علامه طباطبایی خدمت بزرگی به جهان اسلام کرد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از قم، آیت‎الله رضا استادی، استاد حوزه علمیه شب گذشته، 23 آبان در همایش اندیشه‎های علامه طباطبایی در المیزان که در ‌دارالقرآن علامه طباطبایی برگزار شد، گفت: المیزان به‌دنبال برطرف کردن نقایصی بود که در تفسیر وجود داشت؛ اگرچه مرحوم علامه هیچگاه به‌طور علنی چنین مطلبی را بیان نکردند زیرا ایشان بسیار متواضع بودند.
وی افزود: شناخت مبانی المیزان یکی از مهمترین برنامه‎های پژوهشگران حوزه تفسیر و قرآن است که باید به این مبانی به خوبی دقت کرد؛ یکی از مبانی ایشان این است که قرآن برای همه مردم نازل شده است و به شکلی بیان شده است که مردم نیز آن را درک کنند.
استادی اظهار کرد: ایشان به‌دنبال رعایت قواعد تفسیری بودند و با اینکه ایشان از عرفای بزرگ بودند هیچ گاه سعی نکردند که خارج از مبانی تفسیری چیزی بگویند؛ درست است که یک آیه مخاطبش همه هستند ولی وقتی گفته می‎شود هدی للمتقین همه را شامل می‌شود حال اگر در مصداق کسی بهتر از فرد دیگری باشد ولی هدی للمتقین مبنایش همین است؛ برخی اسم تفسیر به رأی را برداشت می‎گویند و تداعی معانی خود را برداشت عنوان کرده و به آیه می‌چسبانند که این کار درست نیست.
این استاد حوزه در بیان دومین مبنای علامه در المیزان، تصریح کرد: مبنای دوم این است که علوم مختلف نباید باعث شود که کسی‌که آیه را تفسیر می‎کند به اصطلاح علم خاص گرایش پیدا کند و آیه را به‌طوری تفسیر کند که دیگران نتوانند برداشت درستی از آن کنند؛ در اینجا برخی با توجه به اینکه در حوزه علوم اجتماعی متخصص است، اصطلاحات علوم اجتماعی را در تفاسیر بیان می‎کند که این کار درست نیست.
وی در‌خصوص نوع تفسیر برخی از مفسرین در حوزه آیات متشابه، گفت: برخی در‌خصوص آیات متشابه بیان می‎کنند که باید چندین احتمال را در این حوزه مطرح کنند و به قدری احتمال مطرح می‎کنند که مخاطب را کاملا متحیر می‏‎کند و نمی‎تواند به خوبی منظور را متوجه شود؛ در تفسیر مجمع البیان نیز چنین مسئله‎ای به چشم می‎خورد.
وی افزود: یکی از هنرهای علامه این ابود که ایشان اقوال را ذکر می‎کرد و سپس با رد هر کدام از این اقوال با استفاده از قواعد علمی جواب درست و احتمال درست را به مخاطب عرضه می‌کرد.
استادی با ذکر این مطلب که این روش علامه باید درسی برای همه فعالان قرآنی و پژوهشگران و سخنوران باشد تا دیگران را در شک فرو نبرند، اظهار کرد: ایشان در این امر محتاط هم بوده‎اند و این گونه نیست که ایشان احتیاطی در بیان امر و جواب صحیح بیان نکنند.
وی با اشاره به مبنای بی‌نهایت بودن مفاهیم قرآنی، افزود: ایشان قائل بر این بودند که قرآن تمام نشده است و باید هر روز در عرصه تفسیر کار کرد؛ متأسفانه برخی تصور می‏‌کردند که اگر چند تفسیر تولید شد دیگر نیازی به تفاسیر تازه نیست؛ از قرن 5 تا 11 تفسیر خاصی وجود ندارد چون شاید همین تصور را می‎کردند.
استادی اظهار کرد: یکی از مباحث اشتباهی که به مرحوم علامه نسبت دادند، عدم استفاده ایشان از روایات است که ایشان در تفسیر خود جامع‎ترین روایات را به کار می‎بردند ولی با برداشت دقیق روایات صحیح از ناصحیح از به کار بردن روایاتی که سند قوی نداشت خودداری می‎کردند.
وی با ذکر این مطلب که علامه خدمت بزرگی به تفسیر و جهان اسلام کرده است، گفت: تفسیر ایشان کاملاً اجتهادی است و ایشان هیچ مطلبی را بدون سند و ادله علمی بیان نکرده‎اند.
استادی اظهار کرد: در کنار همه مباحث مبنایی درالمیزان، مورد تعیین کننده در خصوص بزرگی المیزان به حسب بزرگی و پاکی عجیب این مرد بزرگ است؛ ایشان سی سال با قرآن زندگی کردند و در این مدت به رغم استفاده بزرگان اهل علم ایرانی و غیر ایرانی هیچ گاه زندگی ساده و بی‌آلایش خود را رها نکردند؛ حوزویان همه باید ایشان را مدنظر داشته باشند و از ایشان الگو بگیرند.