بررسی چرایی حرمت گوشت خوک/ «فَانظُرْ إِلَى طَعَامِکَ»

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از قم، در احکام شرعی که از طرف خداوند فرستاده شده و به‌وسیله پیامبر(ص) یا معصومان(ع) بیان شده، مصلحت‌هایی برای انسان‌ها جهت سعادت و کمال قرار دارد، یا مفاسد واقعی که به خاطر آن‌ها خداوند نهی کرده است، اگر چه از مصالح و مفاسد واقعی آگاهی کامل نداریم، اما می‌دانیم این امور به حقیقت سعادت انسان بر می‌گردد و لزوماً در مورد سلامت جسمانی نیست، هرچند می‌تواند در این خصوص هم باشد که مواردی از آن کشف شده و یا به مرور زمان و در اثر پیشرفت دانش بشری کشف خواهد شد.

حرمت برخی خوراکی‏‌ها و نوشیدنی‏‌ها از جنبه‏‌های مختلف مانند جسمی و بهداشت فردی قابل بررسی است. در این باره اگر چه برخی از میکروب‏‌ها را با پیشرفت علمی و با ابزارهای مختلف بتوان از بین برد، اما اطمینان خاطر نسبت به نابودی تمامی موارد ضرررسان مشکل است. چنان که ثابت شده برخی میکروب‏‌ها مثل میکروبی که در گوشت خوک وجود دارد (انگل تریشین)، پس از حرارت‏‌رسانی، سپر حرارتی برای خود ایجاد می‏‌کنند، به طوری که تا 400 درجه سانتی‌گراد نیز می‏‌توانند مقاومت کنند.

پرورش خوک در محیط‌های سالم نمی‌تواند مانع وجود انگل شود

بر فرض صحت این ادعا نوع پرورش این حیوان در محیط‌های سالم نمی‌تواند مانع وجود انگل یا از بین رفتن آن شود. البته همه این امور تنها در حد احتمال است. چه بسا اصلاً از نگاه شرع، ضررهای جسمی یا اموری نظیر احتمال ذکر شده، مورد نظر در حکم حرمت استفاده از گوشت این حیوان نباشد.

از دیگر جنبه‌های حرمت برخی امور در اسلام تأثیرات روانی و معنوی است؛ بر فرض که تمامی آلودگی‏‌های ظاهری آن از بین برود، خوردن گوشت خوک، چه بسا تأثیرات منفی روحی و معنوی داشته باشد. زیرا آن طور که گفته شده است، خوک از فضولات و پس‏ مانده‏‌ها تغذیه می‏‌کند. میان حیوانات به‌عنوان حیوان بی‏‌غیرت از آن یاد می‏‌شود که هیچ حمایتی از ماده خود نشان نمی‏‌دهد. در صورتی که از شتر به‌عنوان حیوان با غیرت یاد می‏‌شود، به طوری که نمی‏‌توان شتر دیگری را در مقابل او کشت.

تأثیر غذاها بر روح و روان، مسئله‌ای ثابت شده است

گوسفند حیوان رام و آرامی است. چه بسا با تغذیه از این گونه حیوانات، آثار روانی و روحی آن‌ها نیز به انسان منتقل شود. اگر چه به میزان محدود و ناشناخته باشد. امروزه در علوم تأثیر غذاها بر روح و روان مورد توجه قرار گرفته و مسئله‌ای ثابت شده است. در روایات هم نظیر همین مسائل روحی و غیر مادی به‌عنوان دلیل اجتناب از خوردن گوشت خوک یاد شده است ( شیخ صدوق، الأمالی، ص 666).

در نتیجه به‌طور مشخص نمی‌توان گفت این گونه احکام و حرمت‌ها جهت مشکلات بهداشتی و ایجاد بیماری‌های جسمی در انسان یا تنها به خاطر برخی آثار روحی است تا نوع پرورش و نگهداری یا فرآوری و تهیه و توزیع گوشت این حیوان، در حکم شرعی آن تأثیرگذار باشد؛ البته در مجموع به نظر می‌رسد احتمال قوی حکم حرمت گوشت خوک به سبب مسائل روحی و معنوی است که در افراد به سبب خوردن آن به‌وجود می‌آید. اما برای ما آن چه لازم است، تبعیت و تسلیم در برابر دستورات شرعی است، همان گونه که در مورد همه امور شرعی، اصل و مبنا برای ما تسلیم و تعبد است.

در قرآن کریم نیز بر لزوم توجه به آنچه می‌خوریم تأکید زیادی است از جمله آیه شریفه می‌فرماید: «فَانظُرْ إِلَى طَعَامِکَ؛ به خوراک و نوشیدنى خود بنگر»، (بقره/259) اگرچه در تفسیر این آیه روایتی از یکی از ائمه(ع) است که مراد، تغذیه علمی است ولی اگر بنا بر ظاهر آیه به ترجمه و تفسیر بنشینیم می‌تواند شامل غداهایی که می‌خوریم هم بشود.