آغاز طرح مقاوم‌سازی بقعه دانیال نبی(ع)/ مطابقت طرح توسعه حرم با ضوابط میراث فرهنگی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، بقعه دانیال نبی(ع) که در خیابان امام خمینی(ره) شهر شوش واقع شده مربوط به دوران‌ تاریخی پس از اسلام است. این اثر در تاریخ ۲۴ شهریور سال ۱۳۱۰ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

طرح توسعه صحن‌های حرم دانیال نبی(ع) شهریور امسال از سوی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان خوزستان آغاز شد و به‌منظور اجرای این طرح 20 میلیارد ریال از سوی اداره‌کل بهسازی و نوسازی مدارس به این پروژه اختصاص یافت.

به گفته مدیرکل اوقاف خوزستان، با اجرای طرح توسعه حرم دانیال نبی(ع)، مساحت حرم به بیش از 11 هزار متر خواهد رسید و حدفاصل خیابان دانیال شمالی و جنوبی به همراه خیابان ساحلی غربی به حرم دانیال نبی اضافه خواهد شد. بدین منظور در فاز اول طرح توسعه، زمین‌های تحت تملک اداره‌کل اوقاف استان در دست تخریب و توسعه هستند و فاز دوم آن همراه با خرید منازل مسکونی اطراف حرم خواهد بود.

طرح توسعه حرم دانیال نبی(ع) دارای ضوابط خاصی است

عاطفه رشنویی، معاون میراث فرهنگی خوزستان‌ در‌خصوص طرح توسعه حرم دانیال نبی(ع) به خبرگزاری ایکنا گفت: اداره‌‌کل اوقاف و امور خیریه استان از دو سال گذشته طراحی و مطالعات طرح توسعه حرم دانیال نبی را شروع کرده و این طرح چندین بار در جلسات شورای فنی استان و نهایتاً کمیته فنی بررسی شده است. با توجه به محوطه جهانی شوش و نزدیکی آن به اثر ثبت شده بقعه دانیال نبی(ع)، طرح توسعه دارای ضوابط خاصی است و هیچ منافاتی با میراث فرهنگی ندارد.

وی با بیان اینکه در حال حاضر کارشناسی از اداره میراث فرهنگی شوش به‌عنوان ناظر پروژه به اداره‌کل اوقاف استان معرفی شده که در همه مراحل گودبرداری و حفاری، حضور داشته باشد، اظهار کرد: گودبرداری و حفاری حرم دانیال(ع) مانند دیگر ساختمان‌ها نیست و چون امکان وجود محوطه تاریخی در آن محل وجود دارد، شمع‌بندی زیادی نخواهد داشت. تمام این مراحل به دقت مورد توجه قرار گرفته است.

رشنویی گفت: سازمان بهسازی و نوسازی مدارس استان به عنوان مجری این طرح، اداره‌کل اوقاف، به‌عنوان متولی و اداره‌کل میراث فرهنگی استان ناظر طرح است تا یک طرح توسعه مناسب در حرم دانیال نبی(ع) اجرا شود.

طرح توسعه حرم در گردشگرپذیرتر شدن شوش مؤثر است

معاون میراث فرهنگی خوزستان با بیان اینکه در زمان اجرای طرح، ضرری به پوسته اصلی ساختمان و گبندخانه وارد نمی‌شود، توضیح داد: اداره‌کل میراث فرهنگی استان، مطالعات استحکام‌بخشی و مقاوم‌سازی بقعه را انجام داده‌ است. امسال میراث فرهنگی نیز در اعتبارات سال 93 برای مرمت خود بقعه اعتباری درنظر گرفته است که پس از تصویب طرح شروع می‌شود و طی آن چارچوب اصلی بقعه حفظ و مرمت می‌شود. پس از اتمام آن، در کنار فضایی که به عنوان زائرسرا ساخته می‌شود برای توسعه حرم و گردشگرپذیرتر شدن شوش بهتر هستند.

وی اظهار کرد: تمام ضوابط معماری نمای حرم در طرح توسعه رعایت شده و طی اجرای آن ارتفاعات هرگز بلندتر از گنبدخانه نخواهد بود. نماسازی‌های آن نیز همه در احترام به بنای اصلی بقعه دانیال نبی(ع) است.

مطالعات استحکام‌بخشی بقعه دانیال نبی(ع) در حال انجام است

رشنویی ادامه داد: میراث فرهنگی خوزستان از اعتبارات سال 92 با مشاور مقاوم‌سازی و استحکام‌بخشی قراردادی منعقد کرده و مطالعات لازم در این خصوص در حال انجام است. اجرای طرح استحکام‌بخشی بقعه، به یک سری آزمایشات مکانیک خاص و ژئوفیزیک نیاز داشته که در حال انجام است تا بتوان به بهترین راه حفاظت بقعه دست پیدا کرد.

