دهمین پیش همایش علامه طباطبایی برگزار شد
گروه اندیشه: دهمین پیش همایش اندیشههای علامه طباطبایی در قم برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، دهمین پیش همایش اندیشههای علامه طباطبایی، ظهر امروز در تالار سیدعارف حسینی مدرسه عالی امام خمینی(ره) برگزار شد.
در ابتدای این مراسم حجتالاسلام والمسلمین رستم نژاد، در سخنانی گفت: شخصیت علامه طباطبایی با قرآن و تفسیر المیزان یکی شده است؛ این تفسیر در جهان اسلام به عنوان یک پدیده اتفاق افتاد و الحمدالله امروز شیعه با افتخار میتواند تفسیر قرآن سنگ و قیمی چون المیزان را به دنیای علم و معرفت تقدیم کند.
وی افزود: پس از المیزان و علامه شاهد قوت گرفتن تفاسیر در جهان تشیع هستیم و به خصوص مراکز تخصصی تفسیر در حوزه و مفسران حوزوی که در این حوزه به کار مشغول شدند، شاهد این مسئله است.
علامه یک مفسر است نه یک جامعه شناس و سیاستمدار و حقوقدان؛ بحث ما علوم انسانی است ولی در این بین باید توجه داشت که علامه قرآن را با نگاه پیوسته و نگاه رشته ای مطالب قرآن می دید و آن را بیان می کرد؛ ایشان به شکلی این مطالب آوردند که یک شیعه بتواند با روایات اهل بیت(ع) و نگاه اهل بیتی و قرآنی بتواند مطالب را یک جا جمع کرده و برای مشکلات روز نسخه بپیچد.
وی گفت: اگر چنین همایشی به همت موسسه امام خمینی(ره) راه اندازی شده و جامعه المصطفی نیز همکار آن است باید توجه داشت که ما نیازمند این نگاه به قرآن هستیم و هر متخصصی در هر رشته ای می تواند همان سوالات تخصصی را که در ذهن دارد از علامه سوال بپرسد.
رستم نژاد خاطرنشان کرد: این پیوند از مطالبات جدی مقام معظم رهبری است زیرا ایشان می فرمایند که ما دیگر نسخه های غرب و شرق را نمی خواهیم بلکه باید از قرآن سوالات خود را دریافت کنیم.
این کارشناس قرآن حوزه خاطرنشان کرد: بنده از آیت الله معرفت و مصباح شنیدم که از شهید مطهری نقل کردند که علامه در تفسیر شان ملهم من عنده الله بود؛ زیرا پیوند از این آیات باید با استفاده از این الهامات الهی باشد.
وی گفت: در این مفهوم نباید صرفا به دنبال صرف دانش مدیریت امروزی باشیم وقتی علامه محتوای آیه را بیان می دارد نباید صرفا به دنبال بیان واضح کدها باشیم بلکه این کدها را باید از کارشناسان مدیریتی بخواهیم؛ خداوند در قرآن آیات بسیاری را در حوزه مدیریت انبیا بیان میکند که ایشان نیز این نگاه را دارند.
حجتالاسلام والمسلمین دکتر بناری در این پیش همایش گفت: علامه طباطبایی از دو ویژگی مهم برخوردار بودند که نخست اینکه ایشان از نظر علمی یک فیلسوف بودند و ذهنی ورزیده و خلاق داشتند و در بعد عقلانی سرآمد بود؛ در کنار این ویژگی، شاهد جایگاه معظم ایشان در عرفان و سیر وسلوک هستیم.
وی افزود: تجلی عرفان علمی و واقعی در علامه دیده می شود که جنبه تزکیه علامه است که وقتی این دو بعد در عرصه تربیت و تعلیم با هم جمع شود، یعنی هم علم و تزکیه نفس و عرفان حقیقی، خروجی این شاخص در شخصی چون علامه منتج به تفسیری بی همتا به نام المیزان می شود.
این مدرس حوزه خاطرنشان کرد: از نظر علامه، مهمترین هدف وجودی قرآن هدایت و تربیت است؛ محوریت تفسیر المیزان رویکرد تربیتی است.
