زيور قرآن آواز خوش است
در دستور تلاوت قرآن، صداى خوش سفارش شده است، چنانچه رسول اكرم(ص) فرمودند، «هر چيزى زيورى دارد و زيور قرآن آواز خوش است».
به گزارش خبرنگار افتخاری خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، در دستور تلاوت قرآن، صداى خوش سفارش شده است و از قارى خواستهاند كه نكات ظريف تلاوت اعم از كشيدن صدا و يا زير و بم آن و ترجيع قرائت و غيره را رعايت كند.
در روايات آمده است؛ «قرآن را با آواز و نواى(متين) عرب بخوانيد و از آواز (مبتذل) اهل فساد و گنهكاران كبيره پرهيز كنيد» (الكافى،ج 2،ص 616-614،شمارههاى 9-8-3). امام صادق(ع) نيز در تفسير آيه «ورتل القرآن ترتيلا (مزمل/4 ) فرموده است «به اينمعناست كه آن را با تأنى بخوانيد و صدايتان را خوش داريد».
امام باقر(ع) در اينباره فرموده است: قرآن را با آواز بخوانيد، زيرا خداوند عزوجل دوست مىدارد كه با صداى خوش، قرآن خوانده شود. رسول اكرم(ص) فرمودند: «قرآن با آهنگى حزين نازل شده، پس آن را با گريه (برخاسته از وجد) بخوانيد و اگر گريه نكرديد، لحن گريه به خود بگيريد و آن را با آواز خوش بخوانيد، كه هر كس آن را با آواز خوش نخواند، از ما نيست».
البته سخنانى كه معتمدان از پيامبر اكرم(ص) نقل كردهاند فراوان است. ابنالاعرابى گفته است: «عرب به هنگام سواركارى يا نشستن در حياط و خيلى مواقع ديگر، به آواز ركبانى (خواندن سرود باكش و قوس دادن و زير و بم صدا) تغنى مىكرد. زمخشرى نيز گفته است «عرب عادت داشت كه در همه احوال، چه هنگام سواركارى و چه در حال لميدن و يا نشستن در حياط خانهها و غيره به آواز و زمزمه ركبانى تغنى كند. پيامبر خدا(ص) وقتى مبعوث شد، بر اين حال برآمد تا آواز و زمزمه آنان با قرآن باشد. پس بدان فرمان داد، يعنى فرمود «هر كس قرآن را جاى گزين ركبانى نكند و آن را زمزمه زير لب و تغنى با آواز خوش قرار ندهد، از ما نيست» (الفائق، ج 2، ص 36)
همچنين ازهرى گفته است: عبدالملك البغوى به نقل از ربيع و او به نقل از شافعى به من اطلاع داد كه معناى تغنى «خواندن قرآن با صداى محزون و رقيق است». (مستطرفات السرائر، ص 484) او حديث ديگرى را نيز به شهادت مىگيرد كه مىگويد «زينوا القرآن باصواتكم». بر همين اساس، اهل بيت(ع) كوشش داشتند كه قرآن با ترتيل و صداى بلند و تجويد و با آواز خوش خوانده شود.
محمد بن على بن محبوب اشعرى در كتاب خود به نقل از معاوية بنعمار روايت مىكند كه به ابى عبدالله(ع) گفتم: آيا هر كس، دعا يا قرآن مىخواند، اگر صدايش را بلند نكند، گویى چيزى نخوانده است؟ فرمود «همين طور است، على بنالحسين(ع) در تلاوت قرآن، خوش صداترين مردم بود و هنگام تلاوتصدايش را چنان بالا مىبرد كه تمام اهل خانه بشنوند». امام صادق(ع) در خواندن قرآن خوش صداترين مردم بود. هرگاه شب براى تلاوت بيدار مىشد، صدايش را بالا مىبرد و وقتى سقاها و ديگر عابران از آن مسير مىگذشتند، مىايستادند و به تلاوت او گوش مىدادند (لسان العرب، ج 15، ص 136، تحسين القراءة و ترقيقها)
هم چنين روايت است كه موسى بن جعفر(ع) نيز صدایى خوش داشت و قرآن نيكو تلاوت مىكرد. او روزى فرموده بود «على بنالحسين(ع) با صداى بلند قرآن مىخواند تا شايد رهگذرى از آن جا بگذرد و به خود آيد. وقتى امام چنان كرد، ديگر مردم آن را تاب نمىآوردند». از او پرسيده شد: آيا رسول الله(ص) در نماز جماعت صدايش را به هنگام تلاوت قرآن بلند نمىكرد؟ فرمود«رسول الله(ص) فقط آن گونه كه در توان مردم بود تلاوت مىفرمود» (كتاب الاحتجاج، ج 2، ص 170)
در پايان، از امام على بن موسىالرضا و او از پدرش و نياكانش از رسول الله(ص) نقل است كه فرمود «قرآن را با آواز خوش بخوانيد، زيرا آواز خوش زيبایى قرآن را افزون مىكند»، سپس اين آيه را تلاوت كرد: يزيد فی الخلق ما يشاء (فاطر/ 1، ر.ك:عيون اخبار الرضا، ج 2، ص 68، شماره 222)
در روايات آمده است؛ «قرآن را با آواز و نواى(متين) عرب بخوانيد و از آواز (مبتذل) اهل فساد و گنهكاران كبيره پرهيز كنيد» (الكافى،ج 2،ص 616-614،شمارههاى 9-8-3). امام صادق(ع) نيز در تفسير آيه «ورتل القرآن ترتيلا (مزمل/4 ) فرموده است «به اينمعناست كه آن را با تأنى بخوانيد و صدايتان را خوش داريد».
