ضعف مدیریت و کمبود امکانات؛ معضل اصلی/ استمرار نهضت قرآنآموزی نکته قوت
گروه فعالیتهای قرآنی: در بررسی خانههای قرآن روستایی و شهری آنچه که بیشتر به چشم میآید ضعف مدیریتی و کمبود امکانات است اما در این میان تأکید این خانهها بر نهضت قرآنآموزی نکتهای بسیار مهم بوده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خوزستان، نشر و ترویج فرهنگ قرآنی در روستاهای کشور، ارتقا سطح دانش و بینش قرآنی روستاییان بهویژه تلاش برای ریشهکنی بیسوادی قرآنی در روستاها و اجرای نهضت قرآنآموزی و زمینهسازی برای بهرهمندی روستاییان کشور از خدمات خانههای قرآن و تسهیل در ایجاد و تأسیس خانههای قرآن از جمله اهدافی است که در نتیجه تأسیس خانههای قرآن از سوی سازمان دارالقرآن الکریم اعلام شده است.
بر اساس آئیننامه مصوب سازمان دارالقرآن الکریم طرح احداث خانههای قرآن روستایی در سراسر کشور به اجرا درآمده است و تعداد کمی از روستاهای کشور از مزیت این مهم برخوردار شدهاند.
نهضت قرآنآموزی؛ هدف تاسیس خانههای قرآن روستایی
سازمان دارالقرآن الکریم بهمنظور توسعه فعالیتهای قرآنی در سطح کشور و بهویژه دستیابی به هدف نهضت قرآنآموزی و ورود این فعالیتها به مناطق روستایی، از سال 1386 اقدام به ارائه طرح راهاندازی «خانههای قرآن روستایی» کرده است که علاقهمندان در صورت داشتن شرایط لازم میتوانند به اداره تبلیغات اسلامی شهرستان خود مراجعه کرده و اقدام به اخذ مجوز خانه قرآن روستایی کنند.
سهم استان خوزستان از احداث این خانهها، 109 خانه قرآن تا پایان سال 88 و در فرآیندی سه ساله بوده است.
توجه به قشر بیسواد و کمسواد؛ نکته مثبت خانههای قرآن روستایی
در این میان احداث خانههای قرآن چه در سطح شهری و چه در سطح روستایی بهمنظور برطرف کردن معضل بیسوادی فینفسه امری بسیار مناسب و مطلوب است که میتواند آغازی بر توجه به یکی از اصول اسلامی مبنی بر کسب علم و دانش باشد اما باید نسبت به عملکرد این خانهها نظارتی مستمر وجود داشته تا در ادامه با مشکل سطح کیفی مواجه نشود. البته توجه به سطح سواد قشر ضعیف جامعه از دیگر نکات مثبت تاسیس اینگونه خانهها البته در روستاها محسوب میشود.
آشنا نبودن مؤسسان مؤسسات و خانههای قرآن در سراسر استان با اصول مدیریتی در برخی از مؤسسات و خانههای قرآن، مشکل عمده در این موضوع محسوب میشود. صرف علاقه به امور قرآنی نمیتواند دلیلی بر توانایی اداره یک موسسه باشد و بر اساس این امر باید بر این موضوع و انتخاب افراد توانا بر مدیریت توجه داشت.
حجتالاسلام سیدمحمد اندرزیان، کارشناس قرآن اداره تبلیغات اسلامی شهرستان ایذه در گفتوگو با ایکنای خوزستان، با بیان اینکه این شهرستان دارای دو خانه قرآن روستایی در حال فعالیت و 1 خانه قرآن روستایی در حال احداث است، اظهار کرد: قرآنآموزان در این خانههای قرآن روستایی از همه ردههای سنی حضور دارند.
وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر تفاوت مؤسسات قرآنی و خانههای قرآن روستایی گفت: مؤسسات قرآن باید دارای یک باب واحد مسکونی، 2 نفر دارای مدرک تحصیلی کارشناسی، برخورداری از سوءپیشینه باشند و اما برای خانههای قرآن روستایی مدرک قرآنی و نامه از دهیاری لازم است.
اندرزیان با اشاره به نبود درآمدزایی در روستاها گفت: این خانهها بر نامههای پیشنهادی اداره تبلیغات شهرستان را اجرا میکنند و مربیان بهکار گرفته شده در این خانهها نیز توسط مدیران انتخاب شده و به اداره معرفی میشوند تا به تأیید برسند و وظیفه اداره در این میان «نظارت» است. اهداف خانههای قرآن روستایی و مؤسسات قرآنی در کل یکسان است اما مؤسسات قرآنی در سطح شهر در رابطه با نیرو و تبلیغات امکان فعالیت گستردهتری را دارد.
