فلسفه حرمت مواد مخدر در اسلام برای مردم بیان شود/ مواد مخدر؛ مانعی برای رشد معنویت

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، کلمه مخدر در لغت به معنای تخدیرکننده و به‌وجود آورنده ضعف و سستی است و اعتیاد به مواد مخدر در لغت به معنی عادت کردن به بی‌حس کننده و سست‌کننده اعضای بدن است.

مواد مخدر در اصطلاح شرع مقدس اسلام

مواد مخدر در اصطلاح به ماده‌ای اطلاق می‌شود که باعث کسالت، سستی، از خود بیگانگی، بی‌تفاوتی و احساس لذت کاذب می‌شود و عقل را زایل کرده و قدرت ادراک، آگاهی و تفکر را از انسان می‌گیرد و او را از حالت عادی و طبیعی خارج کرده و به مرور باعث پیدایش حالت خطرناکی به نام اعتیاد در او می‌شود.

در زمان شارع، مواد مخدر و اعتیاد به آن، وجود نداشته است و در ادله نقلیه دلیل خاصی درباره مواد مخدر نداریم، امّا به دلایل حسی و تجربی، زیان‌ها و مفاسد اعتیاد به مواد مخدر محرز شده است و می‌دانیم که چیزی که برای بشر مضر باشد و مفسده داشته باشد از نظر شرعی هم حرام است و در نتیجه شارع حکم به حرمت اعتیاد به مواد مخدر می‌نماید.

فلسفه‌ی حرمت مواد مخدر در اسلام

شریعت اسلام حفظ عقل و سلامت آن را به‌عنوان یکی از مقاصد و اهداف عالی دستورهای شرعی مورد توجه قرار داده و هرگونه عمل و رفتاری را که به زوال آن می‌انجامد، تحریم کرده است.

به بیان دیگر دین اسلام، هر چیزی را که موجب مسخ هویت انسان می‌شود و سلامت شخصیتی و شخصی او را به مخاطره می‌اندازد و زندگی متعارف و متعالی او را تحت تأثیر قرار می‌دهد، منع کرده است، حرمت تمسخر، حرمت غیبت، حرمت مسکرات و مواردی مانند آن، از جمله این احکام است که ارتکاب این‌گونه اعمال می‌تواند به مسخ هویت انسانی افراد منجر شود و انسان را از رشد و تعالی دنیوی و اخروی باز دارد.

مواد مخدر در آیات قرآن

خداوند متعال در آیه 195 سوره بقره می‌فرماید: «...وَ لا تُلْقُوا بِأَیْدیکُمْ إِلَى التَّهْلُکَةِ؛ ...خود را به دست خود به هلاکت نیفکنید»، اعتیاد به مواد مخدر یکی از بزرگترین مصادیق هلاکت و نابودی است که در این آیه شریفه از آن نهی شده است.

به تعبیر مرحوم علامه طباطبایی در کتاب تفسیرالمیزان، مقصود این آیه، نهی از ارتکاب هر عملی است که موجب هلاکت و نابودی انسان شود و در آیه 157 سوره اعراف «وَ یحِلُّ لَهُمُ الطیِّبَتِ وَ یحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبَئث؛ پاکیزه‌ها را بر آنان حلال و پلیدها را بر آنان حرام می‌دارد» شارع مقدس هر چیزی را که خبیث است و ضرر فاحش دارد حرام کرده است و مواد مخدر با توجه به مضرات و آثار سوئی که بر فرد و جامعه و همه انسانیت از نظر روحی و جسمی دارند جزو خبیث‌ترین اشیا هستند.

در آیه 33 سوره اعراف خداوند فرموده است: «قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّیَ الْفَوَحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَالإِثْمَ وَالْبَغْیَ بِغَیْرِ الْحَقِّ؛ بگو: خداوند ، تنها اعمال زشت را، چه آشکار باشد چه پنهان، حرام کرده است و (همچنین) گناه و ستم به ناحق را» و آیت‌الله‌العظمی مکارم شیرازی در کتاب تفسیر نمونه معتقد است که «إثم» در این آیه شریفه نیز معنای وسیعی دارد و شامل هر عمل زیان‌آوری است که به انحطاط انسان بینجامد و مانع رسیدن او به ثواب و پاداش نیک شود، زیرا شکی وجود ندارد که مواد مخدر إثم بوده و در نتیجه حرام است.