وی گفت: علامه طباطبایی دارای دیدگاه های تحول آفرینی در نظام آموزشی و تربیتی هستند؛ باید در اینجا به کلام ایشان استناد کرد؛ ایشان در ذیل آیات تعلیم و تزکیه بیانات بسیار شیوایی دارند؛ ایشان می فرمایند که تعلیم این است که معلم خبیر متعلم را ارشاد کند، نسبت به مطالبی که به آسانی نمیتواند به دست بیاورد؛ سپس بیان میفرمایند که تعلیم تسهیل کردن راه و نزدیک کردن مقصد است نه نه ایجاد و خلق مقصد.
بناری تصریح کرد: معلم محوری و شاگرد محوری از سوالات مهم حوزه آموزشی است زیرا باید مشخص شود که کدام یک باید محور باشند؛ شاگرد نباید منتظر باشد که همه محتوا را باز کند بلکه استاد باید راه را نشان دهند و به بیان دیگر، شیوه یادگیری و رسیدن به نتیجه را یاد بدهد.
وی گفت: ایشان در تفسیر آیه فرقان بیان میدارند که اگر قرار به آموزش یک علم باشد، باید بخش های محتوایی رشته علمی به شاگرد القا شود؛ اگر صرفا آموزش انتقال و ارایه مطالب باشد، نتیجه آن صورتی از محتوا تحصیل خواهد شد؛ این تاثیر زمانی ایجاد می شود، زمانی است که مخاطب به آن مطلب احساس نیاز کند.
این کارشناس قرآنی حوزه تصریح کرد: مرحوم علامه بیان میکردند که باید برای شاگرد احساس نیاز ایجاد کرد بتواند با این عامل انگیزشی بهتر حرکت کند و گام بردارد و اینگونه است که تعلیم نقش تربیتی خواهد داشت و این محتوا در شخص تعلیم گیرنده تاثیرگذار باشد.
وی گفت: اگر نسبت به دانشی احساس نیاز نداشته باشیم، زمینه یادگیری فراهم نمیشود؛ باید افراد را انگیزه مند کرد تا دامنه تاثیرگذاری فراتر از صورت های ذهنی در جان فرد تجلی پیدا کند.
بناری با ذکر این مطلب که عدم نگاه به این روش تربیتی باعث ایجاد مشکلات فراوان در حوزه تعلیم و تربیت شده است، تصریح کرد: وقتی که این روش را احیا کنیم میتوانیم به نوآوری در پژوهشها و پژوهشگران دست یابیم.
وی گفت: از نظر علامه، شاگرد محوری مطرح است یعنی شاگرد باید فعال باشد و خودش منبع یادگیری خودش باشد و استاد باید نقش تسهیل گری را به عهده داشته باشد؛ بیشتر آموزشهای امروز ما بمباران اطلاعات است و به همین دلیل است که پس از امتحانات ترم دیگر نمیتوانیم بدون مطالعه چنین نمره ای را کسب کنیم.
بناری یادآورشد: نقش استاد نیز میتواند در نوع نگاه ما در راهبردهای آموزشی بسیار تاثیرگذار باشد؛ استادی که جزوه محور است، از فعالیت شاگردان جلوگیری میکند؛ هنر استاد بر امر یادگیری شاگردان نظارت داشته باشد.
وی گفت: اهمیت نیاز سنجی در نظام آموزشی از دیگر دلالتهای این بحث است؛ نیازسنجی نقش مهمی در توفیق شاگرد و معلم دارد و نقش بسیار مهمی نیز در برنامه ریزیهای آتی ایفا خواهد کرد.
این کارشناس حوزوی خاطرنشان کرد: مرحوم علامه در ذیل چهار آیه تزکیه در قرآن دو بعد را برای تزکیه قائل هستند که شامل ابعاد سلبی و ایجابی است؛ ایشان در حوزه سلبی بر عقاید و اعمال و خلقیات تاکید دارد؛ در بعد ایجابی نیز بیان میدارند که باید زمینه رشد متربی را فراهم کنیم و صفات فضیله در وی ایجاد شود یعنی معنای دو قطبی از تزکیه بیان می دارند و یک جامعیت و شمول را به این مساله میدهند که مبنای بسیار مهمی دارد.
