارد صفحه ما شدند.
وی تصریح کرد: فعالیت موفق در فضای مجازی به چند مؤلفه مهم از جمله استفاده درست از قلابهای محتوایی، تولید محتوای مناسب و استمرار نیاز دارد. الگوریتمهای شبکههای اجتماعی به استمرار فعالیت واکنش نشان میدهند و اگر فرد یا مجموعهای برای چند هفته به صورت منظم و هدفمند محتوا تولید کند، شانس بیشتری برای دیده شدن خواهد داشت.
خلیلی با تأکید بر ظرفیت فعالان قرآنی برای تبدیل شدن به «انسانرسانه» گفت: اگر برای هر یک از فعالان و استادان قرآنی امکانات لازم برای تولید محتوا فراهم شود، هرکدام از آنها میتوانند با استفاده از بیان و تجربه شخصی خود، مخاطبان گستردهای را جذب کنند؛ بدون اینکه مخاطب احساس کند یک سازمان یا نهاد پشت این محتوا قرار دارد.
وی افزود: تجربه ما نشان داده است که وقتی مخاطب با یک فرد و شخصیت واقعی ارتباط برقرار میکند، اثرگذاری بسیار بیشتر است؛ بنابراین نباید همه فعالیتهای قرآنی در فضای مجازی را با عنوان سازمانها و نهادها ارائه کنیم، بلکه باید به افراد توانمند میدان دهیم تا با هویت و بیان خودشان با مخاطب ارتباط برقرار کنند.
مؤسس مجموعه «مائده و قرآن» درباره توسعه ساختار مجموعه اظهار کرد: فعالیت ما در ابتدا کاملاً شخصی بود و از خانه آغاز شد، اما با افزایش استقبال مخاطبان، بهتدریج ساختار مجموعه توسعه پیدا کرد. امروز حدود ۱۵۰ نفر در مجموعه فعالیت میکنند و در کنار استادان و مربیان، بخشهایی مانند آموزش، پشتیبانی، امور مالی، ارتباط با قرآنآموزان و تولید محتوا نیز فعال است.
وی در ادامه با اشاره به ضرورت پیوند آموزش قرآن با زندگی روزمره مردم گفت: یکی از موضوعاتی که در سالهای اخیر دنبال کردهایم، آموزش مفاهیم قرآنی در حوزه سبک زندگی، اخلاق، شکرگزاری، برکت و هدفمندی است. متأسفانه در فضای مجازی گاهی محتواهایی با عنوان اسلامی و قرآنی منتشر میشود که از نظر محتوایی دقیق نیست یا مخاطب را به برداشتهای نادرست هدایت میکند؛ بنابراین یکی از خلأهای جدی، ارائه آموزش صحیح، مستند و کاربردی قرآن در این فضاست.
زهرا سادات هوایی: هر فعال قرآنی یک رسانه مؤثر برای ترویج قرآن
زهرا سادات هوایی، حافظ قرآن و فعال قرآنی، با اشاره به آغاز فعالیتهای آموزشی خود در دوران کرونا گفت: با تعطیلی کلاسهای حضوری، آموزش حفظ قرآن را به فضای مجازی منتقل کردیم؛ بستری که در آن زمان برای آموزش قرآن چندان متداول نبود، اما به تدریج زمینه شکلگیری یک مجموعه گسترده آموزشی را فراهم کرد.
وی ادامه داد: من از ۱۵ سالگی حافظ کل قرآن شدم و از ۱۸ سالگی، همزمان با دریافت مدرک کارشناسی، تدریس حفظ قرآن را به صورت حضوری آغاز کردم. پس از تولد فرزند اولم و همزمان با شیوع کرونا در سال ۱۳۹۹، امکان برگزاری کلاسهای حضوری از بین رفت و به همین دلیل آموزشها را در بسترهایی مانند واتساپ و تلگرام ادامه دادیم.
هوایی افزود: در ادامه، برای جذب مخاطبان جدید و توسعه فعالیتها، وارد فضای اینستاگرام شدیم. در آن زمان، فعالیت تخصصی قرآنی در این فضا بسیار محدود بود، حتی برای بسیاری عجیب بود که یک بانوی محجبه و حافظ قرآن مقابل دوربین قرار بگیرد و درباره قرآن و سبک زندگی قرآنی سخن بگوید.