مواد مخدر در روایات معصومین(ع)

باید توجه داشته باشیم که مواد مخدر در زمان ائمه‌ معصوم(ع) وجود نداشته تا مستقیماً در کلام آنان مورد نهی قرار گیرد به همین دلیل فقها برای اثبات حرمت مواد مخدر به روایات حرمت مسکرات که آثار سوء و زیان بار آنها شبیه به آثار و پیامدهای مواد مخدر است استناد می‌کنند.

شیخ حر عاملی، در کتاب وسائل‌الشیعه بیان می‌کند: در روایات وارد شده که خداوند خمر را به‌خاطر نام آن حرام نکرده بلکه آن‌ را به علت آثار و نتایجی که دارد حرام نموده است، در نتیجه هر چیزی که دارای آثار خمر باشد حکم خمر را دارد و حرام است و امروزه از طریق علم و تجربه ثابت شده که آثار سوء و ویران‌گر مواد مخدر بر فرد و جامعه بسیار شدیدتر و زیان‌بارتر از مشروبات الکلی است به همین سبب دارای یک حکم مشابه هستند.

از امام صادق(ع) سؤال شده است که چرا خداوند خمر را حرام کرده است؟ حضرت فرمودند: خداوند خمر را به علت آثار سوء و فسادی که دارد حرام نموده است.

در کتاب بحارالانوار، جلد 63، باب 1 نقل شده که پیامبر اکرم(ص) فرمود: هر مسکری حرام است؛ لذا این عبارت اطلاق دارد و شامل مسکرات جامد هم می‌شود.

اثرات مخرّب مواد مخدر در زندگی فردی و اجتماعی

مواد مخدر برای دین، ایمان، شرف، استقلال، سلامت روح و جسم و همه شئون جامعه زیان‌آور و مخرب است، موجب فروپاشی کانون خانواده و در نتیجه طلاق و پیامدهایی چون فرار پسران و دختران جوان از خانواده، عقب‌ماندگی از همسالان دیگرشان در امور مادی و معنوی، عدم تعادل اخلاقی و... می‌شود، عامل بیکاری، تنبلی، شیوع بیماری‌های گوناگون، پشت پا زدن به شرف و غیرت انسان و رها کردن دین و ایمان می‌شود.

فرد معتاد از ذکر و یاد خداوند و بندگی و عبادت باز می‌ماند و همچنین از کار افتادن چرخه تولید در جامع، بی‌تفاوتی نسبت به سرنوشت دیگران حتی اعضای خانواده، دزدی، خودفروشی و پناه بردن به آغوش فحشا و حراج اموال و دارایی‌های شخصی را نیز موجب می‌شود.

از طرفی مواد مخدر بر سلسله اعصاب مرکزی اثر گذاشته و حالت غیرطبیعی و احساس‌‌های کاذب و بی‌ادراکی برای انسان به‌وجود می‌آورند همچنین فرد معتاد را از درون تهی و پوچ و سرگردان و بی‌هدف کرده و به تدریج او را به سمت خودکشی سوق می‌دهد.

ادله حرمت مواد مخدر از دیدگاه اسلام

حجت‌الاسلام اصغر دانشی، رئیس عقیدتی ـ سیاسی نیروی انتظامی لرستان در گفت‌وگو با خبرنگارایکنا از لرستان، گفت: بشر امروز دچار جاهلیتی مدرن شده که بسیار کشنده‌تر از عصر جاهلیت است و به آن مرگ بی‌صدا و در عرصه اجتماعی جنگ بی‌مرز گویند و امروزه مواد مخدر و اعتیاد مشکلی جهانی و فراگیر شده و از لحاظ اقتصادی، اجتماعی و علمی صدمات جبران‌ناپذیری را به ملت‌ها وارد کرده است.

