اقتضائات زمانی و مکانی، نقش مهمی در شناخت ماهیت احادیث دارد

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) از قم، حجت‌الاسلام والمسلمین سید کاظم طباطبایی، رئیس دانشکده علوم و معارف حدیث ظهر امروز، 11 شهریور در دومین همایش حدیث رضوی، در تالار شهید آوینی اداره‌کل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قم، گفت: یکی از مسائل بسیار مهم در علم حدیث، پرداختن به مقتضیات زمان و مکان، برداشت‌های عمومی و تأثیرات آنها بر روایت است.

وی افرود: این ویژگی درخصوص احادیث امام رضا‌(ع) نسبت به دیگر ائمه(ص)‌ خاص تر است زیرا فضای خراسان از نظر ذهنی و موقعیتی و همچنین موقعیت سیاسی حضرت به‌عنوان ولیعهد حکومت نسبت به فضای مدینه و عراق تفاوت‌های بسیار زیادی داشت.

این مدرس حوزه و دانشگاه اظهار کرد: اهل‌ بیت‌(ع) نور واحد هستند، ولی موقعیت‌های آنها متفاوت بوده است؛ امام رضا‌(ع) به‌دلیل موقعیت سیاسی، زیر ذره‌بین مورخان و محدثان  شیعه و سنی و سیاستمداران بودند و به‌عنوان مثال در یک سفر ایشان به خراسان، تمام حرکات رفتاری و عبادی و کوتاه‌ترین سخنان حضرت به دقت از سوی برخی از مورخان بیان شده است.

وی گفت: در قالب روایات اهل‌ بیت‌(ع) خوردن نمک قبل و پس از غذا مستحب و سفارش شده است و حتی در فقه باب استحباب را در‌خصوص آن بیان کرده‌اند، اما امام رضا‌(ع) در خراسان چنین کاری نکردند و به جای نمک سرکه خورده و فرمودند که همان خواص نمکا را دارد.

این مدرس حوزه بیان کرد: علم پزشکی امروز مصرف زیاد نمک را نهی کرده ولی این احادیث سؤالاتی را در بین متدینین ایجاد کرد که برای پاسخ به آنها، چهار مطلب بیان شده است.

وی گفت: تحلیل اول آن است که نحوه زندگی مردم امروز با مردم دوران ائمه(ع) تفاوت بسیار زیادی دارد و در آن دوران نمک اضافه بدن مردم بر اساس کار زیاد دفع می شد، در حالی که امروز این نمک دفع نمی‌شود.

وی افزود:  بدن ما روزانه به شش گرم نمک نیاز دارد در صورتی که غذاهای ما در حالت عادی دو یا سه برابر این مقدار نمک دارند و به همین دلیل خوردن نمک اضافه باعث بیماری می‌شود.

طباطبایی با ذکر این مطلب که در گذشته نمک طبیعی همراه با مواد معدنی خنثی‌کننده آثار بد نمک بوده است، گفت: این تحلیل، دومین نظر در این حوزه است.

وی افزود: دسته سوم نیز بیان می‌کنند که نمک به خودی خود ضرر ندارد و پزشکان اشتباه می‌کنند که این نوع نظر نگاهی صرف خبری است؛ گروه چهارم نیز بر این باورند که روایات به ما امر کرده‌اند که نمک باید قبل و بعد از غذا صرف شود و نه در حین غذا و منظور آنها بیشتر ضدعفونی کردن دهان قبل و پس از غذا و پاکیزه کردن دندانهاست که این نگاه نیز در جای خود قابل بحث است.

رئیس دانشکده علوم و معارف حدیث یادآور شد: در این رابطه باید به این مسئله توجه کرد که این روایت در خراسان بیان شده است و و در خراسان به‌دلیل اقلیم متفاوت نسبت به مکه و مدینه و عراق قطعا رژیم غذایی هم متفاوت خواهد بود؛ زیرا تعریق بدن در شبه جزیره بسیار بیشتر از خراسان است و بیشتر نمک آنها دفع می‌شود و این فضا در خراسان وجود نداشت.