ارزشمندترین بخش وجودی انسان ذات الهی اوست

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، انسان در جهان‌بینی اسلامی داستانی شگفت دارد. در دین اسلام اسلام انسان تنها یک حیوان مستقیم‌القامه که ناخنی پهن دارد و با دو پا راه می‌رود و سخن می‌گوید، نیست. این موجود از نظر قرآن ژرف‌تر و مرموزتر از این است که بتوان آن را با این چند کلمه تعریف کرد.

قرآن انسان را مدح‌ها و ستایش‌ها و هم مذمت‌ها و نکوش‌ها کرده است. عالی‌ترین مدح‌ها و بزرگترین مذمت‌های قرآن درباره انسان این است که او را از آسمان و زمین و از فرشته برتر و در همان حال از دیو و چهارپایان پست‌تر شمرده است.

از منظر قرآن، انسان موجودی است که توانایی دارد جهان را مسخر خویش کند و فرشتگان را به خدمت خویش بگمارد و هم به اسفل سافلین سقوط کند، لذا این خود انسان است که باید تصمیم بگیرد و سرنوشت نهایی خویش را تعیین کند. همه تأکید قرآن در مورد انسان برای این است که انسان خویشتن را آن‌چنان که هست بشناسد و مقام و جایگاه خود را درعالم وجود درک کند. هدف از این شناختن و درک کردن این است که خود را به مقام والایی که شایسته آن است برساند، رسول اکرم(ص) فرمود «مَنْ عَرف نفسهٌ عَرف ربَّهُ، هر که خود را بشناسد خدای خویش را می‌شناسد».

داراب نبی‌زاده، مدیر گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اراک در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا در رابطه با انسان از منظر قرآن کریم، گفت: از نظر کلام وحی انسان یک موجود دو بعدی شامل جسم و روح است.

حقیقت انسان همان روح اوست

وی با بیان اینکه حقیقت انسان همان روح اوست، اظهار کرد: با استناد به آیه 85 سوره مبارکه اسراء «‌وَیَسْأَلُونَکَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّی وَمَا أُوتِیتُم مِّن الْعِلْمِ إِلاَّ قَلِیلاً، و از تو در باره‏ى روح می‌پرسند، بگو روح از عالم بالا و فرمان خداى من است و شما از علم جز اندکى داده نشده‌‏اید»، روح از جانب خداوند متعال بر جسم انسان دمیده شده است، لیکن انسان به‌طور فطری دارای معرفت نسبت به خداست.

نبی‌زاده اظهار کرد: فطرت معرفتی نهفته در وجود انسان است که این معرفت موجب عشق و علاقه وی به ذات اقدس پروردگار می‌شود بدین معنا که هم دارای بینش و معرفتی نهفته و هم گرایشی وافر نسبت به خداوند است. بنابراین انسان موجودی است که با فطرت الهی خلق شده است.

وی با بیان اینکه انسان دارای گرایش دیگری است که لازمه حیات وی است، ادامه داد: تفاوت انسان با حیوان در عقل اوست و خدواند انسان را با قابلیت‌ها و گرایش‌های بی‌شماری آفریده است لذا آنچه که در زندگی یک انسان از اهمیت زیادی دارد این است که با توجه به عقلی که دارد گرایش‌های نفسانی و مادی خود را تعدیل کند.

نبی‌زاده عنوان کرد: ارزشمندترین بخش وجودی انسان ذات الهی اوست، لیکن همین فطرت الهی دعوت‌کننده او به سمت ارزش‌های بسیاری از جمله عدالت‌جویی، وجدان، پرستش، امانت‌داری، صداقت، اخلاص و ایثار است.

وی بیان کرد: انسان برخی گرایش‌ها و تمایلات ضد ارزشی همچون حریص بودن، بخیل بودن، عجول بودن، میل به آزادی در خواهش‌های نفسانی، میل به مجادله‌گری و ناامیدی و ناسپاسی دارد.

نسبت دادن دو سرشت بودن به انسان

نبی زاده افزود: نسبت دادن دو سرشت بودن به انسان و اینکه وی ترکیبی از ظلمت و نور است تفسیری اشتباه است، چراکه انسان موجودی است که روح الهی در وی دمیده شده است، ولی وقتی این روح در عالم مادی قرار می‌گیرد و ارتباط می‌کند از گرایش‌های ذاتی خود به خطا استفاده می‌کند و بعضاً دچار افراط و تفریط می‌شود.

وی مطرح کرد: عدم استفاده صحیح از گرایش‌های خدادادی انسان به ظلمت تعبیر می‌شود و فی‌نفسه سرشت پاک است به‌عنوان مثال شهوت یکی از امیال و گرایشاتی است که خدا در انسان برای تداوم نسل انسانی قرار داده است و اگر انسان به درستی از آن استفاده نکند به ظلمت گرفتار می‌شود.

نبی‌زاده اضافه کرد: غضب نیز در وجود انسان نهادینه شده است ولی وقتی به درستی هدایت نشود از آن به ظلمت تعبیر می شود، لیکن روح انسان همه نور است ولی باید با بهره‌گیری از قوه تعقل به درستی مدیریت شود.

روح انسان الهی است

وی گفت: روح انسان الهی اس، ولی وقتی به جسم انسان وارد می‌شود تحت تأثیر جسم قرار می‌گیرد و یک تأثیر متقابلی بین جسم و روح است حال اگر در جسمی قرار بگیرد که جسمی پاک از نظر ساختار و ترکیبات باشد، قطعأ روح مسیر تعالی مد نظر پروردگار عالمیان را طی می‌کند.

نبی‌زاده ادامه داد: جسم علاوه بر روح با محیط اطراف نیز در ارتباط است، لذا اگر روح وارد جسمی شود که دچار ناملایماتی از طرف جسم و محیط  اطراف آن بشود و نیازهای فطری و عاطفی او تأمین نشود عکس‌العمل روح این می‌شود که میل به حقیقت‌جویی در آن روح کاهش می‌یابد و به تعبیر قرآن کریم مجادله‌گر و لجاجت‌جو می‌شود.

وی بیان کرد: در همین رابطه در آیه 58 سوره مبارکه روم آمده است «وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِی هَذَا الْقُرْآنِ مِن کُلِّ مَثَلٍ وَلَئِن جِئْتَهُم بِآیَةٍ لَیَقُولَنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا إِنْ أَنتُمْ إِلَّا مُبْطِلُونَ، و به راستى در این قرآن براى مردم از هرگونه مثلى آوردیم و چون براى ایشان آیه‏‌اى بیاورى آنان که کفر ورزیده‏‌اند، حتماً خواهند گفت‏ شما جز بر باطل نیستید».

مدرس دانشگاه آزاد اسلامی اراک در پایان با بیان اینکه بهره‌مندی از جسم پاک مستلز زمینه‌سازی است، عنوان کرد: در این راستا رفتار پدرو مادر و نطفه‌ای که بسته می‌شود، مال حلال و رفتار مادر در زمان بارداری و فضایی که در آن زندگی می‌کند در این مورد بسیار اثرگذار است.