این فعال قرآنی تصریح کرد: این مسیر در ابتدا با واکنشهای متفاوتی همراه بود و هم از سوی برخی افراد متدین و هم از سوی مخالفان با توهین و انتقاد مواجه میشدیم، اما در مقابل، استقبال مخاطبان نیز بسیار قابل توجه بود. افرادی با ما ارتباط گرفتند که پیش از آن هیچ ارتباطی با حفظ قرآن نداشتند و حتی برخی میگفتند تا آن زمان قرآن نخوانده یا حافظ قرآن ندیدهاند.
وی با اشاره به گستره جغرافیایی مخاطبان این مجموعه اظهار کرد: امروز قرآنآموزانی داریم که در روستاهای دورافتاده زندگی میکنند و حتی برای تهیه قرآن باید چند ساعت مسیر را طی کنند. همچنین قرآنآموزانی از خارج از کشور داریم که با وجود ایرانی بودن، به دلیل شرایط محل زندگی، آموزش حفظ قرآن را از طریق تلفن همراه دنبال میکنند.
هوایی با بیان اینکه امروز تجربه آموزش حفظ قرآن به ۱۳ هزار قرآنآموز را داریم، گفت: در این مسیر، مجموعه ما به تدریج توسعه پیدا کرد و امروز حدود ۱۵۰ نفر در بخشهای مختلف آموزشی و اجرایی فعالیت میکنند. از جمله این نیروها، استادان حفظ قرآن هستند که در استانهای مختلف با مجموعه همکاری دارند.
وی ادامه داد: یکی از ویژگیهای مهم آموزش مجازی این است که محدود به زمان و مکان نیست. امروز یک مادر خانهدار، یک فرد شاغل، یک پزشک یا حتی فردی که مسئولیتهای متعدد اجتماعی دارد، میتواند در کنار زندگی روزمره خود به حفظ قرآن بپردازد. حافظانی داریم که در کنار شغل و مسئولیتهای خانوادگی، مسیر حفظ قرآن را طی کردهاند.
هوایی درباره تفاوت آموزش حضوری و مجازی نیز گفت: در آموزش حضوری، فرد معمولاً باید بخش قابل توجهی از فعالیتهای روزمره خود را کنار بگذارد تا بتواند در یک دوره فشرده حفظ قرآن شرکت کند؛ اما در آموزش مجازی، قرآنآموز میتواند حفظ قرآن را در متن زندگی خود دنبال کند و همین موضوع یکی از ظرفیتهای مهم فضای مجازی برای توسعه فرهنگ حفظ قرآن است.
این حافظ قرآن با تأکید بر اهمیت تولید محتوای حرفهای در فضای مجازی بیان کرد: زمانی که فعالیت خود را در اینستاگرام آغاز کردیم، الگوی مشخصی برای تولید محتوای قرآنی وجود نداشت. به همین دلیل در دورههای آموزش تولید محتوا و آموزش اینستاگرام شرکت و تلاش کردیم قالبهای مناسب برای ارائه مفاهیم قرآنی به مخاطبان را یاد بگیریم.
وی افزود: در فضای مجازی، صرف داشتن محتوای علمی و ارزشمند کافی نیست؛ بلکه باید بتوان محتوا را در قالبی ارائه کرد که مخاطب با آن ارتباط برقرار کند. گاهی یک استاد قرآنی از نظر علمی در سطح بسیار بالایی قرار دارد، اما به دلیل نداشتن محتوای مناسب یا شیوه ارائه جذاب، نمیتواند مخاطبان گستردهای پیدا کند.
هوایی همچنین بر ضرورت استفاده فعالتر استادان و حافظان قرآن از ظرفیت فضای مجازی تأکید کرد و گفت: اگر برای فعالان قرآنی شرایط و زیرساخت مناسب فراهم شود، هر یک از این افراد میتوانند به یک رسانه مؤثر برای ترویج قرآن تبدیل شوند. فضای مجازی این امکان را فراهم کرده است که یک استاد، بدون محدودیت جغرافیایی، با تعداد زیادی از قرآنآموزان ارتباط برقرار کند.
وی با اشاره به آغاز فعالیت مجموعه با امکانات بسیار محدود اظهار کرد: فعالیت ما از ابتدا با سرمایهگذاری گسترده آغاز نشد؛ حتی تولید محتوا را از خانه و با امکانات ساده شروع کردیم، اما استقبال مخاطبان باعث شد مجموعه به تدریج توسعه پیدا کند و امروز به یک مجموعه بزرگ آموزشی با حدود ۱۵۰ نیروی فعال تبدیل شود.
