حضرت علی(ع) نقطه پایان حرکت انسانها در مسیر کمال است
گروه اندیشه: حضرت علی(ع) شخصیت و انسان کامل و نقطه آرمانی انسانهاست یعنی نقطه پایان حرکت انسانها در مسیر کمال، امیرالمؤمنین علی(ع) است.
محمدجواد سلمانپور، رئیس دانشکده مطالعات تطبیقی علوم قرآن کریم شیراز در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، امام علی(ع) را انسان کامل دانست و گفت: این بدان معناست که در تمام جهاتی که یک انسان میتواند به کمال برسد، علی بن ابیطالب(ع) در تمام آن جهات به کمال رسیده است. حضرت علی(ع) شخصیت و انسان کامل و نقطه آرمانی انسانهاست یعنی نقطه پایان حرکت انسانها در مسیر کمال علی بن ابیطالب(ع) است.
الگوبرداری یک نیاز فطری است
سلمانپور ابراز کرد: انسانها از خاک تا آسمان و در کمالیابی با یکدیگر متفاوت هستند البته این تفاوت به معنای این نیست که خداوند بشریت را رها کرده است؛ تمام انسانها بدون استثنا در طی مراتب کمال نیاز به یک الگو و تربیت طبق آن الگو دارند و و این یک نیاز وجودی و فطری است و در واقع خاص خود انسان است که برای او یک الگو قرار داده شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز اظهار کرد: اینکه تمام انسانها به یک الگو نیاز دارند، یک نیاز فطری است به همین خاطر احدی بین انسانها پیدا نمیشود که نیاز به الگو برای رسیدن به اهداف خود در زندگی نداشته باشد؛ لذا وقتی میگوییم حضرت علی(ع) انسان کامل است در واقع پاسخی به همین نیاز فطری و جبلی تمام انسانهاست.
وی گفت: حضرت علی(ع) نقطه آرمانی است البته نه به این معنا که از دسترس خارج است و امکان تبدیل شدن یا نزدیک شدن به شخصیت او نیست؛ اسلام ابتدا نقطه آرمانها را نشان میدهد و میگوید این نقطه آرمانها میزان و ملاک شما باشد، اما الزام نمیکند که انسانها به آن نقطه آرمانی برسند بلکه از انسانها درخواست دارد به نقطه آرمانی برسند.
نزدیک شدن به حضرت علی(ع) ملاک عمل است
سلمانپور افزود: خداوند و شریعت اسلام عنوان نمیکند که همه انسانها علیبن ابیطالب(ع) شوند؛ چیزی که مهم است این است که به حضرت علی(ع) نزدیک شد و تا میتوان از او الگوبرداری کرد به همین خاطر علیبن ابیطالب(ع) یک انسان کامل از تمام جهات است.
رئیس دانشکده مطالعات تطبیقی علوم قرآن شیراز ادامه داد: البته خود حضرت علی(ع) میگوید که درست است که نمیتوانید مانند من شوید اما با شبیه شدن من به من کمک کنید؛ این جمله نشان میدهد که آفرینش حضرت علی(ع) برای آن حضرت یک رسالت تعریف شده است و آن عبارت است از اینکه روبروی انسانها بایستد و با سخن و عمل، خود را نشان دهد و معرفی کند، به همین دلیل در برخی مواقع ایشان از شخصیت خود مستقیماً تعریف میکند و در برخی مواقع غیرمسیقم؛ بهعنوان مثال آنچه در خطبه متقین نهجالبلاغه میخوانیم که در آن اوصاف و ویژگیهای انسانهای باتقوا بیان شده است و در واقع تمام اینها اوصاف خود حضرت علی(ع) است یعنی حضرت ویژگیها و صفات خود را تک تک برمیشمارد اما بهصورت غیرمستقیم.
وی اضافه کرد: در این خطبه میخوانیم اگر انسانی هر کدام از این ویژگیها را پیدا کند یک قدم به حضرت علی(ع) نزدیک شده است؛ مثلاً انسانهای باتقوا سخن گفتن آنها بدون استثنا ثواب است و به هدف و نتیجه میرسد یعنی در طول عمر خود حتی یک کلام اضافه و بیهوده که سود ندارد و به هدف نرسد، ندارند و متقین وقتی میخواهند سخن گویند ابتدا هدفگذاری میکنند و بعد که سخن میگویند به هدف میرسدند و لازمه اینکه یک انسان چنین باشد این است که اهل فکر و شناخت باشد و اهداف را بهخوبی بشناسند و این در واقع خود حضرت علی(ع) است.
