تأسی به قرآن، وجه تمایز عرفان عطار نیشابوری از دیگر شعراست

امین رحیمی، مدرس ادبیات دانشگاه اراک در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، با اشاره به روز بزرگداشت عطار نیشابوری، شاعر بزرگ کشورمان، اظهار کرد: عطار در زمره اولین افرادی است که عرفان را وارد شعر فارسی کرده‌ است، به همین دلیل اشعار ایشان حاوی مضامین عرفانی بسیار نابی است.

عطار نیشابوری؛ پیشتاز عرفان اسلامی

وی مطرح کرد: با توجه به اینکه آثار او اولین اثر عرفانی فارسی است؛ لذا به عظمت و اهمیت شاعران بعد از خود مثل عراقی و حافظ نیست اما به هر صورت از پیشتازان عرفان اسلامی محسوب می‌شود.

رحیمی با اشاره به اثر هفت وادی عشق عطار افزود: پیش از عطار اثری با مضامین عرفانی وجود نداشت و عطار با نوپردازی خاص خود، در هفت وادی مراحل سیر و سلوک عارف را مطرح کرده است.

وی اظهار کرد: در حدیثی آمده است که «َمن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّهُ»؛ این موضوع اصل و اساس عرفان عطار و معتقد است انسان باید از خودشناسی به خداشناسی برسد که این دیدگاه بیشتر در افکار مولانا تجلی می‌یابد؛ لذا عطار انسانی شاخص در مباحث عرفانی است.

مدرس دانشگاه اراک، نظریات عطار را بسیار به قرآن نزدیک دانست و گفت: تأثیرات قرآن و عشق به حضرت محمد(ص) در آثار او به ویژه در منطق‌الطیر به وضوح مشاهده می‌شود تا حدی که می‌توان مقالات خوبی از منطق‌الطر عطار تهیه کرد.

وجود مضامین عرفانی در تمامی آثار عطار

وی بیان کرد: در تمام آثار عطار نیشابوری از جمله منطق‌الطیر، دیوان شعر، مختارنامه، الهی نامه، اسرارنامه و مصیبت‌نامه نوع داستان پردازی او برای بیان مضامین عرفانی بسیار شیرین است.

رحیمی با تأکید براینکه امروزه بحث رمزگرایی و سمبلیک آثار عطار مورد توجه قرار گرفته است، اضافه کرد: حرفه عطار طبابت بود و به تبع آن فردی عقل‌گرا و تجربه‌گرا بود تا اینکه با درویشی در محل طبابت خود ملاقات می‌کند و این برخورد مبدأ تحولات روحی است و او را به درون‌گرایی سوق می‌دهد.

وی اضافه کرد: باید توجه داشت که عرفا به عقل بها می‌دهند و برای آن مراتب خاصی قائلند؛ لیکن برای سلوک الی‌الله عقل به تنهایی قادر به حرکت نیست و مرکب دل در این زمینه بسیار کمک‌کننده است.

این مدرس دانشگاه با بیان اینکه فنا به معنای رها کردن تمامی تعلقات و ما سوی‌الله و توجه به خداست، افزود: عطار برای مقام فنا ارزش بسیاری قائل است؛ چرا که این مقام، نهایت سیر روحی یک عارف برای وصول به حقیقت است.

وی با ذکر مراحل سلوک در هفت وادی عشق، یادآور شد: با توجه به ریزبینی خاص عطار، اینگونه برداشت می‌شود که او علاوه بر ذکر نظریات و اصول عرفان، خود نیز در بحث عرفان عملی وارد شده است.

مدرس دانشگاه اراک با اشاره به پیش‌بینی آینده مولانای خردسال توسط عطار، افزود: می‌توان گفت عطار مکاشفاتی داشته و از قداست باطنی برخوردار بوده و چشم‌ او به اسرار باز بوده است.

عرفان عطار نیشابوری پویاتر از سایر عرفاست

وی عرفان عطار را بسیار پویاتر از سایر عرفا از جمله مولانا دانست و مطرح کرد: عرفان عطار عرفانی مردمی بود؛ چرا که او همواره در میان مردم زندگی کرد و در زمان حمله مغول نیز تا پای جان ایستادگی کرد و وطن خود را ترک نکرد و این نشان‌دهنده عرفان پویای عطار نسبت به سایر عرفای گوشه‌گیر زمان او بود.

این مدرس دانشگاه در پایان خواستار تفکر بیشتر اهل علم در آثار عطار شد و گفت: عطار نیشابوری انسان آگاه و دانایی است و این امر وجه تمایز او به دلیل تأسی بسیار وی به قرآن و احادیث پیامبر(ص) است.