رضايت به تقدير الهی موجب كاهش اضطراب و دغدغه كسب روزی می‌شود

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن (ايكنا)، چهاردهمين جلسه كرسی نظريه‌پردازی نظام اقتصادی از ديدگاه قرآن با موضوع «نقش اخلاق در نظام اقتصادی از ديدگاه اسلام» با حضور حجت‌الاسلام والمسلمين سيدحسين ميرمعزی، عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ايرانی پيشرفت و عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی در سازمان فعاليت‌های قرآنی دانشگاهيان كشور برگزار شد.
ميرمعزی با اشاره به تفاوت انسان و خدا در قضاوت خوبی و بدی امور، اظهار كرد: رسول خدا(ص) فرمودند: شگفتا از مومن كه هر قضايی كه خداوند بر او براند، برايش خير است، چه خوشايند او باشد چه ناخوشايندش باشد. اگر خداوند به مصيبتی مبتلايش كند، اين كفاره گناهش است و برای او بهتر است كه كفاره گناهش را همين دنيا بدهد، زيرا وقتی از دنيا برود، كفاره گناهش خيلی سخت است. اگر خدا نعمتی به مومن عطا كند و او را گرامی بدارد، به او بخشش كرده و آن هم خوب است. اما عموما اين چنين است كه ما از اولی بدمان می‌آيد و از دومی خوشمان می‌آيد.
وی ادامه داد: به هر حال رضای الهی آثاری دارد و موجب گشايش و سرور در زندگی است. انسانی كه از هر اتفاقی كه در زندگيش می‌افتد، از خدا راضی باشد، در زندگی بسيار شاد است و افسرده نمی‌شود، اما انسان‌هايی كه به محض مشاهده مصيبتی در زندگی خود، شكسته می‌شوند، زندگی شادی ندارد.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی همچنين خاطرنشان كرد: انسان‌هايی هم هستند كه در وضعيت مصيبت‌ديدگی الحمدلله می‌گويند و با خود می‌انديشند كه قرار بود مصيبت بزرگتری به ما برسد، اما به خواست خدا اين مصيبت كفاره گناه ما قرار گرفت. انسان‌های متوكل وقايع را چنين تحليل می‌كنند؛ وقتی فقری به آنها می‌رسد، خدايا را شكر می‌كنند و می‌گويند حتماً فقر به صلاح ما بوده است و وقتی نعمتی به آنها برسد، شكر خدا را به جای می‌آورند و می‌گويند اين نعمت به صلاح ما بود كه خدا به ما عطا كرد و در هرحالی از وضعيت خود مسرورند.
وی با تأكيد بر اين‌كه غم و غصه هرگز در زندگی چنين افرادی راه ندارد، افزود: پاداش الهی و رضای خدا از مواردی هستند كه در قرآن كريم به شدت مورد تاكيد قرار گرفته است. بحث قضاء و قدر الهی در روزی و معيشت انسان بحث بسيار مهمی است. خداوند متعال در آيات زيادی فرموده است كه خود خداوند روزی انسان را تقدير می‌كند و حتی اندازه‌گيری می‌كند كه به چه كسی، در چه صورتی به چه ميزان روزی عطا كند.
ميرمعزی ادامه داد: اين نكته در آيه شريفه «أَوَلَمْ یَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ یَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن یَشَاءُ وَیَقْدِرُ إِنَّ فِی ذَلِكَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ؛ آيا ندانسته‏اند كه خداست كه روزى را براى هر كس كه بخواهد گشاده يا تنگ مى‏گرداند قطعا در اين [اندازه‏گيرى] براى مردمى كه ايمان دارند نشانه‏هایى [از حكمت] است»(زمر/۵۲) مورد اشاره قرار گرفته است. در اين آيه شريفه، مخالفان تقدير الهی مورد خطاب و توبيخ قرار گرفته‌اند.
وی با بيان اين‌كه تقدير از باب اسباب و مسببات است، افزود: خداوند متعال فرموده است كه برای روزی حلال تلاش كنيد و در صورت صلاح به آن می‌رسيد و اگر به صلاح شما نباشد، بهتر است كه به آن دست پيدا نكنيد، زيرا اگر به آن دست پيدا كنيد، در مجموع ضرر می‌كنيد. اگر انسان به تقدير خداوند راضی باشد، آثار متعددی بر آن مترتب می‌شود كه در روايات به آن اشاره شده است و من از كتاب التنميه «الاقتصاديه فی الكتاب و السنه» به قلم آيت‌الله ری‌شهری به نقل برخی از آنها می‌پردازم.
وی ادامه داد: در كلام معصومان(ع) آثار رضا به تقدير روزی از سوی خداوند، بركت و وسعت يافتن روزی، بی‌نيازی و غنی شدن و رفع فقر، شاد شدن انسان و قرار گرفتن اهل و عيال در فرح و شادی ذكر شده است. تاسف نخوردن نسبت به آنچه ديگران دارند، غصه نخوردن نسبت به آنچه دست می‌دهد برخی از نشانه‌های رضايت به تقدير الهی است، چنان كه در آيه شريفه «الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُواْ إِنَّا لِلّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعونَ؛ كسانى كه چون مصيبتى به آنان برسد مى‏گويند ما از آن خدا هستيم و به سوى او باز مى‏گرديم»(بقره/۱۵۶) نيز مورد اشاره قرار گرفته است.