مشی حضرت علی(ع) بر مبنای تواضع و فروتنی است
سلمانپور اظهار کرد: مشی، روش و تعامل با دیگران حضرت علی(ع) بر مبنای تواضع و فروتنی است یعنی آنکه منطق حضرت علی(ع) ثواب است و وقتی میخواهد صحبت کند هدفگذاری میکند و به هدف میرسد بدان معنا که حضرت علی(ع) هرگز در عمر خود حرف زائد و بیمورد نزد.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز تأکید کرد: چیزی که ما به شدت به آن نیاز داریم در سخنان حضرت علی(ع) بیان شده است و میفرماید که وضعیت زندگی من یک وضعیت اقتصادی و متعادل است؛ سؤالی که در اینجا مطرح میشود این است که چرا حضرت علی(ع) خود را مستقیم یا غیرمستقیم معرفی میکند، زیرا طبق آیات قرآنی نیاز به الگو دارد و بشر از خدا درخواست کرد که حضرت علی(ع) را برای او بفرستد.
حضرت علی(ع) گمشده بشریت است
وی گفت: عدهای از افراد بشر که مسلمان نیستند، گمشده خود را نیافتهاند و گمشده آنها بهعنوان الگو حضرت علی(ع) است ولی به سراغ سراب رفتهاند و عدهای از مسلمانان نیز گرفتار شبهه و سراب شدهاند اما عدهای که گرفتار سراب و شبهه و جهل نیستند، حضرت علی(ع) را یافتهاند.
سلمانپور تأکید کرد: اگر حضرت علی(ع) مقدار اندکی برای انسانها و بشریت معرفی شود و سیمای او برای کفار ذرهای ترسیم شود بدون استثنا به سراغ او میآیند چنانچه میبینیم مسیحیان زیادی عاشق حضرت علی(ع) هستند و یا سایر ادیان الهی اگر نسیمی از کوی حضرت حضرت علی(ع) به آنها بوزد این نسیم را گرفته به کوی او میآیند زیرا حضرت علی(ع) نیاز انسانهاست و باید حضرت علی(ع) را شناخت و از کوی او نسیمهای دلنواز را نوش جان کرد.
رئیس دانشکده مطالعات تطبیقی علوم قرآن شیراز با اشاره به کتاب نهجالبلاغه عنوان کرد: همانطور که خود حضرت علی(ع) نقطه آرمانی انسانهاست و انسان کامل است و هرکدام از انسانها در هر مرتبهای قرار داشته باشد میتوانند به امام علی(ع) اقتدا کنند یعنی آن عارف که در بالاترین نقطه کمال انسانی قرار دارد باز میتواند از امام علی(ع) الگو گیرد و آنکه در مرتبه پایین کمال قرار دارد میتواند از امام علی(ع) الگوبرداری کند.
نهجالبلاغه یک الگوی رفتار و نوشتاری برای بشریت است
وی افزود: به همین دلیل گفته میشود نهجالبلاغه فوق کلام مخلوق و تحت کلام خالق است یعنی چیزی کمتر از قرآن و چیزی بالاتر از تمام آثار بشری است و در بزرخ بین وحی و سخنان بشری است زیرا از انسان کامل است؛ لذا نهجالبلاغه یک الگو گفتاری و نوشتاری برای بشر است.
سلمانپور با بیان اینکه هم از حیث محتوا و هم ساختار نهجالبلاغه در اوج قرار دارد، گفت: تمام کسانی که میخواهند آثار مکتوبشان ساختار ادبی عالی داشته باشد به نهجالبلاغه نگاه میکنند و از آن الگو میگیرند و تمام کتابهایی که از نظر محتوایی میخواهند در یک افق ماندگار، دلپذیر و عقلپسند باشد محتوای نهجالبلاغه را ملاک قرار میدهند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز تأکید کرد: همانطور که امام علی(ع) نقطه آرمانی برای بشر است کتاب او نیز یک نقطه آرمانی برای پدید آوردن آثار بشری است؛ نمیتوان گفت معجزه است اما در عین حال یک اثر ماندگار بشری است.
