آشنایی با جاذبه‌های مذهبی سمنان

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از سمنان، استان سمنان به‌واسطه قرار گرفتن میان دو حرم نورانی امام رضا(ع) در مشهد و حرم حضرت معصومه(س) در قم به بین‌الحرمین و دارا بودن جاذبه‌های مذهبی مشهور است و علاوه بر این مردم این استان مردمانی معتقد به آموزه‌های اهل بیت(ع) هستند و همین ویژگی باعث شده مردم استان نگاه وِیژه‌ای به امامزادگان مدفون در این استان داشته باشند.

آنچه در ادامه می‌آید نگاهی اجمالی به این امامزادگان و اماکن متبرکه در استان است که تعطیلات نوروز امسال فرصت مناسبی است که در سفر به سمنان، دل را در خنکای مهر و محبت این امامزادگان تازه کرد.

امامزاده یحیی(ع) سمنان
در مرکز بافت قدیم شهر سمنان و در انتهای بازار جنوبی حضرت و در ضلع جنوب غربی تکیه معروف پهنه، بقعه‌ای با بارگاه رفیع و مجلل به نام حضرت امامزاده یحیی(ع) وجود دارد.
بنا به شهادت ابن شهر آشوب در مناقب و صاحب عمدة الطالب و کشف الغمه و کتب دیگر و تأیید مرحوم حضرت آیت‌الله علامه حائری مازندرانی که سالها در جوار بقعه سکونت داشته و تحقیقات فراوانی در خصوص این بقعه و سایر بقاع متبرکه سمنان انجام داده است، صاحب بقعه فرزند بلافصل حضرت موسی بن جعفر(ع) امام هفتم شیعیان است که در سال 198 هجری قمری هنگام مسافرت حضرت علی بن موسی الرضا(ع) از مدینه به مرو جزء همراهان حضرت بوده. حضرت رضا(ع) جهت ارشاد مردم این سامان برادر خود حضرت یحیی را مامور این مهم می کند؛ بعد از شهادت امام رضا(ع) به تحریک مأمون خلیفه عباسی حضرت یحیی(ع) نیز در سمنان به شهادت می‌رسد و در محل کنونی به خاک سپرده می‌شود.

در روایتی آمده است که حضرت یحیی(ع) فرزند بلافصل حضرت موسی بن جعفر(ع) در سنه 178 ه‍. ق در مدینه منوره دیده به جهان گشود و در پنج سالگی از نعمت وجود پدر محروم شد. ایشان که به شوق دیدار برادر بزرگوارش حضرت رضا(ع) از مدینه به سوی خراسان رهسپار بود در بین راه به این دیار رسیدند.
امامزاده یحیی(ع) که تحت تعقیب مأمورین مأمون عباسی لعنة الله علیهم بودند، به منظور محفوظ ماندن از گزند آنان وارد گرمابه(گرمابه حضرت واقع در تکیه پهنه) شدند؛ درون گرمابه مرد نابینایی را مشغول استحمام دیدند که در جستجوی ظرف آبی بود، حضرت به آن مرد کمک کردند و ظرف آب را به او دادند. مرد نابینا پس از تشکر، از تنگدستی و نابینایی خود شکایت کرد.