هوایی در پایان با اشاره به اهمیت حضور فعالان قرآنی در فضای مجازی گفت: تجربه نشان میدهد اگر محتوای قرآنی با بیان ساده، جذاب، مستمر و متناسب با اقتضائات فضای مجازی ارائه شود، میتوان مخاطبانی را با قرآن همراه کرد که شاید در فضای حقیقی هیچگاه امکان دسترسی یا ارتباط با کلاسهای قرآن را نداشته باشند.
حنانه خلفی: تأکید بر ضرورت تربیت انسانرسانههای قرآنی
در ادامه این نشست، حنانه خلفی، حافظ کل قرآن با اشاره به تجربه فعالیت خود در فضای مجازی، بر تفاوت میان «بلاگر» و «انسانرسانه قرآنی» تأکید کرد و گفت: نباید صرفاً تعداد دنبالکنندگان را معیار موفقیت یک فعال قرآنی در فضای مجازی بدانیم. فردی که با هویت قرآنی وارد رسانه میشود، سرمایه اجتماعی و هویت دینی خود را نیز با خود به این فضا میآورد و باید میان تکنیکهای افزایش تعامل و الزامات اخلاقی فعالیت رسانهای توازن برقرار کند.
وی افزود: گاهی ممکن است یک تکنیک بلاگری از نظر الگوریتمی باعث افزایش بازدید و تعامل شود، اما استفاده از آن برای یک انسانرسانه قرآنی از نظر اخلاقی قابل تأمل باشد. نمیتوان برای چند هزار بازدید بیشتر، اعتماد مخاطب را نادیده گرفت و از شیوههایی استفاده کرد که با هویت قرآنی فرد سازگار نیست.
این فعال قرآنی همچنین با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت حافظان قرآن در تبیین مسائل روز جامعه اظهار کرد: در نشستهای گذشته نیز موضوع استفاده از حافظان قرآن برای حضور در میدانهای اجتماعی و تبیین آیات قرآن درباره مسائل روز کشور مطرح شد. این ظرفیت وجود دارد، اما برای استفاده مؤثر از آن باید یک سازوکار مشخص، منسجم و زیرساختی طراحی شود تا فعالیتها به برگزاری چند جلسه و طرح مقطعی محدود نشود.
پریسا رشیدی: آموزش مجازی، فرصت ویژهای برای مادران و افراد پرمشغله
پریسا رشیدی، مدیر مجموعه قرآنی «ایلاف» و دانشآموخته کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، نیز در این نشست با اشاره به بیش از سه سال فعالیت مجموعه خود در فضای مجازی گفت: فعالیت ما در این فضا صرفاً با هدف بلاگری نیست، بلکه تمرکز اصلی مجموعه بر آموزش قرآن و پیوند دادن این آموزشها با زندگی روزمره مردم است.
وی افزود: در مجموعه ایلاف، دورههای مختلف آموزش روخوانی، حفظ، تصویر و صوت و برنامههای آموزشی مورد نیاز قرآنآموزان ارائه میشود و روش اصلی در حفظ قرآن، «حفظ آسان» است. بخش مهمی از مخاطبان ما را مادران، دانشجویان و افراد پرمشغله تشکیل میدهند؛ افرادی که به دلیل شرایط زندگی، امکان حضور مستمر در کلاسهای حضوری را ندارند.
رشیدی ادامه داد: یکی از مهمترین مزیتهای فضای مجازی این است که فرد میتواند در کنار مسئولیتهای خانوادگی، شغلی و تحصیلی خود، آموزش قرآن را نیز دنبال کند. برای مثال، قرآنآموزانی داریم که در روستاهای دورافتاده زندگی میکنند و حتی در محل زندگی خود مربی قرآن ندارند، اما از طریق کلاسهای مجازی به آموزش دسترسی پیدا کردهاند.
وی با اشاره به فعالیت بینالمللی مجموعه اظهار کرد: قرآنآموزانی از کشورهای مختلف از جمله کانادا، فرانسه، عراق و عمان نیز داریم و مجموع مخاطبان مجموعه بیش از ۳۰ هزار نفر است.
رشیدی درباره ضرورت تولید محتوای تخصصی گفت: یکی از حوزههایی که احساس کردم در فضای مجازی کمتر به آن پرداخته شده، تولید محتوای تخصصی درباره مسابقات، آزمونهای قرآنی و موضوعات تخصصی مانند مشابهات قرآن است. تلاش کردهام بخشی از فعالیت خود را به تولید چنین محتواهایی اختصاص دهم تا افرادی که در مسیر حفظ قرآن قرار دارند، منابع آموزشی مناسبتری در اختیار داشته باشند.
