ویژگی مؤمنان در قرآن/ مؤمن واقعی طعم نیکبختی را در دنیا و آخرت میچشد
گروه فعالیتهای قرآنی: مؤمن واقعی کسی است که برنامه زندگی خود را از قرآن و سیره ائمه اطهار(ع) برگرفته است و به آن عمل میکند و همواره برابر امر الهی تسلیم است؛ لذا مؤمن واقعی بهخوبی طعم سعادت و روی خوش نیکبختی را در دنیا و آخرت میچشد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، ایمان درجاتی دارد و هر شخص به میزان ظرفیتی که دارد میتواند در درجات بالاتر قرار بگیرد. امام صادق(ع) درباره درجات ایمان میفرمایند؛ «ایمان به منزله نردبانى است که ده پله دارد که باید پله به پله از آن بالا رفت و کسىکه در پله دوم قرار گرفته به آن که در پله اول است نباید بگوید تو ایمان ندارى، پس اگر کسى در مرحله پایینترى از ایمان است او را با آرامى و نرمى به درجه ایمان خود بکشانید و چیزى که توانایى آن را ندارد به او تحمیل نکنید که موجب شکست او خواهد شد».
همچنین امام رضا(ع) در این باره میفرمایند: «مؤمن، مؤمن واقعى نیستد مگـر آن که دارای سه خصلت شامل سنتى از پـروردگارش، سنتى از پیـامبـرش و سنتـى از امـامـش باشد و سنت پروردگارش پوشاندن راز خود، سنت پیغمبرش مدارا و نرم رفتارى با مردم و سنت امامش صبر کردن در زمان تنگدستى و پریشان حالى است».
مؤمن کسی است که برنامه زندگی خود را از قرآن و سیره ائمه اطهار(ع) برگرفته است و به آن عمل میکند و همواره برابر امر الهی تسلیم است؛ لذا مؤمن واقعی بهخوبی طعم سعادت و روی خوش نیکبختی را در دنیا و آخرت میچشد.
داراب نبیزاده، مدیر گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اراک در رابطه با ویژگیهای مؤمنان در قرآن در گفتوگو با خبرنگار ایکنا، گفت: در آیات ابتدایی سوره مبارکه مؤمنین به مهمترین ویژگیهای مؤمنان اشاره شده است.
وی با اشاره به اینکه مؤمنان حقیقی به انجام وظایف دینی خود پایبند هستند، اظهار کرد: در آیات و احادیث برخی صفات فردی و برخی صفات اجتماعی برای مؤمنان بیان شده است؛ لذا مؤمن واقعی کسی است که خود را ملزم به رعایت حدود الهی دانسته و تا آنجا که امکان دارد از آنها تجاوز نمیکند.
نبیزاده با اشاره به آیه 2 سوره مبارکه مؤمنون که میفرماید؛ «الَّذِینَ هُمْ فِی صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ هم آنان که در نمازشان فروتنند، افزود: در این آیه و آیات پس از آن برخی صفات فردی و اجتماعی مؤمنان از جمله فروتنی در نماز، خضوع و خشوع در برابر پروردگار، پاکدامنی پرداخت زکات و گریزان از افکار و اعمال بیهوده ذکر شده است.
خصایص انسانهای مؤمن در ابعاد فردی و اجتماعی
وی با اشاره به اینکه در سورههای دیگری همچون آلعمران، بقره، تحریم، نساء، تغابن و انفال به ویژگیهای مؤمنان پرداخته شده است، بیان کرد: ترس از خدا، حضور قلب در نماز، تقوی، انفاق، هجرت، بخشش، جهاد،شهادت، توبه و استغفار، انفاق، دادن قرضالحسنه و دوری از گناه و آلودگی، دوری از ربا، امانتداری، امر به معروف و نهی از منکر، دوری از بدگمانی، غیبت، تجسس، وفای به عهد، کسب رزق حلال و تدبر در آیات الهی نیز از دیگر خصایص انسانهای مؤمن در ابعاد فردی و اجتماعی است.