کارشناس قرآن اداره تبلیغات اسلامی شهرستان ایذه عنوان کرد: بنا بر درخواست هر روستا و نیازمندی مردم مجوز احداث خانه قرآن صادر میشود و از فرد درخواست شونده معرفینامه از دهیاری یا امام جماعت دریافت و پس از آن از فرد مصاحبه قرآنی اعتقادی گرفته میشود.
وی تصریح کرد: این خانهها افراد بیسواد و کمسواد را جذب میکنند اما به دلیل اشتیاق نوجوانان و کودکان به شرکت در کلاسهای قرآن این قشر نیز در خانههای قرآن حضور مییابند. در ایام برگزاری کلاسهای آموزشی به صورت هفتگی، سرکشی به فعالیتهای خانههای قرآن روستایی صورت میگیرد و گواهی پایاندوره نیز با نظارت اداره به قرآنآموزان اعطا میشود.
اندرزیان افزود: با توجه به اینکه افراد روستایی وضعیت مالی مناسبی ندارند و در صورت دریافت هزینه آموزشی از سوی مؤسسات، خانوادهها حاضر به شرکت فرزندان خود در این کلاسهای نمیشوند، به یقین و با حمایت از مدیران خانههای قرآن و مربیان آنها کارآیی بیشتری خواهند داشت. در حال حاضر و در روستا معمولاً شهریه دریافت نمیشود چرا که وضعیت آنها خاص است.
وی گفت: معافیت آب و برق مؤسسات قرآنی شامل خانههای قرآنی روستایی نمیشود.
مجید نقدیزاده، کارشناس قرآنی اداره تبلیغات اسلامی شهرستان بندرماهشهر نیز در گفتوگو با ایکنای خوزستان اظهار کرد: این شهرستان دارای 3 خانه قرآن روستایی، 1 خانه قرآن شهری و 11 مؤسسه قرآنی است.
وی ادامه داد: تفاوتهای مؤسسات قرآنی و خانه قرآن روستایی به فرآیندی دریافت مجوز و ویژگیهای مجوز گیرنده بازمیگردد.
نقدیزاده در رابطه با انجام وظیفه اصلی خانههای قرآن روستایی مبنی بر پوشش تحصیلی بیسوادان و کم سوادان، عنوان کرد: مؤسسات قرآنی این شهرستان در زمینه جذب بیسوادان به منظور ریشهکنی بیسوادی فعالیت میکنند و در این میان حافظان و قاریان برجستهای در روستاها حضور دارند.
فعالیتهای قرآنی در مؤسسات و خانههای قرآن روستایی هزینهبر است
کارشناس قرآنی اداره تبلیغات اسلامی شهرستان بندرماهشهر با تاکید بر اینکه اهداف تعیینشده در نبود اعتبار به پیش نمیرود، گفت: فعالیتهای قرآنی در موسسات و خانههای قرآن روستایی هزینهبر است. البته با وجود نبود اعتبار، مردم همچنان به نحوی مطلوب و شایسته به صورت خودجوش ادامه فعالیت میدهند.
وی ادامه داد: در برخی از موارد مدیران خانههای قرآنی از منابع مالی خود هزینه میکنند تا جوانان و نوجوانان را به سوی قرآن کریم جذب کنند که در صورت عدم جذب این قشر مهم آنها به سوی راههای انحرافی کشیده میشوند.
نقدیزاده پیرامون معافیت خانههای قرآن روستایی از پرداخت قبوض آب و برق، تصریح کرد: با وجود ابلاغ این امر به ادارات ذیربط اما هیچ ادارهای زیر بار برنامه معافیت موسسات قرآنی از پرداخت قبوض آب و برق نمیروند و در این زمینه هماهنگی میان ادارات وجود ندارد.
در این میان جاسم شمیری، کارشناس دارالقرآن الکریم ادارهکل تبلیغات اسلامی خوزستان در گفتوگویی با ایکنای خوزستان، پیرامون فعالیت خانههای قرآن با بیان اینکه این خانهها شامل دو بخش روستایی و شهری است، اظهار کرد: گستردگی حوزه فعالیتهای خانههای قرآن و مؤسسات قرآنی با یکدیگر متفاوت و مؤسسات قرآنی دورههای آموزشی تخصصیتر را برگزار میکنند.
اهواز، دزفول و شوش؛ دارندگان خانههای قرآن فعال در خوزستان
وی با بیان اینکه خانههای قرآن روستایی و شهری در رقابت با یکدیگر سعی دارند خود را به سطح مؤسسات قرآنی نزدیک کنند، افزود: شهرستانهای اهواز، دزفول و شوش دارای خانههای قرآن فعالتری نسبت به سایر نقاط استان هستند. با توجه به حضور قشر مستضعف جامعه در روستاها سعی بر آن شده تا در دریافت شهریه رعایت حال قرآنآموزان روستایی لحاظ شود. البته در بازرسیها و سرکشیها به این خانهها شاهد استقبال بسیار مردم هستیم.