زهرا کرباسی: شیوه ارائه و تأثیر آن بر ارتباط مخاطب با قرآن
زهرا کرباسی، داروساز و فعال قرآنی، با اشاره به سابقه فعالیتهای قرآنی خود اظهار کرد: از دوران کودکی با قرآن مأنوس شدم و در ۱۵ سالگی موفق به حفظ کل قرآن شدم. در کنار حفظ قرآن، با نهجالبلاغه نیز انس داشتم و تلاش کردم این آموزهها را در مسیر زندگی و فعالیتهای علمی و اجتماعی خود به کار بگیرم.
وی افزود: تجربه فعالیت در حوزه قرآن نشان داد که میتوان از ظرفیتهای نوین، بهویژه فضای مجازی، برای ارائه و ترویج معارف قرآنی استفاده کرد. یکی از تجربههایی که در این زمینه داشتم، ارائه محتوای قرآنی در قالب فایلهای متعدد و تفکیکشده بود تا مخاطبان بتوانند بهصورت آسان و مرحلهبهمرحله از این محتوا استفاده کنند.
کرباسی ادامه داد: امروز باید از ظرفیتهای مختلف، از جمله ابزارهای دیجیتال و رسانههای اجتماعی، برای دسترسی آسانتر مردم به قرآن استفاده کنیم؛ چراکه شیوه ارائه محتوا میتواند در میزان ارتباط مخاطب با معارف قرآن تأثیر مستقیمی داشته باشد.
فاطمه شیرازی: تأکید بر بهرهگیری از ظرفیت اساتید پیشکسوت در فضای مجازی
فاطمه شیرازی، حافظ کل قرآن، در ادامه این نشست با اشاره به ظرفیت قابل توجه اساتید پیشکسوت و صاحبتجربه قرآنی برای حضور مؤثر در فضای مجازی، اظهار کرد: بسیاری از استادان برجسته قرآن از نظر علمی و تجربی در سطح بسیار بالایی قرار دارند، اما به دلیل ناآشنایی با شیوههای تولید محتوا و اقتضائات رسانههای اجتماعی، نتوانستهاند از ظرفیت این فضا برای ارتباط با مخاطبان بهره بگیرند.
وی افزود: اگر برای هر یک از این اساتید یک گروه رسانهای و تبلیغاتی تشکیل شود و ایدهها و محتوای تخصصی آنان با قالبهای مناسب فضای مجازی ارائه شود، میتوان به اثرگذاری بسیار گستردهای دست یافت. ممکن است یک استاد قرآن از نظر علمی و تجربی سالها سابقه داشته باشد، اما اگر محتوای او به شکل مناسب تدوین و عرضه نشود، نمیتواند در فضای مجازی مخاطب قابل توجهی جذب کند.
باید محتوا را به زبان مخاطب و در قالبهایی جذاب ارائه کرد
شیرازی، با تأکید بر اینکه فعالیت در فضای مجازی صرفاً به داشتن دانش قرآنی محدود نمیشود، تصریح کرد: در این فضا باید محتوا را به زبان مخاطب و در قالبهایی جذاب و متناسب با الگوریتمهای رسانههای اجتماعی ارائه کرد. بسیاری از اساتید بزرگوار قرآنی هستند که از نظر علمی قابل مقایسه با فعالان فعلی فضای مجازی نیستند، اما، چون محتوای مناسبی برای معرفی و ارائه دانش آنها تولید نمیشود، از ظرفیتشان استفاده کافی صورت نمیگیرد.
این حافظ قرآن ادامه داد: میتوان با تشکیل گروههای تخصصی در حوزه ایدهپردازی، تولید، تدوین و انتشار محتوا، ظرفیت اساتید پیشکسوت را وارد فضای مجازی کرد. این کار الزاماً نیازمند ساختارهای پیچیده و هزینههای بسیار سنگین نیست و میتوان با یک برنامهریزی مشخص، از ظرفیت این استادان برای آموزش عمومی قرآن و انتقال تجربیات آنان به نسل جدید بهره گرفت.
وی با اشاره به تجربه فعالیتهای قرآنی در فضای مجازی گفت: مخاطب امروز بیش از هر چیز به محتوای درست، ساده، جذاب و مستمر نیاز دارد؛ بنابراین اگر محتوای استادان صاحبتجربه با زبان قابل فهم و قالبهای مناسب ارائه شود، میتواند مخاطبان بسیار بیشتری را با قرآن و معارف قرآنی آشنا کند.
شیرازی در پایان تأکید کرد: فضای مجازی فرصتی است که میتواند دانش و تجربه استادان قرآنی را از محدودیت زمان و مکان خارج کند و به دست مخاطبانی در سراسر کشور و حتی خارج از کشور برساند؛ بنابراین باید برای حضور هدفمند و حرفهای این اساتید در این عرصه برنامهریزی شود.