نبیزاده عنوان کرد: با توجه به اینکه انسانها تحت تأثیر عوامل درونی و محیطی مختلفی هستند؛ بنابراین در خصوص اینکه چه عواملی مانع از این میشود که انسانها و بهویژه مسلمین مصداق یک مؤمن واقعی بشوند نمیتوان قانون کلی صادر کرد.
تأثیرگذاری عوامل به سرشت و ذات انسانها بستگی دارد
وی با بیان اینکه مسائل اخلاقی و انسانی بسیار پیچیده هستند و با یک قانون کلی در خصوص تربیت مؤمنان واقعی قابل بیان نیست، اظهار کرد: تأثیرگذاری عوامل مختلف بیرونی و درونی از انسانی به انسان دیگر فرق دارد و به سرشت و ذات انسانها بستگی دارد.
نبیزاده ادامه داد: از زمان حضرت نوح(ع) تا پایان دنیا همواره عدهای بودند که با گوش جان پیام انبیاء و اولیاء الهی را میپذیرفتند و در مسیر صحیح هدایت قرار میگرفتند و عدهای نیز لجوجانه در برابر آنها میایستادند و صحبتهای آنها را باور نمیکردند.
وی اضافه کرد: ضعف معرفتی از جمله عواملی است که مانع میشود تا یک انسان ایمان واقعی را درک کند و در زمره مؤمنان حقیقی قرار گیرد.
دستیابی انسان به بینش معرفتی
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اراک، بیان کرد: اگر انسان به بینش معرفتی درستی نسبت به وجود خود، وجود خدا، جهان هستی و اهدافی که آفرینش به دنبال آن است، دست یابد بهطور طع در پذیرش ویژگیهای یک انسان مؤمن که در قرآن مورد تأکید قرار گرفته هیچ تردیدی نخواهد داشت.
وی مطرح کرد: ممکن است انسانی در راه خدا جهاد و جانفشانی کند؛ ولی به چنان درجهای از معرفت نرسیده باشد که خود را ملزم به رعایت همه حدود الهی بداند.
ضعف تربیتی؛ مانع دستیابی انسان به درجه مؤمن واقعی
نبیزاده با اشاره به اینکه ضعف تربیتی نیز از دیگرعللی است که مانع میشود تا انسانها به درجه مؤمنان واقعی نائل شوند، گفت: خانواده، دوستان و اجتماع در تربیت انسانها بسیار اثرگذارست و بهعنوان مثال مقید بودن به کسب رزق و روزی حلال در تربیت صحیح انسانها بسیار مهم است.
وی با اشاره به آیه 120 سوره مبارکه بقره؛ «وَلَن تَرْضَى عَنکَ الْیَهُودُ وَلاَ النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءهُم بَعْدَ الَّذِی جَاءکَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَکَ مِنَ اللّهِ مِن وَلِیٍّ وَلاَ نَصِیرٍ و هرگز یهودیان و ترسایان از تو راضى نمیشوند مگر آنکه از کیش آنان پیروى کنى بگو در حقیقت تنها هدایت خداست که هدایت واقعى است و چنانچه پس از آن علمى که تو را حاصل شد باز از هوسهاى آنان پیروى کنى در برابر خدا سرور و یاورى نخواهى داشت»، افزود: خداوند در این آیه خطاب به پیامبر(ص) می فرماید که نمیتوانی همه را هدایت کنی؛ بنابراین هدایت انسانها کار آسانی نیست.
نبیزاده عنوان کرد: از این رو نمیتوان متوقع بود که نظام جمهوری اسلامی ایران بتواند در مدت کوتاهی همه افراد را تغییر دهد و گفتار و کردار آنها را کاملاً با اسلام و آموزههای دینی هماهنگ کند.
مدیر گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اراک در پایان، یادآور شد: از این رو در تربیت مؤمنان واقعی در یک جامعه نباید عجولانه برخورد کرد؛ چنانکه حضرت نوح سالهای طولانی به تبلیغ دین خدا پرداخت و فقط عده اندکی به دین خدا روی آوردند.