شمیری با اشاره به اینکه مجوز خانههای قرآن روستایی و شهری بر اساس سهمیه اعلام شده صادر میشود، عنوان کرد: در حال حاضر و با توجه به آنکه مدت زیادی از تأسیس این خانهها نمیگذرد محدودیتی در پذیرش قائل نیستیم.
کارشناس دارالقرآن الکریم ادارهکل تبلیغات اسلامی خوزستان گفت: متقاضیان درخواست تأسیس مؤسسات قرآن که از نظر امکانات، وسعت عملکرد و برنامه، مکان فعالیت در منطقه خود از گستردگی لازم برخوردار نیستند، موفق به دریافت مجوز خانه قرآن روستایی و یا شهری میشوند.
وی در ادامه هدف سازمان دارالقرآنالکریم از این امر را نشر و ترویج معارف قرآنی در مناطق سراسر کشور، ارتقاء سطح بینش و دانش قرآنی آحاد جامعه و تلاش برای ریشهکنی بیسوادی قرآنی، تلاش جهت گسترش آموزههای قرآنی میان خانوادهها، کاربردی نمودن آموزههای قرآنی در مردم، کاهش آسیبهای ناهنجاریهای اجتماعی، ایجاد و توسعه تشکلهای قرآنی دانست.
بهرهمندی از خانه قرآن جهت توسعه تشکل قرآنی ـ مردمی در راستای احیای سنت اسلامی ـ ایرانی
شمیری با اشاره به اندکی تشکلهای قرآنی در استان خوزستان و سراسر کشور، هدف از تشکیل خانههای قرآنی را توسعه تشکلهای قرآنی مردمی در راستای احیای سنتهای حسنه اسلامی و ایرانی ذکر کرد و افزود: همچنین بهرهگیری از خانههای قرآن جهت ارتقاء سطح همیاریهای خانوادگی هدف دیگر این مطلب بوده است.
کارشناس دارالقرآن الکریم ادارهکل تبلیغات اسلامی خوزستان گفت: بر اساس آئیننامه این خانهها، اگر موسسان و مدیران خواستار ارتقاء به مؤسسه قرآنی هستند میتوانند درخواست خود را ارائه کنند و مدت اعتبار مجوز خانههای قرآن شهری و روستایی 4 ساله است که پس از آن تمدید میشود. در حال حاضر یکصد خانه قرآن روستایی و شهری در خوزستان به فعالیت مشغول هستند و البته خانههای قرآن روستایی از قدمت بیشتری برخوردارند.
وی در توضیح ضرورت تأسیس خانههای قرآن شهری عنوان کرد: در بازرسیهای صورت گرفته از فعالیت برخی مؤسسات قرآنی دارای مجوز در تعدادی از شهرستانها، سطح انتظارات ما از فعالیت آنها برآورده نشد. در این میان و پس از آن نیز نمیتوانیم فعالیت آنها را تعطیل کنیم بنابراین در قالب خانه قرآن شهری تعریف شدند و به آنها مجوز داده شد.
شمیری عنوان کرد: حمایتهای مقطعی در فصول مختلف سال از مؤسسات و خانههای قرآن روستایی و شهری شامل امکانات سختافزاری، کولر، میز تحریر، رایانه، صندلی است و از سوی دیگر ارائه طرحهای قرآنی به منظور اجرا نیز نوع دیگری از حمایت است که از این طریق هزینه اجرای طرح به آنها پرداخت میشود. با توجه به حوزه فعالیت و گستردگی مؤسسات قرآنی بنابراین برنامهها و طرحهای ارائه شده به آنها با خانههای قرآن روستایی و شهری متفاوت است.
آشنا نبودن متقاضیان با شیوههای مدیریت؛ ضعف خانههای روستایی
کارشناس دارالقرآن الکریم ادارهکل تبلیغات اسلامی خوزستان پیرامون سطح کیفی عملکرد خانههای قرآن روستایی و شهری بیان کرد: در ابتدای هر کار ضعفهایی وجود دارد و در این میان یکی از دلایل ضعف در عملکرد برخی از این خانهها آشنا نبودن متقاضیان با مدیریت اینگونه تشکلها و همچنین محدودیت امکاناتی این خانهها است. مدیران خانههای قرآن روستایی و شهری و همچنین سازمان متولی توان تأمین امکانات را ندارند.
ضرورت حمایت از خانههای قرآن از سوی خیران، دهیاریها و شورای روستایی
وی تصریح کرد: باید خانههای قرآن روستایی از سوی خیران، شورای روستایی و دهیاری مورد حمایت قرار گیرند و پس از آن است که قالب واقعی خود را پیدا خواهند کرد. برخی از شوراهای روستایی به مسائل فرهنگی و قرآنی در روستای خود توجه ندارند و مدیران این خانهها نیز شاید از وجود اعتبارات مخصوص در شوراها و دهیاریها بیاطلاع باشند.