سعیده الوان: فعالیت تخصصی برای حافظان قرآن
سعیده الوان، یکی دیگر از فعالان قرآنی این عرصه که به صورت مجازی در نشست حاضر شده بود با اشاره به تجربه فعالیت خود گفت: فعالیت ما از ابتدا بر تولید محتوای تخصصی برای حافظان قرآن متمرکز بوده است. ابتدا یک وبلاگ قرآنی راهاندازی کردیم و پس از گسترش پیامرسانها، فعالیت خود را در تلگرام و سپس اینستاگرام و سایت ادامه دادیم.
وی افزود: مخاطبان ما عمدتاً افرادی هستند که مسیر حفظ قرآن را آغاز کردهاند و به محتوایی تخصصی برای ارتقای سطح خود نیاز دارند. به همین دلیل، برخلاف برخی مجموعهها که مخاطب عمومی را هدف قرار میدهند، تمرکز ما بر ارائه محتوای تخصصی و کاربردی برای حافظان قرآن بوده است.
این فعال قرآنی با اشاره به یکی از محصولات آموزشی مجموعه گفت: دورهای با عنوان «دفتر حفظ، دفتر زندگی» با هدف آموزش هدفگذاری، برنامهریزی و مدیریت زمان به حافظان قرآن تولید کردهایم که تاکنون حدود ۱۴ هزار نفر از آن استفاده کردهاند. هدف ما این بوده است که حافظان قرآن بتوانند در کنار حفظ قرآن، برای مدیریت زندگی و برنامههای روزمره خود نیز مهارت لازم را به دست آورند.
آموزش قرآن به زبان انگلیسی برای کودکان ایرانی خارج از کشور
نازی موتورچی، یکی دیگر از مدیران مجموعههای قرآنی نیز با اشاره به فعالیت گسترده مجموعه خود در فضای مجازی گفت: تمام کلاسهای مجموعه ما به صورت آنلاین برگزار میشود و مخاطبانی از شهرها و روستاهای مختلف ایران و همچنین کشورهای آمریکا، استرالیا، دانمارک، آلمان و دیگر کشورها داریم.
وی افزود: یکی از اتفاقات مهمی که اخیراً در مجموعه رقم خورد، برگزاری نخستین دوره آموزش حفظ جزء ۳۰ قرآن برای کودکان خارج از کشور به زبان انگلیسی بود. در تجربه کلاسهای گذشته متوجه شدیم برخی از کودکان خارج از کشور با فرهنگ، بازیها و شیوههای رایج آموزشی ما ارتباط لازم را برقرار نمیکنند؛ بنابراین تصمیم گرفتیم آموزش را متناسب با شرایط آنان به زبان انگلیسی ارائه کنیم.
این فعال قرآنی با اشاره به حضور مجموعه در پیامرسانهای داخلی بیان کرد: یکی از مشکلات جدی ما هزینه بالای تبلیغات در بسترهای داخلی است. اگر سازوکاری برای حمایت از کانالها و صفحات قرآنی در پیامرسانهای داخلی ایجاد شود، میتوانیم مخاطبان بیشتری جذب کنیم و خدمات آموزشی خود را به جامعه بزرگتری ارائه دهیم.
وی همچنین خواستار حمایت از قرآنآموزان کمبرخوردار شد و گفت: برخی خانوادهها به دلیل مشکلات مالی امکان پرداخت هزینه کلاسهای قرآن را ندارند. اگر حمایتهایی برای تأمین حقالزحمه استادان یا ارائه آموزش رایگان به بخشی از این قرآنآموزان در نظر گرفته شود، میتوان ظرفیت آموزش مجازی را برای توسعه حفظ قرآن در کشور به شکل جدیتری به کار گرفت.
این فعال قرآنی تأکید کرد: فضای مجازی این امکان را فراهم کرده است که آموزش قرآن بدون محدودیت جغرافیایی و با هزینه بسیار کمتر از آموزش حضوری توسعه پیدا کند؛ بنابراین با ایجاد زیرساخت و حمایت هدفمند از استادان و مجموعههای فعال، میتوان از این ظرفیت برای افزایش تعداد حافظان قرآن در کشور بهره گرفت.
براساس گزارش ایکنا در پایان فعالان فضای مجازی حاضر در این نشست از امکانات سازمان قرآنی دانشجویان کشور و خبرگزاری بینالمللی قرآن بازدید کردند.
انتهای پیام