حضرت بر چشمان آن مرد دستی کشید و در حق او دعا فرمودند. از برکت دعای حضرت، مرد نابینا بینایی خود را بدست آورد و با خوشحالی از گرمابه بیرون دوید. مأمورین مأمون که به شکل کشاورزان لباس پوشیده بودند، از او سبب خوشحالی‌اش را پرسیدند. او که ایشان را نمی‌شناخت پس از شرح ماجرا به آنان گفت: سید بزرگواری داخل گرمابه است. مأموران با شنیدن این سخن به داخل حمام یورش بردند و با بیل‌هایشان، حضرت را در سن 25 سالگی مظلومانه به شهادت رسانیدند. این واقعه جانگداز در ماه صفر المظفر سال دویست و سه هجری قمری اتفاق افتاده است. 
 یکی از ممتازترین ویژگی این بقعه نسبت به سایر بقاع متبرکه این است که صاحب بقعه، برادر امام رضا(ع) است. در ضلع شمالی حرم حضرت امامزاده یحیی(ع) مراقد مطهر بیش از 270 نفر از شهدای گرانقدر انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی سمنان وجود دارد که زینت و اعتبار خاصی به آستانه بخشیده و امت شهیدپرور و متدین به دلیل علاقه و اعتقاد قلبی خود و به منظور بهره گرفتن از فیوضات معنوی و فضای روحانی این مکان مقدس فواصل طولانی را پیموده و با اشتیاق فراوان برای عبادت و برآورده شدن حاجات خود به این مکان مقدس روی می‌آورند.
همچنین در ایوان بقعه تعدادی از علمای معروف و برجسته سمنان چون آیت‌الله شیخ محمّد علی عالمی، حجت‌الاسلام والمسلمین حاج شیخ ملا غلامحسین هراتی، آیت‌الله شیخ محمّدرضا فیض سرخه‌ای، آیت‌الله حاج شیخ مهدی شریفی، حجت‌الاسلام والمسلمین حاج سید علی‌اکبر سیادتی، حجت‌الاسلام حاج شیخ علی اکبر ادب و حاجی شیخ هادی شریفی مدفونند.
مشخصات بقعه و بارگاه
بقعه دارای گنبد عظیم و ایوان کاشیکاری شده و حرم و صحن است که ارتفاع ایوان آن حدود 5/12 متر و به شکل زیبایی در سال 1338 کاشیکاری شده است. گنبد که قریب ششصد سال پیش ساخته شده در سنه 1348 مرمت و کاشیکاری شده  و قدمت آن مربوط به قرن هشتم و دوران مغول است.
قسمت تحتانی ایوان دارای کاشیکاری جدیدتری است شامل چهار طاقنمای کاشیکاری و یک درب ورودی حرم است که دو طاقنما، در سمت غرب و در طرفین درب حرم و دو طاقنمای دیگر یکی در ضلع شمالی و دیگری در ضلع جنوبی ایوان برپا شده است و دو راهروی شمالی و جنوبی ایوان را به صحن مرتبط می‌سازد.
دو طاقنمای طرفین درب حرم طاقنمای سمت راست، زیارتنامۀ حضرت یحیی بن موسی(ع) و طاقنمای سمت چپ دعای اذن دخول با کاشی‌های لاجوردی رنگ مزین شده است.
همچنین بر طاقنماهای جنوبی، آیۀ شریفۀ الکرسی به خطی زیبا نوشته شده است و بالای راهرو ورودی قسمت جنوبی، سورۀ مبارکۀ توحید به چشم می‌خورد.
گنبد عظیم بقعه، که بر بالای حرم و بر روی چهار فیل پوش استوار است، پیازی شکل است و نمای خارجی آن را کاشی‌های فیروزه‌ای پوشانده است.
امامزاده علی بن جعفر(ع) سمنان
امامزاده علی بن جعفر(ع) فرزند امام جعفر صادق(ع) و برادر بزرگوار حضرت امام موسی کاظم(ع) است . تا چند سال قبل از انقلاب شکوهمند اسلامی ایران، که شجره نامه این امامزاده به خوبی روشن نبود، مردم سمنان این بقعه را امامزاده « آل کی» می‌نامیدند.