اعتیاد، از مصادیق تهاجم فرهنگی است

وی اعتیاد را یکی از مصادیق تهاجم فرهنگی دانست و افزود: در دهه اول انقلاب، با مبارزه علیه ایران درصدد ریشه‌کن کردن نهال نوپای انقلاب برآمدند؛ لذا مبارزه با این توطئه‌ها که همچنان ادامه دارند برعهده آحاد ملت به‌ویژه نسل جوان است.

حجت‌الاسلام دانشی عنوان کرد: در آیه 195 سوره مبارکه بقره «وَأَنفِقُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَلاَ تُلْقُواْ بِأَیْدِیکُمْ إِلَى التَّهْلُکَةِ وَأَحْسِنُوَاْ إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ؛ و در راه خدا انفاق کنید و خود را با دست‏خود به هلاکت میفکنید و نیکى کنید که خدا نیکوکاران را دوست مى‌‏دارد»، خداوند بشر را از اقداماتی که موجب هلاکت انسان می‌شود نهی فرموده است و بسیاری از مراجع عظام تقلید بر اساس این آیه اعتیاد را نوعی قتل نفس دانسته و آن را محکوم کرده‌اند.

طبق قاعده «لاضرر» باید از مصرف مواد مخدر خودداری کرد

رئیس عقیدتی ـ سیاسی نیروی انتظامی لرستان ادامه داد: قاعده ملازمه «کل ما حکم بالعقل حکم به‌الشرع» و قاعده لاضرر «لاضرر و لا ضرار فی‌الاسلام» که از پیامبر اکرم(ص) بیان شده و مورد اتفاق شیعه و سنی هم هست، از دلایل اجتناب از مواد مخدر هستند.

حجت‌الاسلام دانشی اضافه کرد: علاوه‌ بر دلایل ذکر شده و نطرات عالمان دینی در رابطه با تحت‌الشعاع قرار گرفتن تمام اعمال انسان اعم از طهارت، نجاست، اجاره، طلاق و... با اعتیاد، به تعبیر شهید مطهری حتی اگر روایتی هم در رابطه با حرمت مواد مخدر مطرح نشده بود، عقل انسان حکم می‌کند که از متضرر ساختن خود پرهیز کند.

وی بیان کرد: افراد معتاد به بی‌اعتنایی به ارزش‌های دینی و مسائل اجتماعی آسیب‌های بسیاری را به جامعه وارد می‌کنند، همانطور که عامل بسیاری از درگیری‌ها و جرم و جنایات مصرف‌کنند‌ه‌های مواد مخدر و روان‌گردان هستند.

حجت‌الاسلام دانشی اظهار کرد: ضعف اعتقادی و عدم پایبندی به دین، نداشتن عزت‌ نفس، احساس حقارت و بی‌ارزشی، ضعف در مهارت‌های شخصی، فشارهای روانی و آشفتگی‌های ذهنی، کنجکاوی و پارتی‌های شبانه از مهم‌ترین دلایل گرایش جوانان به مصرف مواد مخدر به‌شمار می‌روند.

اعتیاد بانوان، در تربیت نسل اختلال ایجاد می‌کند

رئیس عقیدتی نیروی انتظامی لرستان اظهار کرد: از پنج سال پیش تاکنون آمار اعتیاد بانوان دو برابر شده که این یک تهدید جدی برای خانواده‌ها، سلامت جامعه و تربیت نسل تلقی می‌شود و 50 درصد علت طلاق‌ها از مسئله اعتیاد ناشی می‌شود، همچنین طبق تازه‌ترین آمار، هر سال در ایران پنج میلیون نفر در اثر بیماری‌های ناشی از اعتیاد جان خود را از دست می‌دهند و رقمی بالغ بر 600 میلیارد تومان برای مصرف سیگار در کشور هزینه می‌شود.