وی گفت: با توجه به واقعیت انسان که هم زمینه خیر و شر را با هم دارد و می تواند مسیر بد و خوب را انتخاب کند پس برنامه تربیتی جامع است که هم جنبههای سلبی را در نظر بگیرد و هم ایجابی را؛ مراقبه و مبارزه با نفس و دوری از غفلت از مهمترین راهکارهای تربیتی است که در حوزه آسیب زدایی جای میگیرد.
بناری یادآورشد: علامه در بیان راهکار در این حوزه یک شاهکار را ارایه میدهند ؛ایشان سه مسلک عمومی و انبیا و قرآن را بیان می دارد که میفرمایند که شیوه قرآن در تزکیه و تربیت شیوه حب عبودی است که انسان به گونه ای باشد که تجلی ربوبیت الهی باشد و خداوند را در تمام زندگی مالک قراردهد و همه چیز را در خدا ببیند؛ ایشان میفرمایند که مشکل انسان این است که انسان همه چیز را از خود و برای خود میداند.
در ادامه این نشست علمی، حجت الاسلام والمسلمین لطفی با ذکر این مطلب مدیریت بدون تربیت امکان پذیر نیست، گفت: مدیریت باید هم مبتنی بر تربیت باشد و هم منتهی به آن.
وی افزود: قرآن کتاب تربیت است و تربیت یک فعل است و هر فعلی نیز دارای یک فاعلی است؛ مدیریت برای کنترل فعل و فاعل است؛ یعنی این دو را در جهت هدفی معین در چارچوب برنامه مشخص اداره میکند؛ لذا هر کدام از این دو نیازمند مدیریت هستند.
لطفی بیان کرد: قرآن کتاب مدیریت است و برای اداره انسان و جامعه نازل شده است و مجموعه آیات وحیانی راجع به کتاب و سنت دررابطه اداره بهینه انسان است؛ هر آیه ای از آیات قرآن لزوما باید پیام و جهت مدیریتی داشته باشد.
وی گفت: علامه در دو حوزه هم به عنوان فیلسوف شناخته شده بودند و هم به عنوان مفسر برجسته مطرح بودند ؛ تفسیر المیزان برایند و محصول یک تفکر و برنامه و عمل استراتژیک است که هر سه توسط شخص علامه صورت گرفت که امروز شاهد نتایج آن هستیم.
این کارشناس مدیریت حوزه خاطرنشان کرد: به نظر میآید که این تفسیر تفسیری است که نه تنها در جهان اسلام و سطح جهان مورد توجه قرار گرفته و مجموعه عوامل داخلی و خارجی را به سوی رسیدن به هدف دینی به کار گرفته است؛ ایشان فشارها علیه شیعه را این چنین خنثی کردند.
وی گفت: از مجموعه بیان های تفسیری علامه باید مشخص شود که این فرمایشات ذیل تفسیر آیه آیا قابل تحلیل و برداشت مدیریتی و استناد به شخص علامه هست یا خیر؟ این رویکرد باید حتما در پژوهش تفسیری موضوع محور رعایت شود.
لطفی خاطرنشان کرد: آنچه که تا الان برداشت کردهام، نیافتم آیهای را که علامه ذیل آن آیه با توجه به دنبال مدلول مدیریتی باشد؛ ایشان در بیان تفسیر و تطبیق مدیریتی نبودند.
وی گفت: سوره آل عمران، آیه 59 یک نظام جامع را در حوزه مدیریتی و رهبری و تصمیم گیری و اجرای تصمیم بیان میدارد؛ کانون این آیه شیوه مدیریتی است ولی علامه در ذیل این آیه این بحث مدیریتی را بیان نمیکند؛ آیه 50تا55یوسف نیز همین نگاه مدیریتی را بیان میکند که علامه هیچ نگاه مدیریتی را بیان نمیکند.
لطفی خاطرنشان کرد: در عرف جامعه امروز وجامعه اسلامی این است که اگر کسی تقاضای پست کند، منفی به نظر بیاید ولی حضرت یوسف با صراحت این مقام را میخواهد چون این مدیریت را داشتند که مشکلات را حل کند.