عضو شورای عالی الگوی اسلامی ـ ايرانی پيشرفت با تأكيد بر اين كه اين آيه شريفه تنها مربوط به مصيبت فوت نزديكان نيست، افزود: منظور از مصيبت در اين آيه را می‌توان از دست دادن اموال يا از دست دادن موقعيت شغلی خاص در نظر گرفت كه همه اين پيشامدها به اراده خداوند صورت می‌گيرد. انسان راضی به قضای الهی در چنين مشكلاتی به خود می‌گويد من كه نخواستم اين مصيبت وارد بشود، من كار خودم را انجام داده‌ام و اكنون خداوند اراده كرده كه چنين پيشامدی رخ دهد و اين حتما به صلاح من بوده است.
وی ادامه داد: انسان با چنين انديشه‌ای راضی به قضای الهی خواهد بود و هرگز از پيشامد مصيبت‌ها غصه نمی‌خورد. بعضی اشخاص هستند كه وقتی سود سهام آنها يك درجه پايين می‌آيد، سكته می‌كنند. فرد راضی به قضای الهی اصلا غصه اين پيشامدها را نمی‌خورند، زيرا می‌داند كه همه اين پيشامدها به اراده خداوند است و نه تنها غمگين نمی‌شود، بلكه شاد هم می‌شود و می‌انديشد كه با اين مصيبت، درآمد كسبش پاك و لقمه‌اش حلال می‌شود. اين نكته بسيار مهم است كه لقمه حلال در كسب انسان جريان پيدا كند.
ميرمعزی با بيان اين‌كه اگر لقمه حرام به زندگی انسان واد شود، لقمه حرام تا ابد در نسل انسان هم جريان پيدا می‌كند، افزود: لقمه حلال نسل‌ساز است و اگر انسان راضی به قضای الهی باشد، در مصيبت‌هايی كه به او می‌رسد، درآمد او پاك می‌شود و هزينه‌های زندگی او سبك می‌شود. اينها برخی از آثار رضايت به قضا و قدر الهی است. در شرايط فعلی برخی افراد می‌گويند كه مثلاً هزينه‌های زندگی بالا رفته است. اگر می‌خواهيد هزينه‌های زندگی شما سبك بشود، به تقدير روزی خداوند راضی باشيد.
وی همچنين خاطرنشان كرد: بايد مطالعه بكنيد و راضی و خشنود باشيد و در اين صورت است كه هزينه‌های زندگی شما پايين می‌آيد. زيرا نسبت به امراض دنيا و درمان‌های آن بصيرت پيدا می‌كنيد. جهان بينی ما اسلامی است و ما از اين جهت كه می‌كوشيم جهان‌بينی مادی و علل مادی را با جهان‌بينی اسلامی در كنار هم حفظ بكنيم، نمی‌توانيم مسائل جاری در زندگی‌مان را تحليل بكنيم. اگر كسی جهان‌بينی اسلامی را در تحليل زندگی خود وارد كند، با سلامت به سرای آخرت منتقل می‌شود و زندگی ابدی او تضمين می‌شود.
عضو هيئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی ادامه داد: اين زندگی ما موقت است و مورد قبول قرار گرفتن اعمال ساده و سبك انسان، نتايج بزرگی در آخرت دارد. مثلاً انسان كار ساده‌ای انجام می‌دهد و خدا آن را می‌پذيرد. چون در محاسبه اعمال در آخرت، خدا محاسبه می‌كند كه آن شخص برای نعمت اندك، شكر خدا را به جای آورده و وقتی مصيبتی به او رسيده، خدا را شكر كرده است. بنابراين آن شخص در آخرت به خاطر انجام يك كار كوچك، مورد تشكر و پاداش بسيار قرار می‌گيرد.
وی با اشاره به عده ديگری كه اين خاصيت را ندارند، افزود: چنين افرادی وقتی در آخرت اعمال بزرگی را عرضه می‌كنند، به جهت اين‌كه برای هر چيز كوچكی نارضايتی خود را ابراز می‌كردند، چنان نيست كه اعمال آنها پذيرفته شود. كسانی كه به تقدير الهی راضی هستند، اضطراب، دغدغه و استرس كسب روزی را ندارند و هدف خود را كسب روزی نمی‌دانند. اين نكته بسيار مهمی است كه انسانی كه به تقدير الهی راضی است، هدف خود را زندگی انجام تكليف می‌گذارد و با اعتماد به خداوند و تقدير روزی از سوی او، به انجام تكليف خود می‌انديشد.
وی در پايان خاطرنشان كرد: چنين شخصی احساس وظيفه می‌كند كه نفقه زن و بچه خود را تأمين كند و آن را برای خود واجب می‌داند و در صورتی كه تكليفش كاری مخالف آن شد، با خود می‌گويد كه روزی من كه دست خداست، من تكليفم را كه اطاعت از خدا باشد، انجام می‌دهم و روزی من درست می‌شود. نتيجه رضايت به قضا و قدر الهی همين است كه شخص به سادگی تنها به دنبال انجام تكليف خود است و روزی خود را به هر طريق دريافت می‌كند. اگر دولت هم رضای به قضای الهی داشته باشد، مرتكب حرام نمی‌شود و به بيت‌المال تعدی نمی‌كند و از قدرتی كه در اختيار دارد، برای رسيدن به مال و ثروت استفاده نمی‌كند، بلكه به دنبال انجام تكليف خود است و اگر چنين صفتی در جامعه ما باشد، هم مردم راحت‌اند و هم دولت.