امام باقر(ع) در اينباره فرموده است: قرآن را با آواز بخوانيد، زيرا خداوند عزوجل دوست مىدارد كه با صداى خوش، قرآن خوانده شود. رسول اكرم(ص) فرمودند: «قرآن با آهنگى حزين نازل شده، پس آن را با گريه (برخاسته از وجد) بخوانيد و اگر گريه نكرديد، لحن گريه به خود بگيريد و آن را با آواز خوش بخوانيد، كه هر كس آن را با آواز خوش نخواند، از ما نيست».
البته سخنانى كه معتمدان از پيامبر اكرم(ص) نقل كردهاند فراوان است. ابنالاعرابى گفته است: «عرب به هنگام سواركارى يا نشستن در حياط و خيلى مواقع ديگر، به آواز ركبانى (خواندن سرود باكش و قوس دادن و زير و بم صدا) تغنى مىكرد. زمخشرى نيز گفته است «عرب عادت داشت كه در همه احوال، چه هنگام سواركارى و چه در حال لميدن و يا نشستن در حياط خانهها و غيره به آواز و زمزمه ركبانى تغنى كند. پيامبر خدا(ص) وقتى مبعوث شد، بر اين حال برآمد تا آواز و زمزمه آنان با قرآن باشد. پس بدان فرمان داد، يعنى فرمود «هر كس قرآن را جاى گزين ركبانى نكند و آن را زمزمه زير لب و تغنى با آواز خوش قرار ندهد، از ما نيست» (الفائق، ج 2، ص 36)
همچنين ازهرى گفته است: عبدالملك البغوى به نقل از ربيع و او به نقل از شافعى به من اطلاع داد كه معناى تغنى «خواندن قرآن با صداى محزون و رقيق است». (مستطرفات السرائر، ص 484) او حديث ديگرى را نيز به شهادت مىگيرد كه مىگويد «زينوا القرآن باصواتكم». بر همين اساس، اهل بيت(ع) كوشش داشتند كه قرآن با ترتيل و صداى بلند و تجويد و با آواز خوش خوانده شود.
محمد بن على بن محبوب اشعرى در كتاب خود به نقل از معاوية بنعمار روايت مىكند كه به ابى عبدالله(ع) گفتم: آيا هر كس، دعا يا قرآن مىخواند، اگر صدايش را بلند نكند، گویى چيزى نخوانده است؟ فرمود «همين طور است، على بنالحسين(ع) در تلاوت قرآن، خوش صداترين مردم بود و هنگام تلاوتصدايش را چنان بالا مىبرد كه تمام اهل خانه بشنوند». امام صادق(ع) در خواندن قرآن خوش صداترين مردم بود. هرگاه شب براى تلاوت بيدار مىشد، صدايش را بالا مىبرد و وقتى سقاها و ديگر عابران از آن مسير مىگذشتند، مىايستادند و به تلاوت او گوش مىدادند (لسان العرب، ج 15، ص 136، تحسين القراءة و ترقيقها)
هم چنين روايت است كه موسى بن جعفر(ع) نيز صدایى خوش داشت و قرآن نيكو تلاوت مىكرد. او روزى فرموده بود «على بنالحسين(ع) با صداى بلند قرآن مىخواند تا شايد رهگذرى از آن جا بگذرد و به خود آيد. وقتى امام چنان كرد، ديگر مردم آن را تاب نمىآوردند». از او پرسيده شد: آيا رسول الله(ص) در نماز جماعت صدايش را به هنگام تلاوت قرآن بلند نمىكرد؟ فرمود«رسول الله(ص) فقط آن گونه كه در توان مردم بود تلاوت مىفرمود» (كتاب الاحتجاج، ج 2، ص 170)
در پايان، از امام على بن موسىالرضا و او از پدرش و نياكانش از رسول الله(ص) نقل است كه فرمود «قرآن را با آواز خوش بخوانيد، زيرا آواز خوش زيبایى قرآن را افزون مىكند»، سپس اين آيه را تلاوت كرد: يزيد فی الخلق ما يشاء (فاطر/ 1، ر.ك:عيون اخبار الرضا، ج 2، ص 68، شماره 222)
