غدیر؛ تداوم خط نبوت/مسلمانان در تبیین جایگاه غدیر تلاش کنند

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، «غدیر» عصاره و نتیجه خلقت و چکیده تمام ادیان الهی و خلاصه مکتب وحی است و صرفاً واقعه‏‌ای تاریخی نیست. این نام مقدس، عنوان عقیده ما و اساس دین است. غدیر ثمره نبوت و میوه رسالت است غدیر تعیین کننده خط ‏مشی مسلمانان تا آخرین روز دنیاست. غدیر ماجرایی سرنوشت‌‏ساز است که «خطبه غدیر» شاخص‌‏ترین و زنده‌‏ترین سند آن است.

غدیر در زبان عربی به معنی گودال و «خم» نام محلی نزدیک منطقة «جحفه» است. که در آن روزگار چشمه‌ای روان و درختانی کهنسال داشت. به‌دلیل موقعیت سوق‌الجیشی «غدیر خم» حاجیان شهرها و سرزمین‌های مختلف عربستان پس از انجام مناسک حج و هنگام بازگشت به شهر و دیارشان در این منطقه از هم جدا می‌شدند.

آن‌چه نام این محل را در تاریخ اسلام مهم و به یادماندنیکرده است به سال دهم هجری و تصمیم  پیامبر اسلام (ص) برای زیارت خانه خدا و به‌جا آوردن مراسم حج و اعلام ایشان مبنی بر این‌که امسال آخرین حج ایشان خواهد بود، برمی‌گردد. لذا مردم شهرها و مناطق مختلف عربستان به‌وسیله قاصدانی از این امر مطلع شدند.

غدیر؛ تداوم خط نبوت

واقعه غدیر خم که در آخرین سال زندگی رسول گرامی اسلام رخ داد و در آن علی(ع) به جانشینی آن حضرت برگزیده شد، حادثه‌‏ای تاریخی نیست که در کنار دیگر وقایع بدان نگریسته شود. غدیر تنها نام یک سرزمین نیست؛ یک تفکر است. غدیر، نشانه و رمزی است که از تداوم خط نبوت خبر می‌‏دهد. غدیر، نقطه تلاقی کاروان رسالت با طلایه‏‌داران امامت است. آری، غدیر خم یک سرزمین نیست؛ چشمه‏‌ای است که تا پایان هستی می‏‌جوشد؛ کوثری است که فنا برنمی‏دارد؛ و افقی است بی‏کرانه و خورشیدی است عالم‏تاب.

غدیر و سرنوشت اسلام

بدون شک واقعه غدیر خم، نقش سرنوشت سازی در تعیین مسیر آینده اسلام داشته است. در این واقعه، پیامبر اسلام(ص)‏ مهم‌‏ترین مأموریت دوران پیامبریِ خود را به انجام رساند؛ مأموریتی که انجام آن، به منزله رساندن پیام رسالت حضرت بود، و کوتاهی در مورد آن، به از بین رفتن زحمات چندین ساله ایشان می‌‏انجامید؛ چنان‌که خداوندمتعالی در آیه ۶۷ سوره مائده می‌‏فرماید: «یَا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ یَهْدِی الْقَوْمَ الْکَافِرِینَ؛ اى پیامبر آن‌چه از جانب پروردگارت به‌سوى تو نازل شده ابلاغ کن و اگر نکنى پیامش را نرسانده‌‏اى و خدا تو را از [گزند] مردم نگاه می‌‏دارد آرى خدا گروه کافران را هدایت نمی‌‏کند».

عید غدیر در احادیث

زیاد بن محمد گوید: به امام صادق(ع) گفتم: آیا مسلمانان عیدی غیر از عید قربان و عید فطر و روز جمعه دارند؟ فرمود: «آری، روزی که رسول خدا(ص) امیرمؤمنان علی(ع) را به خلافت و ولایت منصوب کرد».

رسول خدا(ص) فرموده است: «روز غدیر خم، برترین عیدهای امت من است، و آن روزی است که خداوند بزرگ دستور داد برادرم، علی بن ابی‏طالب را به‌عنوان پرچمدار (و فرمانده) امتم منصوب کنم، تا بعد از من مردم به دست او هدایت شوند، و آن روزی است که خداوند در آن روز دین را تکمیل، و نعمت را بر امت من تمام کرد و اسلام را دین آنان قرار داد».