معاون میراث فرهنگی خوزستان با بیان اینکه ان‌شاءالله ظرف دو سه ماه آینده این طرح تکمیل و پس از آن اجرایی می‌شود، افزود: برای استحکام‌بخشی حرم دانیال نبی از اعتبارات سال 92، 700 میلیون ریال و از اعتبارات سال 93 نیز 2 هزار میلیون ریال در‌نظر گرفته شده است.

وی در پایان گفت: بقعه دانیال نبی جزء آثار شوش است که همه با هم در فرآیند ثبت جهانی در حال حرکت هستند.

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمد طباطبایی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان خوزستان نیز در گفت‌وگو با ایکنای خوزستان، از آغاز طرح توسعه حرم دانیال نبی(ع) خبر داد و گفت: آغاز این طرح با هدف توسعه صحن‌های این حرم مقدس از پنج‌شنبه 13 شهریور بوده است.

وی با بیان اینکه طرح توسعه حرم دانیال نبی(ع) بیش از 20 سال است که همراه با کش و قوس‌های فراوانی بوده است، افزود: با توجه به سازه اصلی این حرم(گنبد و بدنه ساختمان) طراحی مختلفی از سوی معماران ارائه شده بود که در جلسه شورای میراث فرهنگی استان این طرح‌ها رد شده بودند. بر این اساس و با توجه به تأخیر 20 ساله‌ایی که برای انجام توسعه حرم دانیال نبی(ع) شد، طی قراردادی با طراح معماری و دکتری این رشته صورت گرفت و پیشنهاد طرح جدیدی که از سوی این طراح برای توسعه حرم انجام شد، در جلسه شورای میراث فرهنگی در کشمکش‌های فراوان سرانجام این طرح جدید مورد تأیید قرار گرفت.

طباطبایی با اعلام اینکه 20 میلیارد ریال برای توسعه حرم دانیال نبی(ع) تخصیص داده شده است، گفت: با توجه به اینکه اداره‌کل اوقاف و امور خیریه خوزستان از بودجه جداگانه‌ایی برای تعمیرات برخوردار نیست‏، این مبلغ به حساب اداره‌کل نوسازی مدارس واریز شده و این مهم از سوی این اداره‌کل آغاز شده است.

وی افزود: حدفاصل خیابان دانیال شمالی و جنوبی به همراه خیابان ساحلی غربی به حرم دانیال نبی اضافه خواهد شد که همه صحن‌های ساخته شده منتهی به ساختمان اصلی این حرم می‌شوند.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه خوزستان با تصریح بر اینکه با تکمیل توسعه حرم دانیال نبی(ع) مساحت این حرم به بیش از 11 هزار متر خواهد رسید، افزود: این اداره‌کل هیچ‌گونه دخل و تصرفی در خصوص منابع مالی برای توسعه حرم را ندارد بلکه با توجه به طرحی که از این اداره به میراث فرهنگی استان داده شده بود اداره‌کل اوقاف تنها وظیفه نظارت بر این کار را بر‌عهده دارد.

طباطبایی در‌خصوص مدت زمان پایان کار طرح توسعه این حرم گفت: بر اساس پیش‌بینی‌های صورت گرفته و مذاکرات انجام شده با اداره‌کل نوسازی مدارس استان خوزستان و شرکت مجری طرح، مقرر شد این طرح به مدت دو سال پایان پذیرد.

وی با بیان اینکه در طول مدت توسعه این حرم هیچ‌گونه مانعی برای زیارت مؤمنان و زائران حرم دانیال نبی(ع) نخواهد بود، گفت: طرح توسعه این آستان در فضای خارجی صحن اصلی در حال انجام است و هیچ‌گونه دخالتی با مقبره دانیال نبی(ع) ندارد.

مدیرکل اوقاف و امور خیریه خوزستان ادامه داد: در فاز اول طرح توسعه این حرم تنها زمین‌هایی که تحت تملک اداره اوقاف هستند در دست تخریب و توسعه خواهند بود. اما برای آغاز فاز دوم این طرح که همراه با خرید منازل مسکونی بوده با توجه به محدود بودن اعتبار تاکنون تصمیمی گرفته نشده است.

نگاهی به زندگی و جایگاه حضرت دانیال نبی(ع)

یادآور می‌شود، دانیال نبی از پیامبران بنی اسرائیل  در قرن هفتم پیش از میلاد است که آرامگاه وی در شهرستان شوش زیارتگاه ارادتمندان به این پیامبر بزرگوار است. «دانیال» در زبان ‌عبری به معنای «خدا قاضی من است» ترجمه شده است. در منابع تاریخی در باره زندگی حضرت دانیال(ع) چنین آمده که وی در بیت‌المقدس متولد شد و همزمان با کوروش کبیر و داریوش اول می‌زیست.

