ترویج کینهتوزی؛ کمترین آسیب عدم رازداری/ ضرورت رعایت اخلاق در گفتار
گروه اندیشه: محسن جاهد با تأکید بر اینکه کمترین آسیب عدم رازداری، ترویج کینهتوزی و دشمنتراشی است، گفت: وظیفه شنونده، زمانی که رازی را از فردی میشنود، رازداری است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از زنجان، محسن جاهد، استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه زنجان عصر روز گذشته، پنجم مردادماه در نشست معرفتی «کاربرد اخلاق و فضیلتهای آن» که با حضور کارکنان جهاد دانشگاهی زنجان در سالن همایشهای شهید نوری این نهاد برگزار شد، با اشاره به اینکه در علم فلسفه، فعل گفتاری نیز علاوه بر افعال دیگر انسان، برای او تعریف میشود، گفت: از آنجایی که بسیاری از گفتارهای انسان، کار انجام میدهند، میتوان به این موضوع رسید که فعل گفتاری نیز وجود دارد؛ همچون زمانی که انسان با تحقیر کردن کودکی، زندگی او در بزرگسالی را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی افزود: اگر انسان به آیات 7 و 8 سوره مبارکه زلزلة ایمان داشته باشد که «فَمَن یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْرًا یَرَهُ: پس هر کس به وزن ذرهای نیکی کرده باشد آن را میبیند/ فَمَنْ یعمَل مِثقالَ ذَرةٍ شَراً یرَهُ: پس هرکه به اندازه ذرهای بدی انجام دهد آن را میبیند»، هیچگاه فعل نامربوطی حتی در گفتار نیز انجام نخواهد داد.
استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه زنجان با بیان اینکه رعایت اخلاق در گفتار، دارای ابعاد مختلفی است، اظهار کرد: رازداری، یکی از ابعاد اخلاق گفتاری است که در روایات مختلف به آن اشاره و تأکید شده؛ همچون توصیه پیامبر اکرم(ص) به اباذر که فرمود «یا اباذر! المَجالِسُ بالاَمانَه و إفشاءُ سرِ أخیکَ الخیانَه: کسی که در کنار تو مینشیند و با تو سخنی میگوید، امانتی را در اختیار تو گذاشته و اگر برادرت رازی را با تو درمیان گذاشت و تو افشایش کردی، به او خیانت کردهای».
جاهد با تأکید بر اینکه کمترین آسیب عدم رازداری، ترویج کینهتوزی و دشمنتراشی است، اضافه کرد: وظیفه شنونده، زمانی که رازی را از فردی میشنود، رازداری است و حتی در صورتی که شخص گوینده تأکیدی بر عدم بازگو کردن آن نداشته باشد، باید سخنان او همچون امانتی نزد شنونده باقی بماند.
سخنچینی؛ یکی از آفات اخلاق در گفتار
وی سخنچینی را یکی از آفات اخلاق در گفتار دانست و عنوان کرد: در آیه نخست سوره مبارکه همزه آمده است «وَیْلٌ لِّکُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ؛ وای بر هر غیبتکننده عیبجویی»؛ از اینروز در باب قبح سخنچینی میتوان گفت که این صفت رذیله، مصداق اشاعه فحشا است و زمانی که قبح این عمل ریخته شود، حریمها نیز شکسته خواهد شد.
این مدرس دانشگاه زنجان بیان کرد: یکی دیگر از آفات اخلاق در گفتار، شماتت کردن دیگران است که در روایتی از رسول اکرم(ص) نیز آمده است «هر کس کار زشتی را فاش کند، چون آن کسی است که آن را آغاز کرده است و کسی که مؤمنی را شماتت کند، نمیمیرد تا آن را مرتکب شود».
استادیار گروه فلسفه و حکمت دانشگاه زنجان با بیان اینکه تمسخر دیگران نیز از دیگر آفات اخلاق در گفتار است، گفت: دروغگویی نیز از جمله بیاخلاقیهای گفتاری محسوب میشود و چنانچه افراد باور موضوعی را داشته باشند و بیان کنند، در صورتی که موضوع غیر از آن بوده باشد، دروغ منطقی گفتهاند ولی دروغ اخلاقی با آگاهی از موضوع اتفاق میافتد و سزاوار سرزنش است.
جاهد تأکید کرد: مواقعی همچون احتمال بروز ضرر و زیان برای افراد بیگناه، زمان آشتی ایجاد کردن بین افراد و جنگ، زمانهایی است که انسان میتواند در آن دروغ بگوید.
وی با تأکید بر اینکه غیبت کردن نیز یکی از بیاخلاقیهای گفتاری است، یادآور شد: در تعریف غیبت میتوان به این روایت اشاره کرد که وقتی ابوذر از پیامبر اکرم(ص) درباره غیبت پرسید، حضرت فرمود: «ذکرک أخاک بما یکره؛ غیبت آن است که راجع به برادر مسلمانت چیزى بگویى که اگر بشنود ناراحت شود».