حضرت امام رضا(ع) به نقل از جدّش امام صادق(ع) فرمود: «روز غدیر خم، درآسمان مشهورتر از زمین است» و امام صادق(ع) نیز در این رابطه فرموده است: «به خدا قسم اگر مردم فضیلت واقعی روز غدیر را می‏‌شناختند، فرشتگان روزی ده بار با آنان مصافحه می‏‌کردند. بخشش‏‌های خدا به کسی که آن روز را شناخته، قابل شمارش نیست».

همچنین، از امام صادق(ع) نقل شده است که فرمود: «یک درهم دادن به برادران با ایمان و معرفت در روز عید غدیر، برابر هزار درهم (در روزهای دیگر) است؛ بنابراین، در این روز به برادرانت انفاق کن و هر مرد و زن مؤمن را شاد گردان».

آداب غدیر

در تاریخ اسلام، غدیر و امامت همان اندازه اهمیت دارد که روز مبعث؛ زیرا غدیر، امامت را به‌وجود آورد و ادامه رسالت بود. حاج میرزا جواد ملکى تبریزى در این‌‏باره می‌‏نویسد: «روز غدیر نسبت به مبعث، به منزله باطن از ظاهر و به منزله روح از انسان است؛ زیرا هرچه در مبعث از خیر و سعادت وجود دارد، مشروط به ولایت امیرمؤمنان و امامان است».
به‌دلیل اهمیت عید غدیر به‌عنوان بزرگ‌‏ترین و مهم‌‏ترین اعیاد اسلامى است که آداب بی‌شمارى براى آن بیان شده است. فراوانى آداب و اعمال این روز، با اعمال هیچ روزى قابل مقایسه نیست و در این آداب و اعمال، همه گروه‌‏ها مورد خطاب قرار گرفته‏‌اند. از جمله آداب عبادى این روز به نماز شب و روز غدیر، نماز مسجد غدیر، روزه، یاد خدا و پیامبر، زیارت امیر مؤمنان(ع) و غسل می‌‏توان اشاره کرد.
همچنین جشن و عید گرفتن، تبریک و تهنیت به پیامبر، امیر مؤمنان و یکدیگر، دید و بازدید، صدقه دادن، دیدار با رهبرى و بیعت و اتحاد و اجتماع، از جمله آداب اجتماعى و سیاسىِ سفارش شده در این روز است.

حجت‌الاسلام نجفی، معاون تهذیب مدیریت حوزه‌های علمیه لرستان در گفت‌گو با ایکنای لرستان عید غدیرخم را مظهر همدلی بین مسلمانان دانست و تصریح کرد: مسلمانان باید با محبت و برادری این عید بزرگ را گرامی داشته و در تبیین عظمت و جایگاه این روز مهم در تاریخ اسلام تلاش کنند.
وی با بیان این‌که پیامبر اکرم(ص)‌ در خطبه‌ غدیر همه مسلمانان را به اتحاد و وحدت دعوت کرده است، ادامه داد: پیغمبر اسلام(ص) در غدیر برای همه مسلمانان پیغام امامت و ولایت و وحدت اسلامی را به ارمغان آورد.
نجفی افزود: غدیر عیدى است که خداى تبارک و تعالى به‏ وسیله رسول اکرم(ص) براى اجراى دستور پروردگار و ادامه راه انبیا، حضرت علی(ع) را به‎عنوان ولی و وصی بعد از خود منصوب کرد و آشنایی با غدیر قدر و منزلت انسان را بالا می‌برد.
معاون تهذیب مدیریت حوزه‌های علمیه لرستان ادامه داد: در روایات نبوی در بیان مقام امیر مؤمنان(ع) احادیث فراوانی وجود دارد اما نبی مکرم اسلام (ص) معیارهایی برای عظمت امیرمؤمنان علی (ع) بیان کرده‌اند و فرموده‌اند: علی با قرآن است و قرآن با علی است  بدین معنا که راه امیر مؤمنان(ع)، همان راه خدا، پیامبر و قرآن است.
وی بیان کرد: بر همه مسلمانان به‌ویژه شیعیان توصیه شده که روز عید غدیر را بسیار قدر بدانند و ثواب روزه گرفتن در روز غدیر برابر با روزه گرفتن کل عمر است زیرا صاحب غدیر ارزش و منزلت بسیار والایی در پیشگاه الهی دارد.