وی گفت: در سوره بقره و نمل هم این بحث مطرح شده است که در این مجموعه نیز که حدود 17 تا 18 آیه است، میتواند درسنامه مدیریت را تدوین کند ولی علامه در ذیل آنها مدلولهای مدیریتی و رفتار سازمانی را بیان نکرده است ولی میتوان آن را تحلیل مدیریتی کرد.
لطفی خاطرنشان کرد: ایشان بحث سیستماتیک و پیوستگی را به عنوان شکل جدی هم راجع به نظام تشریع و تکوین مطرح میکند؛ یک یاز نظریههای پایه در بحث مدیریت امروز، نظریه سیستمی است؛ لذا این بحث سخنان علامه که از المیزان بتوان جمع آوری کرد حدود دو یا سه جلد است؛ نظریه سیستمی مدیریتی علامه را باید تدوین شود و به شاخههای دیگر مدیریت منتقل شود.
حجت الاسلام والمسلمین شکراللهی در این مراسم گفت: از سال گذشته تا الان زحمات زیادی کشیده شده است از تعیین دو تدوین محورهای همایش
برگزاری نشست ها و پیش نشست ها که امروز دهمین پیش همایش در جامعه المصطفی(ص) برگزار شد؛ حجت الاسلام والمسلمین بناری و لطفی در این نشست به افاضه پرداختند.
وی گفت: شهید مطهری بیان می کردند کلید همه مشکلات را در حوزه دینی در تفسیر المیزان پیدا می کنم و بنده ادعا می کنم المیزان بهترین تفسیری است که از صدر اسلام تا کنون نوشته شده است؛ ایت الله مصباح فرمودند که به برکت علامه امروز تفسیراز درس های اصلی حوزه شده است و هر محققی در هرکجای جهان که بخواهد در مورد موضوعی از مسایل اسلام تحقیق کند از المیزان بی نیاز نیست.
شکرالهی خاطرنشان کرد: اگر در عالم اسلام چندنفری را بتوانیم معرفی کنیم که عمیق ترین مطالب اسلامی و قرآنی را درک کرده باشند اولین فرد علامه طباطبایی است؛ این عظمت ها در کنار نقش و جایگاهی که المیزان در تدوین و تثبیت معارف دینی و قرآنی و همچنین در پاسخ به شبهاتی که دارند و هم نقش مهمی که در تدوین علوم انسانی دارند ایشان را ممتاز کرده است.
وی گفت: ایشان توجه بسیاری به مسایل علوم انسانی دارند که گواه آن ارسال 45درصد مقالات در این حوزه به این همایش است که البته با این همه مقالات و درس ها هنوز نتوانستیم به درستی این مباحث را تبیین کنیم.
شکرالهی تصریح کرد: قریب به 20مرکز داخلی با این موسسه در برگزاری همایش همکاری کردند؛ نزدیک به 600مقاله تا کنون دریافت شده است که 90درصد مقالات داخلی است؛ این مقالات در مراحل مختلف ارزیابی شده و در نهایت مقالاتی که در سطح مجلات علمی و پژوهشی سطح بندی شدند.
وی گفت: برگزاری پیش نشست های علمی از دیگر برنامه های این همایش بود که هفته آینده این پیش نشست در دارالحدیث برگزار می شود؛ همچنین دیداردهایی با شخصیت های بزرگی چون آیت الله جوادی آملی و مصباح و مظاهری و ناصری و .. صورت گرفته است.
شکرالهی بیان کرد: کمیته علمی اقدام به برگزاری جلسات متعددی در داخل و خارج از موسسه کرده است؛ در بخش بین الملل نیز از چند مرکز خارجی که عمدتا نمایندگی های المصطفی(ص) در کشورهای دیگر هستند درخواست مقاله شد؛ همچنین برنامه های تلوزیونی نیز در قالب مصاحبه ها و میزگردهای تلوزیونی در دست اقدام است.
وی از برگزاری نمایشگاه علمی و فرهنگی و هنری در حاشیه همایش، خبرداد و گفت: زمینه ای فراهم شده است که آثار قرآنی و شخصیت علامه در همایش ارایه شود که شرکت کنندگان در همایش از آن استفاده کنند.
