
حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمدباقر طباطبایی، مدرس حوزه علمیه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، گفت: روز عرفه، در واقع یکی از روزهای مناسک حج است که در این روز اعمالی برای مسلمانان در صحرای عرفات واجب است زیرا فلسفه این اعمال به نوعی فلسفه حج را نیز در خود دارد.
وی افزود: در اعمال انسان مراحل شستوشوی باطلنی و ظاهری را با خود تمرین میکند و با کوبیدن سنگ بر شیطان، خود را از بند نفسانیات رها میکند؛ در این بین خداوند متعال برای پاک شدن بندگان در این مکان، آئینی را مقرر کرد که در آن بندگان به مناجات و اظهار نیاز به درگاه بینیاز کنند.
این کارشناس حوزوی اظهار کرد: به جرئت باید گفت که هیچ مسلمانی به اندازه ما شیعیان از این روز بهره نبرده و نخواهد برد البته بشرطها و شروطها؛ زیرا متأسفانه مسلمانانی که دست از دامان عترت بازکشیدهاند هیچگاه چون امام حسینی(ع) را درک نکردهاند که در روز عرفه چنین مناجات و نجوای عاشقانهای را برای آنها زمزمه کند.
وی گفت: حاجیان پس از این دعا در روز نهم ذی الحجه و پس از برگزاری نماز ظهر و عصر به مکه مکرمه بازمیگردند؛ این جایگاه جایگاهی است که مردم به گناهان خود اعتراف میکنند و از خداوند طلب غفران و بخشش میکنند؛ اینجاست که یکی از اسرار معارف اهل بیت(ع) که همان دعای اهل بیت(ع) برای بخشش است رخنمایی میکند زیرا این حضرات بیش از هر چیز نوع و شکل دعا کردن را به ما آموختند که چگونه از خداوند طلب بخشش کنیم.
طباطبایی اظهار کرد: دامنه کوه عرفات در زمان صدر اسلام محفل انس پیامبر(ص) با خداوند بود و آخرین سوره قرآن در صحرای عرفات بر ایشان نازل شده است و پیامبر(ص) نیز این سوره که میثاق بین مسلمانان با ملل دیگر چون یهود و مسیحی بود را به مردم و اصحاب آموخت.
وی گفت: روز عرفه در آئین اسلامی به حدی اهمیت دارد که بیان میشود که کسانیکه در شب قدر و روز عید فطر آمرزیده نشدهاند تنها در روز عرفه و در این دعا فرصت توبه و بازگشت بهسوی خدا را دارند پس بیدلیل نیست که امام حسین(ع) چنین مناجاتی با خداوند میکنند که تا ابد بر سینه تاریخ رخنمایی خواهد کرد.
این مدرس حوزه تصریح کرد: این دعا در کنار شهادت و آثار و برکات روز عاشورا، از بزرگترین میراث الهی است که از امام حسین(ع) برای جامعه بشری و شیعی باقی مانده است؛ دعایی که سراسر نور و توحید و قرابت به خداوند است؛ این دعا از بزرگترین اسناد شیعه برای رد شبهات و تهمتهایی است که از سوی گروههای نادان و جاهل بیان میشود.
وی افزود: در این دعاست که ما میتوانیم به همه دنیا اعلام کنیم که کسانیکه به ما تهمت شرک و پرستش معصومین میزنند سخت در اشتباه هستند زیرا دعای عرفه امام حسین و امام سجاد(ع) سراسر توحید یکتاپرستی است و اینکه ائمهما هیچ از خود نمیگفتند و حتی یک بار هم کسی را به خود دعوت نکردند بلکه دعوت آنها به سوی خدا بوده است.
طباطبایی گفت: امام حسین(ع) در ادعیه خود نه تنها برای رفع حوائج مسلمانان بلکه نگاهی جهانی به انسانیت دارند و همه را دعا میکنند زیرا امام، تنها امام شیعیان نیست بلکه همه کائنات در روی انگشتان امام میگردند و تمام دنیا به صدقه سری حضرت حرکت میکنند.
وی افزود: امام حسین(ع) از بدو حرکت خود از مدینه تا کربلا هر جا فرصت پیدا میکرد و هر زمان اقتضا مینمود دعا میکرد و از ماوقع خود و آنچه درنظر داشت با خدا میان میگذاشت؛ ایشان در هر دعا مراتب دعا را بهطور کامل رعایت میکردندو اصول دعا را به ما نیز آموزش میدادند.
وی اظهار کرد: دعا برای استجاب نیاز به طی مراحلی خاص دارد و به همین دلیل است که این مراحل در دعای پیامبر(ص) و همه اهل بیت(ع) رعایت شده است؛ این مراحل شامل حمد و ثنای خدا، اظهار بندگی و عجز به درگاه خدا، اظهار تقصیر و گناه به درگاه خدا و طلب ببخشش، حمد و ثنا و بیان بزرگی خدا برای بخشش گناهان، و در نهایت دعا برای دیگران و خویش است؛ یکی از نکات بسیار شیوا و جالب ادعیه ائمه اطهار(ع) که نماد و سند حقانیت شیعه است، جامعیت و بیان نکات عرفانی، اجتماعی و سیاسی در این قالب است.
طباطبایی یادآورشد: یکی از نکات جالب ادعیه اهل بیت(ع) به خصوص دعای عرفه این است که به رغم تمام مباحثی که پیرامون اعتراف به گناه و طلب بخشش و.... مطرح میشود، امید و شوق به بخشش الهی در این دعا موج میزند؛ امام در فراز زیر صراحتاً اعلام میکند وجود چنین خدایی هرگز اجازه نومیدی را به انسان نمیدهد بلکه لحظه لحظه بودن با امید بخشی خداوند همراه است.
وی گفت: فلسفه روزها و ادعیههایی چون عرفه که در نهایت سوز و گداز قرائت میشود، در نهایت به اظهار امید به رافت و بخشش الهی ختم میشود زیرا ناامیدی از بخشش خداوند بزرگترین گناهی است که ممکن است کسی در زندگی خود مرتکب شود؛ به همین دلیل انسان همیشه باید در حالتی میان خوف و رجا باشد تا ضمن پرهیز از طغیان، همیشه به بخشش خود امیدوار باشد.