لزوم تشریح مبانی تشیع در بین آحاد جامعه

حجت‌الاسلام رضا حقیان، امام جمعه دوود نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا با تبریک به‌مناسبت عید سعید غدیر خم ضمن تأکید بر لزوم تشریح مبانی تشیع در بین آحاد جامعه گفت: باید در مجالسی که در مناسبت‌های مختلف برگزار می‌شود، مسائل و اصول غدیر، ولایت و امامت حضرت علی(ع) را باز کنیم تا شیعیان نسبت به اعتقادی که دارند، شناخت کاملی پیدا کنند.

نوک حمله دشمن به سمت اصل و اساس تشیع است

وی افزود: مخالفان شیعه امروز به تعبیر خودشان عالمانه درصدد تیشه زدن به ریشه تشیع هستند و در محافل علمی این مخالفان بحثی از امام علی(ع) و اهل بیت(ع) و مخالفت با آن‌ها نمی‌بینید و نوک حمله آنها به سمت اصل و اساس تشیع است و دیدگاه‌های مختلفی را با مستندات غیر علمی بسیار ضعیف مطرح و به‌دنبال تضعیف اصل و اساس تشیع هستند.

امام جمعه دورود با بیان این‌که هدف مخالفان تشیع از مطرح کردن نظریه‌های مختلف در رابطه با علل پیدایش تشیع  از جمله این‌که تشیع بعد از جنگ‌های جمل و صفین به‎دلیل درگیری‌های سیاسی بوده است.تشیع محصول ایرانی‌هاست و شیعه محصول انتقام ایران از عرب‌هاست، خاطرنشان کرد: وقتی این نظرات را بررسی می‌کنیم، بحثی در مخالفت با امام علی(ع) یا مخالفت با اهل بیت(ع) وجود ندارد، بلکه به دنبال این هستند که در افکار شیعیان و دیگر مسلمانان اصل و اساس شیعه را تضعیف و مورد هدف قرار دهند و بگویند که شیعه ساخته و پرداخته ایرانی‌ها یا یهودی‌هاست، یا به دلیل منازعات سیاسی بعد از جنگ جمل و صفین تشکیل شده است و ریشه اعتقادی ندارد.

وی ادامه داد: بر اساس احادیث زیادی که در منابع معتبر تشیع و اهل سنت وجود دارد، همواره از حضرت علی(ع) با عنوان امام امت یاد شده و عقیده ما شیعیان بر این موضوع سیاسی نبوده و اعتقادی است. اعتقاد شیعیان بر این است که امام بعد از پیامبر عظیم‌الشأن اسلام باید از طریق خداوند متعال و رسول مکرم اسلام معرفی شود و این اتفاق در چندین مرحله انجام شده است.

امام جمعه شهرستان دورود با اشاره به یکی از موارد معرفی حضرت علی(ع) به‌عنوان جانشین پیامبر(ص) گفت: در همان ابتدای بعثت رسول مکرم اسلام و همان زمانی‌که پیامبر(ص) مأمور به آن شد تا دعوت خود را در بین خاندان خویش مطرح کند، این بحث توسط پیامبر(ص) گفته شد که نخستین کسی‌که بیعت کند، جانشین و وصی من است و تنها کسی‌که در هر سه مرحله درخواست پیامبر را اجابت کرد حضرت علی(ع) بود.

وی با اشاره به چگونگی بروز انحراف در خط اصلی اسلام پس از رحلت پیامبر(ص) گفت: با توجه به شرایط زمان و این‌که اصل اسلام در خطر بود، حضرت علی(ع) تصمیم گرفت صبر کند تا شرایط فراهم شود و بتواند اوضاع را مدیریت کنند و این انحراف را در آینده درست کنند.

انحراف در سقیفه بنی‌ساعده سنگ بنای مشکلات جهان اسلام

حقیان تأکید کرد: علت اساسی تشکیل انحراف در خط اسلام به توطئه منافقان و تحریک حزب انصار پس از رحلت پیامبر عظیم‌الشأن اسلام برمی‌گردد. اگر امروز می‌بینید که در جهان اسلام مشکلات بی‌شماری وجود دارد، به‌علت انحرافی بود که در سقیفه بنی‌ساعده در اسلام به‌وجود آمد.

وی اضافه کرد: اگر چنان‌چه انحراف به‌دلیل پایبندی برخی‌ها به دلایل خودساخته در اسلام صورت نمی‌گرفت، به یقین شاهد این مشکلات که به انواع مختلف در سطح جهان اسلام مثل توطئه‌ای به نام داعش می‌بینیم، نبودیم.