امامزاده علی بن جعفر در تحقیقات مرحوم  آیت‌الله علامه حائری مازندرانی

مرحوم آیت‌الله علامه حائری مازندرانی درباره نسبت این بزرگوار، تحقیقاتی داشته و نتیجة تحقیق خود را با قصیده‌ای به عربی سروده و در لوحی ثبت کرده که مفاد آن چنین است:
«علی بن جعفر( به اتفاق علمای رجال) از فقهای جلیل القدر و ثقات عظیم الشأن است، چنانچه شیخ جلیل محدث نوری در مستدرکات فرموده بین سیادت و فضل و جلالت و کثرت روابط و اشتهار چهار امام را درک کرده، یعنی برادرش موسی بن جعفر(ع) ، حضرت علی بن موسی الرضا(ع) و حضرت جواد(ع) و حضرت هادی(ع)، و کتاب او اصول معتبر و مشهور است که از برادرش امام موسی کاظم(ع) روایت می‌کند». مجلسی اول و ثانی فرمودند: « فضل و جلالت وی بزرگتر از آن است که محتاج به بیان باشد. ظاهراً آن حضرت در زمان حضرت امام علی النقی(ع) به ایران مسافرت نموده ، پس از ورود به قم و مدتی در آنجا جهت زیارت مرقد حضرت علی بن موسی الرضا(ع) به طوس عزیمت می‌نماید، در سمنان نیز مدتی توقف نموده از سادات ابوالفضلی و سجادی، بخصوص از امامزاده اشرف و زین‌العابدین علی صالح، دیدن می‌کند و به روایتی در مراجعت از طوس در سمنان فوت کرده و در این محل مدفون گردیده؛ همچنین مادر این بزرگوار امّ ولد است.
مشخصات بقعه و بارگاه
این بقعة متبرکه در خیابان شهید رجایی سمنان واقع شده؛ مساحت فعلی مجموعة عرصه و اعیانی امامزاده حدود 3500 مترمربع است ، مساحت بقعه 40 و مساحت کل بنا 550 مترمربع است .
ساختمان این بقعة متبرکه شامل گنبد، ایوان و حرم و دو سالن بزرگ در طرفین بقعه است که اخیراً نسبت به بازسازی و کاشیکاری گنبد و دو سالن طرفین بقعه و تعمیرات مهتابی و راهروها اقدام شده است . بنای اصلی بقعه ، که رو به مشرق است ، بر روی صفه ای بزرگ قرار دارد .
در قسمت جلوی ایوان و پیش فضای آن، مهتابی بزرگی به طول 22 متر و عرض 15 متر احداث شده که به وسیلۀ 12 پله حیاط امامزاده مرتبط می‌شود. این مهتابی قریب 2.75 متر از صحن بلندتر است.
ایوان اصلی غربی که 9.5 ارتفاع دارد با کاشی زینت یافته و دهنه ایوان 5.5 متر است .
قبر حضرت در سال‌های اخیر با سنگ مرمر بازسازی شده است و ضریح فلزی زیبایی توسط هنرمندان اصفهانی ساخته و در سال 1373 شمسی  نصب گردیده؛ ایوان شرقی، که درب ورودی امامزاده در آن قرار دارد ،5.5 متر بلندی و دارای تزیینات کاشیکاری است که در سال 1330 هجری شمسی مرمت شده است. بنای بقعه به شماره 2339 در تاریخ 8/3/78 در فهرست آثار تاریخی به ثبت رسیده است.
صحن امامزاده تقریباً مربع شکل به ضلع 55 متر است که به وسیلۀ یک راهرو به حیاط کوچک کنار بقعه راه می یابد و از آنجا به سمت جنوب درب دیگری اخیراً نصب شده که به خیابان شهید شیخ فضل‌الله نوری باز می‌شود . صحن‌ها ، صفه، سالن، راهرو و مهتابی محل دفن اموات بوده و به صورت گورستان عمومی است. در سالن دست راست حرم، صورت قبر بزرگ و سنگی قرار دارد که مردم سمنان آن را متعلق به «اباصلت» شاگرد علی بن جعفر(ع) می‌دانند.
هر هفته هزاران نفر به این مکان مقدس آمده و به زیارت حضرتش می‌شتابند. این بقعۀ مبارکه توسط هیئت امناء که از طرف سازمان اوقاف و امور خیریه منصوب شده‌اند، اداره می‌شود.

امامزاده علی اشرف سمنان
امامزادگان جدای از جایگاه معنوی آنها، نماد اعتقادات عمیق مردم ایران به اهل بیت رسول اعظم(ص) هستند و از این رو در دوره‌های مختلف توجه ویژه‌ای به آنها می شده است.
گذشته از اینکه این امزادگان، کانون‌های معنوی بوده اند، معماری و هنر بکار رفته در این بقاع و امزادگان، تجلی هنر و معماری در آن دیار نیز بوده و درست از این منظر است که از هر منظری که به این بقاع متبرکه نگاه کنیم، از اهمیتی مضاعفی برخوردارند.

امامزاده علی اشرف

حضرت امامزاده علی اشرف از نوادگان حضرت امام زین العابدین(ع) است.نام شریفش علی اشرف، فرزند عمر اشرف بن امام زین العابدین (ع) ، از علماء علم حدیث بوده است . وی جد اعلی مادری سید مرتضی و سید رضی(گردآورنده نهج ابلاغه) است و ناصر کبیر ، پادشاه دیلم و طبرستان  فرزند اوست . بقعه متبرکه حضرتش در محلات خیابان امام حسین(ع) زاوقان و در غرب شهر سمنان واقع شده است .

