آداب جلسات از دیدگاه پیامبر(ص)/ مجالس دینی زمینهساز تربیت روحی و اجتماعی باشند
گروه اجتماعی: درونمایه برخی جلسات، بیان عیوب دیگران است و حریم دیگران رعایت نمیشود اما مجلس پیامبر(ص) همواره برای آشنا کردن مردم با معارف دینی یا بهمنظور الهامگیری از اخلاق و سلوک اجتماعی آن حضرت یا برآورده شدن حوائج برپا بود و حرمتها حفظ میشد.
حجتالاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی، نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه خرمآباد در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، گفت: جلسات محل مناسبی برای انتقال بسیاری از نکتههای تربیتی و آموزشی هستند که جلسات رسول خدا(ص) از ویژگیهای منحصر به فردی برخوردار بودند.
وی عنوان کرد: اولین نکته آن است که این نشست و برخاستها با یاد خدا باشد، عبودیت و بندگی ایجاب میکند که عبد هرگز از ذکر و یاد خدا غافل نشود. در مورد پیامبر(ص) چنین آمده: بر نمیخاست و نمینشست مگر با یاد خدا. اینگونه حالات در جلسات تأثیر فراوانی در همنشینان و معاشران میگذارد و آنان را هم به یاد خدا میاندازد.
بیتکلف بودن
حجتالاسلام میرعمادی بیتکلف بودن را یکی دیگر از ویژگیها و آداب جلسات رسولالله(ص) دانست و افزود: رسول خدا در مجالس، مکان خاصی را برای خویش تعیین نمیکرد و در قید و بند صدرنشینی در مجالس نبود، هر جا که بود مینشست و یاران را نیز به همین خلق و خو فرمان میداد.
نماینده ولیفقیه در لرستان ادامه داد: در سیره پیامبر اکرم(ص) میخوانیم: پیامبر اکرم(ص) بر زمین مینشست و روی زمین غذا میخورد، مانند بردگان مینشست و میدانست که بنده است.
جلوس مؤدبانه
وی اضافه کرد: نحوه نشستن در حضور دیگران، فرهنگ و تربیت انسان را نشان میدهد. پیامبر اکرم(ص) که ادب شده خداست بیش از همه ادب اسلامی را رعایت میکرد و هرگز دیده نشده که پای خود را در حضور دیگران دراز کند. رسول خدا(ص) اغلب رو به قبله مینشست و به کسانیکه هم به خدمت میرسیدند، احترام و تکریم میکرد و گاهی زیرانداز و عبای خود را برای آنان میگسترد تا روی آن بنشینند.
حفظ حریمها
حجتالاسلام میرعمادی خاطرنشان کرد: معمولاً درونمایه برخی جلسات، بیان کاستیها، زشتیها و عیوب دیگران است و غالباً به انتقاد از این و آن سپری میشود و حریم دیگران رعایت نمیشود اما در مجلسی که پیامبر(ص) حضور داشتند حریمها حفظ میشد.
وی با استناد به فرمایش امام علی(ع) در رابطه با جلسات پیامبر(ص) که در کتاب عیونالاخبارالرضا، جلد یک، نقل شده، تصریح کرد: مجلس پیامبراکرم(ص) مجلس بردباری، شرم، حیا، صدق و امانت بود، سروصدا و فریاد در آن مجلس شنیده نمیشد، حرمت افراد مورد هتک قرار نمیگرفت، در پی لغزش و عیبجویی از آنان نبودند، همه اهل پیوند و صفا و ارتباط بر محور تقوا بودند، بزرگان و سالخوردگان مورد احترام قرار میگرفتند و با سالخوردگان ترحم و شفقت میشد و حق فراد نیازمند و مراجعان را مراعات میکردند و پناهگاه و مامنی برای غریبان بود.
حجتالاسلام میرعمادی اضافه کرد: روشن است چنین مجلسی زمینهساز تربیت روحی و اجتماعی است. مسلمانان این فرهنگ را از پیامبر اکرم(ص) آموخته بودند، در محضر آن حضرت، وقتی سخن گفته میشد، همه گوش میکردند، سخن همدیگر را قطع نمیکردند و در حضور آن بزرگوار اگر سخنی از دیگران گفته میشد درباره نیازمندیهای آنان بود.
رسیدگی به مشکلات
نماینده ولیفقیه در لرستان عنوان کرد: محضر رسول خدا(ص) جلسه طرح نیازها از سوی مردم و پاسخگویی و اجابت از سوی آن حضرت بود، از این رو جزء پربرکتترین مجالس محسوب میشد. حضرت سخنان نیازمندان را گوش میداد، اگر میتوانست حل میکرد و اگر نمیتوانست دلداری و امید میداد و آنان را خرسند میکرد. در حدیثی فرمود: حق مجالس را ادا کنید، سؤال شد حق مجالس چیست؟ فرمود: چشمهایتان را از ناروا بپوشید، پاسخ سلام را بدهید، نابینا را راهنمایی کنید، امر به معروف و نهی از منکر کنید.
حجتالاسلام میرعمادی بیان کرد: پیامبر(ص) اوقات خویش را صرف برآوردن حاجتها و برطرف کردن مشکلات مردم میکرد و وقت خود را به تناسب کار و حاجتها تقسیم میکرد، امام علی(ع) میفرماید: کسانیکه با آن حضرت سروکار داشتند، بعضی یک حاجت، برخی دو حاجت و عدهای حوائج متعدد داشتند.
وی افزود: مجلس پیامبر(ص) همواره برای آشنا کردن مردم با معارف دینی یا بهمنظور الهام گیری از اخلاق و سلوک اجتماعی آن حضرت یا برآورده شدن حوائج برپا بود و هیچکس دست خالی برنمیگشت.
دعا و پایان جلسه
وی اظهار کرد: هر گاه جلسه به پایان میرسید و پیامبر(ص) میخواست برخیزد دعا میخواند از جمله دعاهایی که هنگام برخاستن از مجلس بر لب داشت این جمله بود: «سبحانک اللهم و بحمدک اشهد ان لا اله الا انت، استغفرک و اتوب الیک» حضرت میفرمود این دعا را جبرئیل به من آموخته است.