درباره اصل و نسب دانیال نبی در منابع آمده است که وی نواده یهودا پسر یعقوب پسر اسحاق پسر ابراهیم است.  دانیال در زمان لشکر کشی بابل به سرزمین بیت المقدس، ۱۲سال داشت و در سال ۶۵۵ پیش از میلاد، وی را به دربار بخت‌النصر پادشاه بابل به اسارت بردند. در سرزمین بابل، دانیال و سه نفر از دوستان وی انتخاب می‌شوند تا نبوکد نصر(بخت النصر)، پادشاه بابل را خدمت کنند. دانیال که علم تعبیر خواب داشت به دلیل اینکه از عهده تعبیر خوابی که پادشاه دیده بود بر می‌آید، به مقام والایی در حکومت بابل می‌رسد.

نبوکد نصر در سال دوم سلطنتش دوباره خوابی دید که به شدت او را مضطرب و سرآسیمه کرد که دانیال نبی(ع) توانست آن را تعبیر کند و به واسطه آن حاکم تمام بابل و رئیس همه حکیمان شود.

پس از سالها و ضعیف شدن قدرت بابل، این کشور به دست کورش فتح و تمام اسرای یهود آزاد شدند و به سرزمین خود بازگشتند. حضرت دانیال (ع) به همراه کورش به ایران آمد و مورد تکریم کورش قرار گرفت و در دربار کورش به مقام و مرتبه والایی دست یافت. پس از حکومت کورش، در دوره حکومت داریوش، حضرت دانیال دوباره به همان مقام و منزلتی که در دربار کورش داشت رسید. منزلت دانیال نبی(ع) نزد پادشاه موجب شد مورد حسادت سایر وزیران و حاکمان قرار گیرد، از این رو سعی کردند در کار او ایراد و اشتباهی پیدا کنند ولی موفق نشدند، سپس تصمیم گرفتند او را به وسیله مذهبش به دام بیاندازند. آنها از پادشاه خواستند قانونی وضع کند که مدت سی روز هر کس درخواستی دارد تنها از پادشاه بطلبد و اگر کسی آن را از خدا یا انسان دیگری بطلبد در چاه شیران انداخته شود. در این مدت وقتی دشمنان دانیال او را در حال دعا و درخواست حاجت از خدا دیدند، از وی خواستند قانون لازم الاجرا را درباره دانیال اجرا کند. سرانجام پادشاه دستور داد دانیال را در چاه شیران بیاندازند. روز بعد پادشاه بر سر چاه رفت و گفت: آیا خدایت که همیشه او را عبادت می کردی توانست تو را از چنگال شیران نجات دهد؟ آنگاه صدای دانیال به گوش پادشاه رسید آری، خدای من فرشته خود را فرستاد و دهان شیران را بست تا به من آسیبی نرسانند. وقتی دانیال را از چاه بیرون آوردند هیچ آسیبی ندیده بود.

پس از آن دانیال نبی به همراه گروهی از یهودیان به ایران مهاجرت کرد و در شوش سکونت گزید و در همان شهر در سن ۸۳ یا ۸۵ سالگی دار فانی را وداع کرد. به رسم بزرگان آن زمان جسد آن بزرگوار به صورت مومیایی شده در آرامگاهش قرار می‌گیرد. آرامگاه دانیال نبی در ساحل خاوری رود خانه شاوور بنا شده است.

در سال شانزدهم هجری قمری، یعنی پس از اینکه آخرین جنگ بین سپاه اسلام و ایرانیان(جنگ شوشتر یا جنگ هرمزان) به پایان رسید،  فرمانده سپاه اسلام حین بازگشت، جسد مومیایی شده‌ای را می‌بیند و از مردم سؤال می‌کند. مردم که از مقام و مرتبه حضرت آگاهی نداشته‌اند می‌گویند چیزی نیست که به درد شما بخورد این جسد را هر وقت ما احتیاج به باران داشته باشیم از آلونک بیرون می‌آوریم و به حکم خداوند باران می‌بارد و هر وقت آن را داخل می‌بریم باران تمام می‌شود. فرمانده سپاه اسلام به خلیفه وقت نامه می‌نویسد که جسدی مومیایی شده در شیشه‌ای بلورین در منطقه شوش پیدا شده است. خلیفه که از شناسایی آن عاجز می‌ماند به نزد حضرت علی (ع) می‌رود و جریان را سوال می‌کند، حضرت علی(ع) می‌فرماید که این جسد برادرم حضرت دانیال است و دستور می‌دهد که به روش مسلمین او  را غسل و کفن و رو به قبله دفن کنند. همچنین دستور داد آب رودخانه را از روی قبر عبور دهند تا نگهبانی باشد برای قبر تا دست کسی به آن نرسد.

حضرت علی(ع) نیز در حدیثی فرمودند:«هر کس برادرم دانیال را زیارت کند مرا زیارت کرده است».