عمر اشرف پدر علی اشرف از روحانیون و عباد و زهاد عالیقدر بود. مادر امامزاده اشرف ، ام سلمه دختر حضرت امام حسن (ع) است  و از این رو امامزاده علی اشرف از طرف مادر حسنی و از طرف پدر حسینی است.
شیخ مفید درباره علی اشرف می گوید : " او فاضل جلیل،پارسا،باسخاوت و متولی صدقات حضرت رسول(ص) و حضرت علی(ع) بوده است. "

صاحب کتاب بحر الانساب در ذکر اولاد حضرت امام زین العابدین (ع) می نویسد : "... اما رضی و اشرف در شهر سمنان افتادند و در محلۀ زاوقان وطن ساختند و ذریات ایشان بسیار شد به القاب حسینی ".

بقعه امامزاده علی اشرف:
بنای بقعه شامل حرم، رواق،ایوان و صحن و گنبد است.
حرم مطهر به صورت محوطه چهارگوشی است به ضلع 4.5 × 4.5 متر که در سال 64 پس از ساخت و نصب ضریح فلزی مشبک نفیس اقدام و ضمن ساخت درب چوبی بزرگ و بازسازی قبر با سنگ مرمر در قسمت جلوی درب ورودی به داخل حرم توسعه یافته نصب شده است .

در طرفین حرم دو رواق وجود دارد که رواق سمت چپ حرم را اتاقی به طول 7 متر و عرض 4 متر و رواق سمت راست مستطیل شکل که درب جدیدی نیز در ضلع شمالی آن نصب و آن را به گورستان جدید ارتباط داده است  دارای طول 6 متر و عرض 3.5متر است . این رواقها به دو گوشواره طرفین ایوان باز می شود .
در چهار گوشۀ حرم چهار تربنه و در چهار ضلع حرم چهار طاقنما دیده می شود که گنبد بر روی آن ساخته شده و بر وسط طاقنماهای بالای حرم پنجره هایی برای نورگیری تعبیه شده است.
گنبد دارای گریو کوتاه و استوانه ای شکل است که گنبد مخروطی کوتاهی بر روی آن استوار است . نمای خارجی گنبد را کاشی های فیروزه ای زیبایی می پوشاند.
صحن امامزاده مستطیل شکل و محل دفن اموات و شهدای گرانقدر محلات سمنان است ، به همین دلیل هر هفته تعداد زیادی از زائرین و خانواده های معظم شهداء خصوصاً در ایام تعطیل به زیارت امامزاده علی اشرف می شتابند.
امور بقعه توسط هیئت امناء منتخب زیر نظر مدیریت اوقاف و امور خیریه استان سمنان اداره می شود. همه امامزاده های شهرستان سمنان دارای 5 هیئت امنا هستند که این افراد مراکز فرهنگی و قرآنی امامزاده ها را نیز اداره می کنند.
حضور گلزار شهدا باعث شده هر روزه تعداد زیادی زائر به دیدار این امامزاده بشتابند خاطر نشان کرد: نزدیکی مکانی این امامزاده به دو امامزاده زین الدین و امامزاده سید مهدی از دیگر دلایل استقبال مردم از زیارت این امامزده شریف است.
 در تمامی امامزاده های استان به فراخور ایام و مناسبتهای مختلف برنامه های متفاوت برپا می شود و امسال نیز در طرحی با عنوان آرامش بهاری مراسم تحویل سال در این امامزاده نیز بر پاست و مردم با حضور در این مکان مقدس سال جدید خود را آغاز می کنند.
 در سال های اخیر نسبت به تملک باغات مقابل امامزاده و بازگشایی و احداث بلوار از خیابان اصلی به محل بقعه با همکاری شهرداری و بنیاد شهید اقدام گردیده و سر درب جدیدی جلوی درب ورودی به صحن آستانه نیز به طرز زیبائی در دست ساخت است.
گفتنی است این امامزاده شریف با شماره 2420 در تاریخ یکم شهریور سال 77 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است .
"قدمگاه"حضرت ابوالفضل(ع) در سمنان
حدود یکصد سال پیش ،در یکی از روزهای دهه اول محرم ذاکری در تکیه ای در سمنان مشغول به ذکر مصیبت است و مردم هم حال و حالی گرفته اند . ناگهان فریاد و شیون بخشی از عزاداران بلند می شود. یکی از جمع از هوش رفته و به حالت اغماء افتاده .کم کم به کمک مردم به هوش می آید و موضوع و علت را از وی سؤال می کنند .

