بسیاری از مشکلات خانواده ریشه در عدم شناخت خوبی و بدی دارد

حجت‌الاسلام والمسلمین عباس دهقان، مدرس دانشگاه در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از کرمانشاه، گفت: بسیاری از مشکلات خانواده‌ها در زندگی ریشه در عدم شناخت آنان نسبت به خوبی و نیکی مقابل گناه و بدی دارد.

وی افزود: از آنجا که خانواده اولین محیطی است که منش فرزندان در آن شکل می‌گیرد والدین اولین مربیانی هستند که قادرند فرزندان خویش را با صفات نیکو آشنا سازند و با رفتار خود آن‌ها را در ترک گناه یاری دهند.

این مدرس دانشگاه در ادامه تصریح کرد: گاهی زن و مرد فکر می‌کنند نیازهای اعضای خانواده منحصر در خوراک، پوشاک و یا جایی برای زندگی است و از نیازهای دیگرشان غافل هستند و برخی اوقات تشخیص خوبی‌ها از بدی‌ها مشکل است و شناساندن این دو مفهوم برای فرزندان برعهده والدین است و تغذیه روح و به‌کار گرفتن اصول تعلیم و تربیت صحیح مهم تر از سلامتی بدن است.

حجت‌الاسلام دهقان افزود: در آیه 6 سوره تحریم چنین می خوانیم: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَکُمْ وَ أَهْلِیکُمْ ناراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ عَلَیهَْا مَلَئکَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَّا یَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَ یَفْعَلُونَ مَا یُؤْمَرُون؛ اى کسانى که ایمان آورده‌‏اید خود و خانواده خویش را از آتشى که هیزم آن انسان ها و سنگهاست نگه دارید آتشى که فرشتگانى بر آن گمارده شده که خشن و سختگیرند و هرگز فرمان خدا را مخالفت نمی کنند و آنچه را فرمان داده شده‏اند (به طور کامل) اجرا می نمایند» در این آیه شریفه خداوند توجه انسان را به خود و خانواده‌اش جلب و تأکید می‌کند که نه تنها مسئول نگهداری خویش از گناه است بلکه سزاوار است خانواده‌اش را نیز از ارتکاب گناه نجات دهد.

این مدرس در ادامه با اشاره به این مطلب که فردی از امام صادق(ع) پرسید: چگونه زن و فرزند را از آتش دوزخ حفظ کنم؟ ایشان فرمودند: آن ها را امرکن به آنچه که خدا امر کرده و نهی کن از آنچه خدا نهی کرده، اگر اطاعت کردند که تو ایشان را حفظ کرده ای و به وظیفه ات عمل نموده ای و اگر نافرمانی کردند خودشان گنهکارند، تو آنچه را برعهده داشته‌ای ادا کرده‌ای(کافی،ج5،ص62)، تصریح کرد: وظیفه والدین است که آن ها(فرزندان) را از سقوط در آتش دوزخ حفظ کنند.

حجت‌الاسلام دهقان اظهار کرد: به‌عنوان نمونه یکی از راه‌های نجات اعضای خانواده سفارش عملی به نمازی است که خود باعث جلوگیری از ارتکاب گناه است که در بخشی از سوره طه آیه 132 چنین می‌خوانیم: «وَأْمُرْ أَهْلَکَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَیْهَا لَا نَسْأَلُکَ رِزْقًا نَّحْنُ نَرْزُقُکَ وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى؛ و خانواده خود را به نماز امر کن و خود(نیز) با همه نیرو بر(مراعات) آن شکیبایى کن، ما از تو هیچ روزى نمى‌طلبیم(تا توانش را نداشته باشى) این ماییم که تو را روزى مى‌‏دهیم، و عاقبت(نیک) از آن تقواست» و شایسته است که دراین سفارش والدین در خواندن نماز بر فرزندان خود سبقت بگیرند تا فرزندان لذت یادالهی را در زندگی پدر و مادر تجربه کنند.

وی گفت: برخی والدین در امر به معروف و نهی از منکر چنان سخت‌گیری می‌کنند به قولی به مرگ می‌گیرند که به تب راضی شود بدون این که طرف مقابل را از نظر فکری آماده کنند می‌گویند این کار را انجام بده چون من می‌گویم، یا فلان عمل را ترک کن و انجام نده ما آن را انجام نمی دهیم این راه درست امر به نیکی و جلوگیری از کار ناشایست نیست و دلیل انجام نیکی یا ترک گناهی منحصر در فرمان والدین باشد.

این مدرس عنوان کرد: گاهی برخی والدین بدون آشنایی از شرایطی که باید در ارتباط با امر به نیکی یا جلوگیری از ارتکاب گناه فراهم کرد دست به امر و نهی فرزندان می‌زنند و یا با یک برخورد اشتباه برای همیشه فرزند خود را از دین و آموزه‌های دینی زده می‌کنند.

حجت‌الاسلام دهقان گفت: امام صادق(ع) در باره مورد یادشده فرموده است: همانا کسی می‌تواند امر به معروف و نهی از منکر کند که در او سه خصلت باشد: به آنچه امر می‌کند خودش عمل کند، از آنچه نهی می‌کند خودش دوری جوید و در آنچه امر یا نهی می‌کند اعتدال را رعایت نماید و در آنچه امر یا نهی می‌کند نرمی نشان دهد.(خصال،ج1،ص171)

وی گفت: نکته ظریفی که در بیان گهربار یادشده نهفته است این که چگونگی عمل والدین است که تأثیر فراوانی در فرزندان دارد و پدری که به فرزند خود سفارش می‌کند اگر این شخص زنگ زد بگو من نیستم، نمی‌تواند فرزندش را از گفتن دروغ نهی کند چرا‌که نهی زبانی را با عمل خود باطل کرده است و به قول معروف«رطب خورده کی منع رطب کند؟» یا مثلاً والدینی که نسبت به نماز سهل‌‌انگار هستند و نماز خود را به آخر وقت تأخیر می‌اندازند شایستگی سفارس فرزند خویش برای خواندن نماز اول وقت را ندارند چرا‌که این امر در فرزند تأثیرگذار نیست.

این مدرس دانشگاه درپایان تصریح کرد: نکته دیگر در این خصوص ملایمت و رعایت اعتدال در امر به معروف و نهی از منکر از جانب والدین است به‌عنوان مثال مادری که سفره ناهار را آماده می‌کند و جانمازش را باز‌‌می‌کند و قبل از خواندن نماز فرزندان کوچکش را بین خوردن ناهار و خواندن نماز مخیر می‌کند و خودش به خواندن نماز می‌ایستد، بعد مدتی فرزندان کنار مادرشان ایستاده و شروع به خواندن نماز می‌کنند زیرا آنان از کودکی با رفتار مادرشان به اهمیت نماز اول وقت پی برده و در سال های بعد عمل مادر را عاشقانه تکرار می‌کنند.