دقالباب مردم بهبهان بر خانه خدا با ذکر اهل بیت(ع)
گروه اجتماعی: مردم شهرستان بهبهان در شبهای احیای ماه رمضان مراسم «هفت مجت؛ هفت مسجد» را برگزار میکنند و برای حاجتخواهی به درب هفت مسجد میروند و با ذکر «یا علی ادرکنی» و «یا فاطمه اغثنی» دقالباب میکنند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، فرهنگ عامه مردم هر سرزمین بیانگر آداب و رسوم و سنتهای زندگانی تاریخی آنها است. این فرهنگ و آداب و رسوم در قرون و سالهای متمادی تغییر کرده که در برخی موارد تنها ردی از آنها باقی مانده است.
ماه رمضان یکی از جلوههای این فرهنگ عامه است که در اعتقاد مردمان قدیم از جایگاهی بزرگ و بلند برخوردار بوده است. هریک از مردمان سرزمین ایران اسلامی از رسوم ویژهای در این ماه برخوردارند. در این میان مردم شهرستان بهبهان هنگام دیدن هلال ماه رمضان به نیت وجود مبارک حضرت پیامبر(ص)، حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(س) سه مرتبه آب بر صورت زده و البته به نیت طواف خانه خدا و تقدس عدد هفت، هفت مرتبه صلوات میفرستند.
«او تنا»؛ سردادنی برای اعلام نزدیک شدن به لحظات اذان صبح
در سحرگاه ماه رمضان در گذشته مردم بهبهان و اطراف آن با صوت و بوقهای ممتد که در زبان محلی به آن «فیدوس» میگفتند از لحظات سحر و اذان صبح مطلع میشدند. همچنین با نزدیک شدن به لحظات اذان صبح مؤذن در کوچههای شهر گشته و با صدای بلند فریاد «او تنا» را سر میداد؛ این واژه به معنای «آب تنها» است که حکایت از نزدیک شدن به لحظه اذان صبح داشته و باید مردم از خوردن دست بکشند و برای اقامه نماز صبح آماده شوند.
بهبهانیها در سحرگاهان غذاهای مقوی همچون برنج و گوشت میخورند؛ «زیر تشی» به معنای زیر آتش، یکی از مقویترین غذاهای مردم شهرستان بهبهان بهشمار میرود و به همین دلیل ویژه سحرهای ماه رمضان پخت میشود. این غذا با استفاده از گوشت گوسفند یا گوساله پخته شده و در چالهای قرار گرفته و آتش بر روی قابلمه آن قرار میدهند تا به خوبی در اصطلاح مغزپخت و پس از آن در وعده سحر خورده شود.
همچنین مردم بهبهان با تهیه فالوده با نشاسته به استقبال افطاری میرفتند، حلوای آردبرنجی یا انگشتپیچ نیز از شیرینیهای مخصوص مردم این شهرستان است. این حلوا با آرد برنج چمپا و روغن حیوانی تهیه میشود و طعمی بسیار لذیذ دارد.
در کنار این غذاها، آبگوشت و کتلت نیز برای صرف در وعده افطار پخته میشد. پس از صرف افطار زمان دید و بازدید کوچکترها از بزرگترها فرا میرسد، در این زمان غذاهایی همچون آش کارده(حره) طبخ میشد. این غذا با گیاه مخصوصی شبیه به تره که در کوهستانها یافت میشود، تهیه میشود.
این مردم همانند دیگر مردمان مسلمان ایران زمین معتقدند واسطه قراردادن خاندان پاک پیامبر اسلام(ص) در پیشگاه خداوند آنها را حتماً و سریعتر به آرزوهایشان نزدیک میکنند. به همین دلیل در شبهای احیا و قدر با مراجعه به خانه خدا(مسجد) و ذکر یا علی و یا فاطمه از پاکترین موجودات عالم شفاعت میخواهند.
مراسم «هفت مِجِت؛ هفت مسجد» از رسوم قدیمی مردم بهبهان در شبهای قدر است. در شبهای 1)، 21، 23 و 27 ماه رمضان در برخی از منازل مراسم احیا برپا میشود. در این شبها مردم حاجتمند به امامزادهها و مساجد سر میزنند و برای برآورده شدن حاجاتشان به درب هفت مسجد، هفت امامزاده و یا هر دو آنها رفته و حلقه دقالباب را شش مرتبه میکوبند.
در سه مرتبه اول همراه با هر بار کوبیدن «یا علی ادرکنی» میگویند و در سه مرتبه دوم نیز همراه با هربار کوبیدن «یا فاطمه اغثنی» میگویند تا حاجت بگیرند. این مردم در شبهای قدر بهمنظور طلب حاجات و نیازهای خود به پنج تن آلعبا متوسل شده و به در هفت مسجد میروند و با ذکر ائمه اطهار(ع) حاجات خود را طلب میکنند.
پخت کلهپاچه در شب بیست و یک ماه رمضان از دیگر رسوم مردم بهبهان در شبهای ماه رمضان است. این مردم در شبهای قدر بهمنظور طلب حاجات و نیازهای خود به پنج تن آلعبا متوسل شده و به در هفت مسجد میروند و با ذکر ائمه اطهار(ع) حاجات خود را طلب میکنند.
«شبالوداع»؛ شب احیا و طلب آمرزش برای درگذشتگان در بهبهان
شب بیست و هفتم رمضان در بهبهان به «شبالوداع» موسوم است، برخی از مردم که خویشاوندان آنها در سال پیش فوت شدهاند، در منزل خود مراسم احیا یا در لهجه بهبهانی «اَیّا» برپا میکنند. در این مراسم عدهای دعوت شده و تعدادی قاری شروع به خواندن دعا میکنند و پس از آن، سحری تناول میشود و پس از آن یکی از قاریان بر پشت بام رفته و فریاد میزند؛ الوداع، الوداع؛ خدا رحمت کند (فلانی) و مردم جواب میدهند: خدا رحمت کند فلانی. قاری دوباره میگوید: کی مرده، کی زنده تا سالِ دِگِه؛ (دیگر) و در این هنگام برخی از مردم این گفته را تصدیق میکنند و میگویند «ها ولله».
ماه رمضان برای مردم بهبهان همچون دیگر مردمان ایران زمین با ائمه اطهار(ع) پیوند خورده است؛ چراکه اعتقاد دارند این خاندان از جایگاهی بس والا در نزد پروردگار عالم برخوردار هستند.