آن شخص با گریه اظهار می کند:" حضرت ابوالفضل علیه السلام را به عینه مشاهده کردم و محل توقف آن حضرت را همین مکانی نشان می دهد که در حال حاضر به نام قدمگاه عباس بن علی علیه السلام نامگذاری شده است .
قدمگاه عباس بن علی(ع) یکی از اماکن متبرکه سمنان است که بسیار مورد توجه و علاقه مردم شهر است و تعداد زیادی از مردم خصوصاً در شبهای جمعه به این مکان متبرکه می آیند . 
فضای داخل قدمگاه بصورت اتاق کوچک 2×2 است. در داخل اتاق 2 سنگ وجود دارد که می گویند که وسط آنها جای پایی مشاهده می شود . این امکنه متبرکه ما بین خیابان طالقانی و راسته بازار سمنان ، داخل کوچه عباسیه واقع شده است .

حدود 80 سال قبل تکیه قدمگاه توسط یکی از افراد خیر و معتمد محل به نام مرحوم حاجی محمد حسن دانایی بازسازی شده است .
در سالهای 1371 و 1372 قمری (حدود 32 سال قبل) به دلیل ازدیاد جمعیت،معتمدین محل تصمیم می گیرند به منظور رفاه حال عزاداران حسینی نسبت به توسعه تکیه اقدام کنند لذا خانه ای را در جنب قدمگاه از فرد خیری خریداری و با کمک مردم به طرز آبرومندی احداث کرده و عملیات ساختمانی آن تا سال 1375 قمری به پایان رسیده می رسد.
با توجه به اینکه تکیه فاقد موقوفات و درآمد بود،لذا نسبت به نصب صندوق نذور در جوار قدمگاه اقدام شد تا درآمد حاصله توسط هیئت امناء صرف روضه خوانی و هزینه های ضروری گردد .
در سال 1366 شمسی از بین معتمدین محل طی احکام جداگانه ای پنج نفر از سوی مدیریت اوقاف و امور خیریه برای اولین بار به عنوان هیئت امناء قدمگاه منصوب شدند و تعدادی هم اکنون نیز به عنوان هیئت امناء زیر نظر این اداره کل بکار اشتغال داشته و خدماتتی جهت توسعه و رفاه حال مراجعین و عزاداران در محل انجام داده اند.
گفتنی است: مساحت قدمگاه بانضمام سالن ساخته شده جنب قدمگاه 450 متر مربع است .
پنج بقعه منسوب به پیامبران در استان سمنان

مدفن شماری از ۱۲۴ هزار پیامبری که ما مسلمانان به برگزیده شدن آنها معتقدیم در ایران واقع شده است.مدفن 33 پیامبر در 15 استان کشورمان واقع شده و استان سمنان یکی از استان هایی است 5 بقعه منسوب به پیامبران در آن قرار دارد.

بقعه پیغمبران سمنان که منسوب به سام و لام نبی است از معروفترین این بقاع هستند. همچنین بقعه ارمیای نبی در روستای ارمیان شهرستان میامی واقع شده و همانطور که از نام روستا پیدا است ، زیارتگاهی در روستای ارمیان قرار دارد به نام  ارمیای نبی ، این زیارتگاه در بین انبوهی از درختان چنار قرار گرفته و از پای این چنارها جوی آبی روان است .مردم منطقه و مسافران و گردشگران زیادی سالانه از این بقعه متبرکه دیدن می کنند.
ارمیای نبی از پیامبران بنی اسراییل است که واقعه مرگ وی و زنده شدنش بعد از صد سال در منابع ذکر شده است.
علاوه بر این مقبره جرجیس نبی، در  بیارجمند شاهرود، دانیال در روستای سوداغلن شهرستان میامی،و بقعه ای به نام دانیال پیغمبر در کالپوش میامی نیز از جمله بقاع منسوب یبه پیامبران در استان سمنان هستند.

سام و لام نبی در سمنان
از اصل و نسب و شجره مدفونین این مقبره اطلاع دقیقی وجود ندارد ولی با توجه به کتیبه موجود در ایوان شرقی که در حال حاضر قسمتی از آن به علت بی توجهی از بین رفته و همچنین اعتقادات مردم سمنان ، صاحب مدفون در بقعه دو نفر به اسامی ‹ سام › و ‹ لام › از فرزندان حضرت نوح پیغمبرند که مشهور به ‹ سام النبی › و ‹ لام النبی › هستند.

مفاد مطالب نوشته شده بر روی کتیبه چنین است :  در بیان نسب شریف پیغمبران سیم و لام علیه السلام بدان که دو بزرگوار دو پیغمبرند از نسل نوح ، یکی سام و یکی لام پسران عراق بن عالم بن سام بن نوح اند ، بنای سمنان از ایشان شده . از راه البرز به سمنان آمده و قلعه جنبدان و اسفنجان و ناسار و کوشمغان و زاوغان (اسامی محلات قدیمی شهر سمنان) را بنا نهادند و بعضی از مردم سمنان از نسل سام و لامند و وجه تسمیه سمنان آن است که باعث آن سمنک پیغمبر شده و این کوه را سیمنک می نامند.
این بقعه در 18 کیلومتری شمال شرقی سمنان و بر فراز کوه مرتفعی واقع شده  است.
زائرینی که قصد رفتن به محل این بقعه را با وسیله نقلیه دارند پس از پیمودن 27 کیلومتر با اتومبیل و گذشتن از چند کلاته و مسیر رودخانه و جاده خاکی پرپیج و خم به پای کوه مرتفعی می رسند که در گذشته زائرین بایستی تا فراز کوه که محل مقبره است را با اسب و الاغ و یا پیاده طی می کردند.
اما در سالهای اخیر با همت هیئت امناء و پیگیری اداره کل اقاف و امور خیریه  و مساعدت استانداری نسبت احداث جاده جدید از پای جاده تا محل بقعه و تامین برق بقعه اقداماتی به عمل آمده است.
مشخصات بقعه:
این بقعه متبرکه دارای گنبد مخروطی شکل به شعاع 20 متر و با گریو کوتاهی است که ارتفاع آن از سطح بام مقبره حدود 5/4 متر است. فاقد کاشی بوده و از داخل دارای آینه کاری بسیار زیبایی است.
حرم به صورت مربع شکل به ضلع 5.5 متر است که در وسط ضریح، فلزی سبز رنگ مشبک به طول 3 متر و عرض 2 و به ارتفاع 2.70 متر بر روی قبر ساخته و نصب شده است و زیر آن سنگ مرمر قرار دارد و روی آن نسب پیغمبران حک شده است.
در سمت جنوبی و شرقی بقعه ،بیرون مقصوره دو ایوان و دو پیش فضا وجود دارد و دو طرف دیگر آن پرتگاه و دره است .
در سال 89 نسبت به ساخت حسینیه و مسجد و زائرسرا در این بقعه متبرکه اقدام شده است.
همچنین در اطراف صحن شرقی 9 حجره برای سکونت زائران وجود دارد که تعداد 3 حجره آن در ضلع شمالی و 3 حجره و یک انباری در ضلع شرقی و دو حجره در ضلع جنوبی بوده که برای استفاده زائرین مرمت شده است .
در سال های 80 ـ 84 هیئت امناء به علت استقبال زائرین و کمبود فضای اسکان و آب مورد نیاز مراجعین منبع آب جدیدی با گنجایش 200 هزار لیتر ذخیره آب در کنار این فقع ساخته است.همچنین تعدادی سکوی سیمانی جهت اسکان موقت زائرین و استفاده از چادر در آن محل ها پیش بینی شده است .
علاوه بر این در سال 85 تعداد شش باب زائر سرای جدید جنب بقعه متبرکه به ابعاد 4×3 و در ضلع شمالی بقعه حسینیه ای به مساحت 50 متر مربع احداث شده است .
همچنین در سال 1372 با پیگیری های هیئت امناء و مساعدت فرمانداری و کمک های علاقمندان به آستانه ، چهار اطاق اسکان موقت زائرین در منتهی الیه جاده (پایین کوه) احداث و توسط اداره بهداشت محیط ،نیز امکانات بهداشتی نیز در این زایرسراها فراهم شده است.